Uşağın birinci sinfə başlaması onun gündəlik rejimində, qidalanmasında və psixoloji vəziyyətində dəyişikliklər yaradır. Bu mərhələdə uşağın məktəbə uyğunlaşmasını asanlaşdırmaq üçün valideynlər bir sıra məqamlara diqqət etməlidirlər.
Mövzu ilə bağlı həkim-pediatr Nərmin Əzizova Bizim.Media-ya açıqlamasında bildirib ki, məktəbə hazırlıq yalnız yazıb-oxumağı öyrənməkdən ibarət deyil.
Uşaq zehni, fiziki, psixi və sosial cəhətdən hazır olmalıdır.
Həkimin sözlərinə görə, uşaqların təqvim yaşı ilə psixoloji inkişaf səviyyəsi arasında fərq ola bilər. Fiziki inkişaf boy, çəki, əzələ gücü və motor bacarıqları ilə qiymətləndirilir. Lakin fiziki inkişafın yaşa uyğun olması psixi inkişafın da uyğun səviyyədə olduğunu göstərmir.
Uşaq təhsil sisteminə uyğunlaşmalı, şəxsi gigiyenasını qorumalı, gündəlik ehtiyaclarını müstəqil qarşılamağı bacarmalıdır. Evdən və valideyndən ayrı qala bilməsi, yaşıdları ilə ünsiyyət qurması və özünü ifadə etməsi də mühüm göstəricilərdir.
Məktəbdən əvvəl hansı müayinələr aparılmalıdır?
Pediatr bildirib ki, uşaq məktəbə başlamazdan əvvəl fiziki inkişaf, görmə və eşitmə müayinələrindən keçməli, ehtiyac olduqda psixi və zehni inkişafı da qiymətləndirilməlidir.
Bundan əlavə, uşağın paltarını və ayaqqabısını özü geyinib-soyunması, yeməyini köməksiz yeməsi, qələmi düzgün tutması, başladığı işi sona çatdırması və hisslərini idarə edə bilməsi də nəzərə alınmalıdır.
Uşaq məktəbə getmək istəmirsə...
Nərmin Əzizova bildirib ki, uşağın məktəbə getməkdən imtina etməsinin səbəbi müəyyənləşdirilməlidir. Buna evdən ayrılmaq qorxusu, anasını bir daha görməyəcəyini düşünməsi, sinif yoldaşları ilə ünsiyyətdə çətinlik və ya məktəb mühitinə alışa bilməməsi səbəb ola bilər.
Uşağın qapıda gözləniləcəyini bilməsi ona rahatlıq verə bilər. Valideynlər səbirli davranmalı, məktəbdən ayrılarkən uşağa bunu izah etməli və sağollaşmalıdırlar.
Məktəb dövründə hansı problemlər yarana bilər?
Məktəbə başladıqdan sonra uşaqlarda valideyndən ayrılmaqda çətinlik, məktəb qorxusu, sosial münasibətlərdə və qaydalara riayət etməkdə problemlər, özünə inamsızlıq, hiperaktivlik, diqqət pozğunluğu və tapşırıqları yerinə yetirməkdə çətinlik yarana bilər.
Məktəb fobiyası zamanı dərs saatlarında narahatlıq, ürəkbulanma, qarın və baş ağrıları, iştahsızlıq və yuxu pozğunluğu müşahidə edilə bilər.
Valideynlər uşağın narahatlığını lağa qoymamalı və onu utandırmamalıdır. Uşaq məktəbdən qaçmağa çalışırsa, ona güzəşt edilməməli və uyğun şəkildə sinfə qaytarılmalıdır.
Qidalanma və peyvəndlər
Həkim məktəbyaşlı uşaqların qidalanmasına da diqqət çəkib. Valideynlər qidanın növü, keyfiyyəti və saxlanma şəraitini nəzərə almalı, mümkün qədər hazır qidalardan istifadə etməməlidirlər.
Allergik xəstəliyi və ya daimi dərman qəbulu olan uşaqlar barədə məktəb rəhbərliyi və müəllimlər əvvəlcədən məlumatlandırılmalıdır.
Nərmin Əzizova vurğulayıb ki, məktəbə hazırlığın ən vacib hissələrindən biri peyvəndlərdir.
Valideynlər uşağın peyvənd cədvəlinə uyğun bütün peyvəndlərinin tamamlandığını yoxlamalıdırlar. Azərbaycanda uşaqlar adətən 6 yaşında məktəbə başladığından, bu yaşa qədər Milli Peyvənd Təqviminə uyğun vacib peyvəndlərin tam şəkildə vurulması önəmlidir. Peyvənd kartında çatışmazlıq olduqda məktəbə başlamazdan əvvəl yerli poliklinikaya müraciət edilməlidir.
Valideynlər nələrə diqqət etməlidir?
Valideynlər, imkan daxilində hər iki valideyn, müəllimlə əvvəlcədən tanış olmalıdır. Uşağa əl yuma, tualetdən istifadə və digər şəxsi gigiyena qaydaları öyrədilməli, ev ünvanı və əlaqə nömrələri yadda saxladılmalıdır.
Bir çox uşaq ilk günlərdə gərginlik keçirə və ağlaya bilər. Bu zaman valideyn sakit və anlayışlı davranmalı, uşağın qorxusunu artıracaq münasibətdən uzaq durmalıdır.
Uşağın məktəbə hazır olduğu necə müəyyənləşdirilir?
Məktəbə hazırlıq zamanı zehni inkişaf, görmə, eşitmə, anlama və yadda saxlama, məntiqi düşünmə, səbəb-nəticə əlaqəsi qurma və fikirlərini sərbəst ifadə etmə bacarıqları qiymətləndirilməlidir.
Uşağın 15-20 dəqiqə təkbaşına oynaya bilməsi, valideynsiz özünü idarə etməsi, həmyaşıdları ilə vaxt keçirə bilməsi, könüllü fəaliyyətə qoşulması, qaydalara tabe olması və başladığı işi sona çatdırması da mühüm göstəricilərdir.
Uşağın məktəbə sağlam və uğurlu başlaması üçün yalnız akademik biliklərinə deyil, fiziki, psixi, sosial və müstəqillik bacarıqlarına da diqqət yetirilməlidir.
Fəridə, Bizim.Media
