30 noyabrda Dövlət Sərhəd Xidmətinə məxsus hərbi helikopterin “Qaraheybət” aviasiya poliqonunda təlim uçuşları keçirərkən qəzaya uğraması nəticəsində 14 nəfər həlak olub, 2 nəfər yaralanıb. Bu indiyə qədər Azərbaycanda və dünyada baş verən helikopter qəzalarını bir daha gündəmə gətirib.
Mütəxəssislərin fikrincə, helikopterlər meteoroloji dəyişikliklərə və alçaq hündürlükdən yaranan hava hadisələrinə daha həssasdır.
Bu səbəbdən helikopterlərin yüksək gərginlikli xətlər, ağaclar, binalar və dirəklər kimi maneələrə çırpılaraq qəzaya uğrama riski kifayət qədər yüksəkdir.
MÖVZU İLƏ BAĞLI:
Tarixə “QARA” hərflərlə yazılan “QARA”lı faciələr – TƏSADÜF, yoxsa REALLIQ?
Hərbi ekspertlər isə düşünür ki, helikopter qəzaları əsasən bu səbəblərdən baş verir:
- Əməliyyat səhvləri, yəni istifadə və ya texniki xidmət prosedurlarında səhvlər,
- Mexanik və ya elektrik nasazlıqları
- Mühərrik nasazlığı və quyruq rotorunda problemlər
- Əlverişsiz hava şəraitinə görə görmə qabiliyyətinin aşağı olması,
- Çox aşağı hündürlükdə uçmaq və müxtəlif pilot səhvləri kimi səbəblər mühüm rol oynayır.
Bəs indiyə qədər Azərbaycanda və dünyada hansı helikopter qəzaları baş verib?
Azərbaycan
1991-ci il 20 noyabrda Xocavənd rayonunun Qarakənd kəndinin yaxınlığında, Ağdam rayonunun Mərzili kəndi ərazisində erməni hərbi dəstələri Azərbaycan hərbi helikopteri 14:42 dəqiqədə vurulub.
Həlak olanlar arasında Azərbaycan Respublikasının Dövlət katibi Tofiq İsmayılov, baş prokuror İsmət Qayıbov, dövlət müşaviri, sabiq daxili işlər naziri Məhəmməd Əsədov, millət vəkilləri Vaqif Cəfərov və Vəli Məmmədov, baş nazirin müavini Zülfü Hacıyev, Prezident Aparatının şöbə müdiri və jurnalist Osman Mirzəyev, Qazaxıstan Respublikası Daxili İşlər nazirinin müavini Saylau Serikov, Azərbaycan Dövlət Televiziyasının jurnalisti Alı Mustafayev var. Ümumilikdə isə qəza nəticəsində 22 nəfər həlak olub.
Türkiyə
1997-ci il 4 iyun
4 iyun 1997-ci ildə Şimali İraqda "sərhəd əməliyyatı"nda iştirak edən türk əsgərlərini daşıyan helikopter Zap bölgəsində raketlə vurulub. Qəza nəticəsində 11 əsgər həyatını itirib.
2003-cü ildə 29 aprel
29 aprel 2003-cü ildə Türkiyənin Sparta bölgəsində Eğirdirdə təlim uçuşu zamanı helikopter yüksək gərginlik xəttinə çırpılaraq qəzaya uğrayıb. Qəza nəticəsində 4 əsgər şəhid olub, 1 əsgər isə ağır yaralanıb.
2016-cı il 6 iyul
Türkiyə hərbi helikopteri ölkənin şimal-şərqində qəzaya uğrayıb, yeddi nəfər həlak olub. Göyərtədəki digər səkkiz nəfər isə yaralanıb. Helikopterdə yüksək rütbəli hərbi zabitlər və onların ailə üzvləri olub, orada bir neçə uşaq da olub.
Helikopter Qara Dəniz yaxınlığında Giresun vilayətində təpəlik ərazidə sıradan çıxıb.
2017-ci il – Şırnak bölgəsi
Şırnakda baş verən qəza 2017-ci ildə qeydə alınıb. Rəsmi açıqlamada helikopterin yüksək gərginlikli xətlərə toqquşduqdan sonra 300 metr hündürlükdən yerə çırpıldığı və içindəki döyüş sursatlarının yanğın zamanı partladığı bildirilib. Qəza zamanı 13 nəfər həlak olub.
2021 –ci il 4 mart
Bingölün Tatvan rayonunda baş verən helikopter qəzası baş verib. Bitlisdəki hərbi helikopter qəzasında 11 hərbçi həlak olub. Şəhidlərin arasında 8-ci Korpus komandiri, general-leytenant Osman Erbaşın da adı var.
Vüsalə Balayeva, Bizim.Media
