Artıq Rusiya ilə işgüzar münasibətlər quran, ticarət əlaqələrində olan ölkələr də ABŞ-ın sanksiyalarına məruz qalacaq.
Tramp bildirib ki, respublikaçılar partiyasından olan qanunvericilər sözügedən məsələ ilə bağlı olduqca sərt bir qanun layihəsi üzərində çalışırlar:
“Eşitmişəm ki, bu işlə məşğuldurlar və bu, məni qane edir. Respublikaçılar çox sərt bir qanun layihəsi hazırlayırlar. Bu layihə Rusiya ilə ticarət aparan istənilən ölkəyə qarşı sanksiyaları nəzərdə tutur”.
Tramp əlavə edib ki, sanksiya mexanizminə İranın da daxil edilməsi mümkündür:
“Onlar bura İranı da əlavə edə bilərlər, bilirsiniz ki, bunu mən təklif etmişəm. Beləliklə, Rusiya ilə iş görən hər bir ölkə çox ciddi sanksiyalarla üzləşəcək”.
Görəsən, Trampın dəstəklədiyi bu qanun layihəsi konkret hansı ölkələrə şamil ediləcək?
Mövzu ilə bağlı Bizim.Media-ya açıqlamasında politoloq Tural İsmayılov bildirib ki, Trampın “Rusiya ilə ticarət edən ölkələr də sanksiyaya məruz qalacaq” mesajı əslində ABŞ-ın yeni administrasiyasının geosiyasi iradəsini nümayiş etdirən sərt siqnaldır.
Ekspertin fikrincə, bu bəyanatın hədəfi hər hansı konkret ölkə deyil, bütövlükdə Rusiyanın enerji və ticarət kanallarını daraltmaqdır:
“Praktik planda isə söhbət ən çox Hindistan, Çin və qismən də BRİKS çərçivəsində Moskva ilə yaxın iqtisadi xətt saxlayan dövlətlərdən gedir. Tramp burada açıq şəkildə göstərir ki, ABŞ artıq “dolayı əməkdaşlıq” modelinə dözümlü yanaşmayacaq və Rusiyanın iqtisadiyyatını sıxışdırmaq üçün təzyiq mexanizmlərindən istifadə edəcək”.
Ticarət diplomatiyanın sərt aləti rolunda
Politoloq deyir ki, bu siyasətin effektiv tərəfi Trampın ticarəti diplomatiyanın sərt alətinə çevirməsindədir:
“Onun güclü tərəfi də məhz budur. O, məsələyə ideoloji yox, praqmatik yanaşır və Rusiya kimi aqressiv aktorların iqtisadi dayaqlarını zəiflətmək üçün qlobal ticarət asılılıqlarını hədəfə alır. Bu, siyasi cəhətdən düşünülmüş addımdır və Moskvanın özünü “enerji şantajı” ilə geosiyasi oyun qurmağa öyrəşdiyi sistemə əsaslı zərbə vurur”.
Kimlər geri addım atacaq?
Vaşinqtonun bu təzyiqi fonunda kimlərin geri çəkiləcəyinə gəldikdə, həmsöhbətimiz Hindistanın müəyyən dərəcədə geri addım ata biləcəyini düşünür:
“Çünki ABŞ-la ticarət əlaqələri və texnoloji asılılıq bu ölkəyə manevr üçün geniş məkan qoymur. Çin isə Trampa qarşı dirənəcək əsas aktordur, çünki həm iqtisadi tutumu, həm də geosiyasi iddiası buna imkan verir. Digər BRİKS ölkələri isə vəziyyətdən asılı olaraq ya tarazlıq siyasəti seçəcək, ya da Vaşinqtonun yaratdığı risklər fonunda ehtiyatlı davranacaq.
Yekun olaraq deyə bilərik ki, Tramp oyun qaydalarını dəyişmək iradəsi göstərir, Rusiya isə dəyişən qaydalara adaptasiya olmaq bacarığı göstərmir. Bu da qarşıdakı dövrdə balansın Vaşinqtonun xeyrinə dəyişə biləcəyinin göstəricisidir”.
Rüfət Sultan, Bizim.Media
