Sağlamlıq və biohacking sənayesi hazırda əsl bum yaşayır. Uzunömürlülük texnologiyaları bazarı sürətlə böyüyür, dünyanın ən varlı insanları isə bioloji saatı “aldatmaq” üçün analizlərə, venadaxili infuziyalara, eksperimental peptidlərə və sərt protokollara ildə milyonlarla dollar xərcləməyə hazırdır. Lakin həyatı nəyin bahasına olursa-olsun uzatmaq istəyinin arxasında tibbi mütəxəssislərin getdikcə daha çox “uzunömürlülüyə fokuslanma sindromu” adlandırdığı qorxulu bir tərəf də var.
Bizim.Media xəbər verir ki, bu barədə Robb Report yazır.
Sağlamlığın qayğısı vəsvəsəyə çevriləndə
Bu vəziyyət hələ rəsmi tibbi təsnifatlara daxil edilməsə də, dünyanın müxtəlif ölkələrində həkimlər və psixoterapevtlər həyəcan təbili çalırlar. 100 il və daha çox yaşamaq ideyasına aludə olan insanlar sağlam həyat tərzi ilə dağıdıcı davranış pozuntusu arasındakı sərhədi itirməyə başlayırlar.
Mütəxəssislər “uzunömürlülük fanatikləri” arasında bir neçə tipik davranış modeli fərqləndirirlər:
“Cədvəlli pasiyent” — ürək ritminin dəyişkənliyi, yuxu fazaları və qlükoza səviyyəsi ilə bağlı bütün məlumatları nəhəng elektron cədvəllərdə pedantik şəkildə qeyd edən insan.
“Protokol qaçqını” — 14 müxtəlif qida əlavəsi qəbul edən, Reddit forumlarından tapdığı eksperimental inyeksiyalardan və şübhəli peptidlərdən istifadə edən pasiyent.
“Sosial təcrid olunmuş insan” — soyuq su vannaları, sauna, sərt aclıq intervalları və saat 21:00-da yatmaq kimi qaydalara o qədər bağlanır ki, ailəvi şam yeməkləri, dostlarla görüşlər və uşaqlarla keçirilən həftəsonları həyatından tamamilə yox olur.
“İnsanın həyatını o qədər optimallaşdırmaq olar ki, həyatın özü oradan yoxa çıxar. Məhz bundan ehtiyat etmək lazımdır”, — Private Medical konsyerj-tibb şəbəkəsinin təsisçisi, doktor Jordan Şlayn xəbərdarlıq edir.
“Bu, hər şeyə nəzarət etdiyimi hiss etdirirdi, ta ki, hər şeyi məhv edənə qədər”
Milli Qidalanma Pozuntuları Assosiasiyasının (ANAD) ictimaiyyətlə əlaqələr direktoru, 40 yaşlı Ceyson Vud üçün belə vəsvəsə bir vaxtlar tamamilə həyatının dağılmasına gətirib çıxarıb.
Valideynlərinin hər ikisini erkən yaşda xərçəng xəstəliyindən itirən Ceyson öz ölümü ilə bağlı panik qorxu inkişaf etdirib. Genetika və xəstəliklərlə mübarizə onun üçün hər şeyə tam nəzarət etmək cəhdinə çevrilib.
O, qan şəkərinin səviyyəsini daim izləyir və mütəmadi olaraq qan analizləri verirdi. Restorana getdiyi zaman sifariş etdiyi yeməyin onu xəstəliyə yaxınlaşdıracağı düşüncəsi ilə özünü panikaya salırdı.
Tədricən bütün həyatı uzunömürlülüyə dair xəyali zəmanət əldə etmək üçün yorucu rituallara tabe oldu.
Geri dönüş nöqtəsi 2020-ci ilin yayında həyat yoldaşı ilə şam yeməyi zamanı baş verdi. Həyat yoldaşı ona açıq şəkildə dedi:
“Bir şey baş verir. Sənin xarakterin dəyişir... Sən sadəcə sağlamlığın üzərində ilişib qalmısan. Əvvəlki Ceyson üçün darıxıram”.
Cəmiyyət bu asılılığı niyə təşviq edir?
Uzunömürlülüyə həddindən artıq fokuslanma sindromu ilə mübarizənin əsas çətinliyi ondadır ki, ətrafdakı insanlar bu davranışı adətən birmənalı şəkildə müsbət keyfiyyət kimi qəbul edirlər.
Alkoqolizm və digər asılılıqlardan fərqli olaraq, biohacking, idman və düzgün qidalanmaya həddindən artıq aludəçiliyə görə heç kim sizi qınamır. Həkimlər, dostlar və həmkarlar belə insanları dəmir intizamına görə tərifləməyə meyllidirlər.
Nəticədə sağlamlığa faydalı qayğı ilə təhlükəli psixoloji pozuntu arasındakı sərhəd silinir, insanın xroniki stress səviyyəsi isə kritik həddə yüksəlir.
Vəziyyətin ironiyası ondadır ki, stress uzunömürlülüyün əsas düşmənlərindən biridir.
“Problem ondadır ki, belə bir fiksasiya anormal dərəcədə yüksək stress yaradır. Stress enerjini hər şeydən daha çox oğurlayır, çünki orqanizmi burada və indi sağ qalma rejiminə keçirir. Stress uzunömürlülüyün tam əksidir”, — Londonun Viavi uzunömürlülük klinikasının təsisçisi doktor Sabina Donnay izah edir.
Uzun və xoşbəxt həyatın əsas sirri
Aparıcı mütəxəssislərin hamısı bir məsələdə həmfikirdir: əgər insan yaşadığı illərin sayının arxasınca qaçarkən həyatın özündən zövq almırsa, bu mübarizənin heç bir mənası yoxdur.
Əgər hər gününüz hansısa hərəkətin kifayət qədər faydalı olub-olmadığı barədə narahatlıq içində keçirsə, deməli, siz həyatınızı daimi qorxu içində yaşayırsınız.
Həkimlər sadə 80/20 prinsipindən istifadə etməyi və diqqəti biomarkerlərdən psixi sağlamlığa və sosial əlaqələrə yönəltməyi tövsiyə edirlər.
Çoxsaylı araşdırmalar göstərir ki, yaxınlar və dostlarla möhkəm və keyfiyyətli münasibətlərin olması insanın uzun və xoşbəxt ömür sürməsinin ən güclü göstəricilərindən biridir.
“Uzunömürlülüyünüz üçün edə biləcəyiniz ən vacib şey dostlarınızla telefon ekranları olmadan vaxt keçirməkdir. Zəhərli, ‘emal olunmuş’ dostlardan uzaq durun və etibarlı insanlardan möhkəm yapışın”, — doktor Şlayn fikrini yekunlaşdırır.
Nəhayət, bu sadə həqiqəti dərk etmək insana uzaq gələcəyə həddindən artıq köklənməyi dayandırmağa və bu günü qiymətləndirməyə kömək edir.
Ceyson Vudun acı təcrübəsinin göstərdiyi kimi, sirr sonsuz sayda il yaşamağa çalışmaqda deyil, burada və indi həyatın keyfiyyətini qorumaqdadır.
Bizim.Media
