Təbii məhsullar xüsusilə xərçəng müalicəsində və antimikrobial müqavimətlə mübarizədə yeni terapevtik maddələrin kəşfi üçün əsas mənbə olaraq qalır.
Bizim.Media xəbər verir ki, professor Ramazan Məmmədov AZƏRTAC-a açıqlamasında tədqiqat zamanı Verbascum bellum bitkisinin yarpaq və çiçəklərindən hazırlanmış metanol ekstraktlarının sitotoksik və antimikrobial potensialının qiymətləndirildiyini bildirib.
Türkiyəyə endemik olan Verbascum bellum ( xalq arasında adı ilə Dirmil sığırkuyruğu kimi tanınan) növlərinin yarpaq və çiçəklərindən hazırlanan metanol ekstraktlarının sitotoksik və antimikrobial potensialı qiymətləndirilib.
Aparılan yeni araşdırmada xüsusi bir maddənin həm xərçəng hüceyrələrinə, həm də təhlükəli bakteriyalara qarşı təsiri öyrənilib. Sınaqlar zamanı üç fərqli insanda (qaraciyər, yoğun bağırsaq və prostat xərçəngi xətləri olan Huh-7, Caco-2 və PC-3) maddənin şiş hüceyrələrini öldürmə aktivliyi (sitotoksik təsiri) yoxlanılıb. Bununla yanaşı, maddənin müasir tibb üçün ciddi təhlükə yaradan dörd fərqli zərərli bakteriya ştamına qarşı effektivliyi də uğurla sınaqdan keçirilib.
Sınaqdan keçirilmiş ekstraktlar arasında yarpaq ekstraktı xüsusilə 72 saatlıq təsirdən sonra Huh-7 hepatosellular karsinoma hüceyrələrinə qarşı mühüm və seçici sitotoksiklik (IC_{50} = 24.6 pm 5.1~mu g/mL) nümayiş etdirib. Hər iki ekstrakt B. subtilis (19 mm-ə qədər) və E. coli (23 mm-ə qədər) bakteriyalarına qarşı güclü ingibisiya olmaqla diqqətəlayiq antimikrobial aktivlik göstərib. Məlumata görə, bu, V. bellumun sitotoksik aktivliyini təsvir edən ilk hesabatdır.
Bu tapıntılar endemik növün gələcək farmakoloji araşdırmalar üçün bioloji aktiv birləşmələrin ümidverici mənbəyi olduğunu vurğulayır.
Professorun sözlərinə görə, əldə edilən nəticələr V. bellum növünün bioloji aktiv birləşmələrin perspektivli mənbəyi olduğunu göstərir. Məlumata görə, bu, bitkinin sitotoksik aktivliyini təsvir edən ilk elmi tədqiqatdır.
Qeyd edək ki, Verbascum cinsi dünyada 2500-dən çox növü əhatə edir. Türkiyədə bu cinsin 341 növü qeydə alınıb və onların 165-i endemik hesab olunur. Bu cinsə aid bitkilər ənənəvi təbabətdə əsasən tənəffüs yolları xəstəlikləri, yaralar və müxtəlif infeksiyaların müalicəsində istifadə edilib. Verbascum bellum 80 santimetrədək hündürlüyə çatan, sarı çiçəkləri olan birillik bitkidir.
Türkiyənin Antalya, Muğla və Burdur vilayətlərində, dəniz səviyyəsindən 1000–1800 metr yüksəklikdə yerləşən şam meşələrində və əhəngdaşı yamaclarında yayılıb.
Müəllif bildirir ki, bu tədqiqat endemik V. bellum növünün sitotoksik və antimikrobial potensialını təsvir edən ilk elmi işdir. Əldə edilən nəticələr V. bellumun antikanser və antimikrobial xüsusiyyətlərə malik bioloji aktiv birləşmələrin zəngin mənbəyi olduğunu təsdiqləyir. Təsir edən dəqiq birləşmələrin izolyasiyası üçün in vivo və bioassay yönümlü fraksiyalaşdırma araşdırmalarının aparılması tövsiyə olunur.
Bizim.Media
