2800 illik tarixin İZİ İLƏ - Ağalıqtəpədə böyük arxeoloji SİRR AÇILDI – FOTO

Ağstafa rayonunun Dağkəsəmən kəndi ərazisində aparılan beynəlxalq arxeoloji qazıntılar Azərbaycanın qədim tarixinə işıq salır. Bakı-Qazax -Qırmızı körpü magistral yolunun yaxınlığında, Qədim İpək yolunun üzərində yerləşən, təxminən 6 hektar sahəni əhatə edən Ağalıqtəpə qədim yaşayış yerində “Azərbaycan-Almaniya birgə beynəlxalq arxeoloji ekspedisiyası” tərəfindən genişmiqyaslı tədqiqatlara başlanılıb.  

Bizim.Media-nın yerli bürosunun məlumatına görə bu il aprelin 6-dan etibarən qazıntı sahəsi 300 kvadratmetrə çatdırılan bu unikal abidə, bölgənin qədim və zəngin keçmişini fərqli rakurslardan ortaya qoymağa imkan verir.

2800 illik tarix...

Arxeoloji tapıntılar Ağalıqtəpənin erkən dəmir dövründə (e.ə. 8-7-ci əsrlər) olduqca intensiv məskunlaşma mərkəzi olduğunu sübut edir. Tədqiqatlar zamanı çiy kərpicdən hörülmüş yaşayış otaqlarının divarları, döşəmələr, ocaq yerləri, çoxsaylı təsərrüfat quyuları və iri həcmli küplər aşkarlanıb. Ərazidən tapılan metal çalarları isə qədim sakinlərin burada böyük bir metaləritmə kürəsinə malik olduqlarını və yerli əhalinin tələbatını tam ödəyəcək səviyyədə metal istehsal etdiklərini göstərir.


Tarixçi İsmayıl Omarlı ərazinin stratiqrafik əhəmiyyətini vacib hesab edir:

"Mədəni təbəqənin yatımı çox dəyərli artefaktlar qazandırır. Çiy kərpicdən hörülmüş divarlar və ocaq izləri burada əhalinin intensiv şəkildə yaşadığını göstərir. Qazıntılarda əsas məqsədimiz Xocalı-Gədəbəy mədəniyyətinin yayılma arealını, o dövrkü yaşam tərzini və insanların hərəkət aspektlərini dərindən öyrənməkdir."

Qədim abidənin yeni elmi izi

Ağalıqtəpə təkcə yerli alimlərin deyil, Avropa arxeoloqlarının da böyük diqqət mərkəzindədir. Orta Kür hövzəsinin öyrənilməsi baxımından abidənin strateji önəmi var.


Almaniya arxeoloji ekspedisiyasının rəhbəri Martin Gruber müştərək işin elmi əhəmiyyətini yüksək qiymətləndirir:

"Kür hövzəsinin orta axarında yerləşən arxeoloji abidələrin tədqiq edilməsi bu gün olduqca aktualdır. Ağalıqtəpə unikal bir yaşayış yeridir. Azərbaycanlı həmkarlarımızla apardığımız birgə qazıntıları elmi əməkdaşlıq baxımından çox faydalı hesab edirəm. Maraq dairəmizdə olan bu abidə eyni dövrə aid digər tapıntıların araşdırılmasında yeni bir istiqamətdir və tədqiqatlarımız gələn il də davam etdiriləcək".

Ekspedisiyanın alman heyətini təmsil edən arxeologiya üzrə mütəxəssis Dari Dubetski isə işin texniki və elmi tərəflərini izah edərək ərazinin arxeoloji tapıntılar baxımından əvəzsiz sayır:

"Tədqiqatlarımız uğurla davam edir. Radiokarbon analizlərini ərazidən götürülmüş sümük və kömür fraqmentləri əsasında aparırıq. Arxeoloji qazıntılar birgə memoranduma uyğun idarə olunur və nəticələr birlikdə müzakirə edilir. Artıq tapıntıların və qazıntıların nəşri prosesinə start verilmişdir. Birgə işləməkdən və bu bölgənin füsunkar təbiətində araşdırma aparmaqdan çox məmnunam. Xüsusilə mədəni təbəqənin müxtəlif dərinliklərində tapılan tikinti qalıqları böyük maraq doğurur".


Uşaq və böyüklərə məxsus insan skeletləri

Qazıntılar zamanı alimləri ən çox təəccübləndirən məqam isə yer səthindən cəmi 40-60 sm dərinlikdə aşkarlanan insan skeletləri olub. İlkin ekspertizalar bu qəbirlərin abidənin əsas tarixi ilə üst-üstə düşmədiyini üzə çıxarıb.


AMEA Arxeologiya və Antropologiya İnstitutunun aparıcı elmi işçisi, tarix üzrə fəlsəfə doktoru, dosent Şamil Nəcəfov bu tapıntı barədə maraqlı faktlar açıqlayır:

"Abidənin üst qatlarında, təxminən 40-60 sm dərinlikdə uşaq və böyüklərə aid insan skeletləri aşkar etdik. Lakin ilkin mülahizələrimiz onu deməyə əsas verir ki, bu qəbir yerləri abidənin məxsus olduğu qədim dövrlə səsləşmir. Yəni bunlar Erkən Dəmir dövrünün skeletləri deyil. İlkin təxminlərimizə görə, bu qəbirlər hardasa yaxın keçmişə — 18-19-cu əsrlərə aid olan bir qəbiristanlığın qalıqlarıdır".

Ağalıqtəpədə aparılan bu genişmiqyaslı tədqiqatlar həm Azərbaycanın qədim metallurgiya və oturaq təsərrüfat mədəniyyətini sübut edir, həm də gələcək beynəlxalq elmi nəşrlər üçün zəngin materiallar qazandırır. Artıq ikinci ildir davam edən bu mühüm tarixi missiya tərəfdaşların qərarına əsasən, növbəti ildə də qaldığı yerdən davam etdiriləcək.














Məqsəd Rəhimov, Bizim.Media, Qərb bürosu