Əmək qanunvericiliyinə əsasən müəssisə və təşkilatlar öz işçilərini attestasiyaya cəlb edə bilər. Bu zaman attestasiya komissiyasının üzvləri tərəfindən işçiyə yalnız tutduğu vəzifəyə əmək funksiyasına, ixtisasına dair, yerinə yetirdiyi işlər və onların nəticələri barədə, habelə tutduğu vəzifəyə uyğunluğunu müəyyən etmək üçün zəruri olan əmək müqaviləsi ilə müəyyən edilmiş hüquqları, vəzifələri dairəsinə aid olan məsələlərlə əlaqədar suallar verilir.
Lakin attestasiya olunan işçinin siyasi baxışlarına, mənəvi, əxlaqi kamilliyinə, şəxsiyyətinə, etiqadına və digər sırf şəxsi dəyərlərinə görə, o cümlədən onun intizamlılıq dərəcəsinə görə peşəkarlıq səviyyəsinin qiymətləndirilməsi yolverilməzdir. İşçinin tutduğu vəzifəyə uyğunluğu müəyyən edilərkən onun son 5 il ərzində peşə hazırlığı səviyyəsinin yüksəldilməsinin, yeni ixtisasa yiyələnməsinin və ixtisasının artırılmasının nəticələri nəzərə alınır.
Əmək Məcəlləsinə əsasən ümumi qayda hər bir işçi 3 ildə bir dəfədən çox olmayaraq attestasiyadan keçirilə bilər.
Elmi işçilər 5 ildə bir dəfədən çox olmayaraq attestasiyadan keçirilir. Yalnız müvafiq iş yerində azı 1 il çalışan işçilər attestasiya oluna bilər. Bir ildən az müddətdə çalışanların attestasiyadan keçirilməsi qadağandır.
Amma bəzi dövlət təşkilatları işçilərini 3, 6 aydan bir test edir. Bəs, bu nə dərəcədə doğrudur?
Məsələ ilə bağlı Bizim.Media-ya danışan hüquqşünas Əkrəm Həsənov deyir ki, hər bir müəssisə rəhbərliyi işçilərini müxtəlif vaxtlarda test edə bilər:
“Amma bu attestasiya deyil. Əmək Məcəlləsində bu ətraflı şərh edilib. Attestasiyanın nəticələri işçinin gələcək fəaliyyətinə təsir edə bilir. Yəni nəticədən asılı olaraq işçi daha böyük vəzifəyə irəli çəkilə və yaxud işdən azad oluna bilər. Amma testin nəticələri o qədər də diqqətə alınmır.
Bununla belə, işəgötürən istədiyi vaxt işçilərini test edə bilər. Bunun da hədəfi işçini işdən azad eləmək yox, işçinin hazırlığını, biliklərini öyrənməkdir. Testin nəticələrinə görə rəhbərlik işçini əlavə təlimlərə cəlb edə bilər. Amma işdən çıxarmağa əsas verə bilməz”.
Surxay Atakişiyev, Bizim.Media