Gavalı son illərdə sağlam qidalanma və xərçəngin profilaktikası ilə bağlı araşdırmalarda diqqət çəkən meyvələrdən birinə çevrilib.
Bizim.Media xəbər verir ki, bunun əsas səbəbi onun tərkibində olan güclü antioksidant və iltihabəleyhinə maddələrdir. Elmi mənbələrdə göstərilir ki, gavalıda xlorogen turşu, neoxlorogen turşu, antosianinlər və digər fenolik birləşmələr mövcuddur. Məhz bu maddələr hüceyrələri zədələyən oksidləşdirici stressin azalmasına yardım edə bilər.
2022-ci ildə dərc olunmuş sistemli elmi icmalda gavalının xərçəngə qarşı mümkün qoruyucu təsirləri ayrıca təhlil olunub. Tədqiqat müəllifləri bildirirlər ki, laboratoriya və heyvan təcrübələrində gavalı ekstraktları bəzi xərçəng hüceyrələrinin artımını zəiflədib, hüceyrə ölümünü sürətləndirib və iltihabla bağlı siqnalları azaldıb. Bununla belə, həmin işdə açıq şəkildə vurğulanır ki, insanlarda bu təsirin eyni dərəcədə təsdiqlənməsi üçün daha geniş klinik araşdırmalara ehtiyac var.
Mütəxəssislər xüsusilə tünd rəngli gavalı növlərinə diqqət yetirirlər. ABŞ Kənd Təsərrüfatı Nazirliyinin araşdırmasına görə, qırmızı və bənövşəyi ətli bəzi gavalı növlərində fenolik maddələrin miqdarı daha yüksək ola bilər. Bu isə onların antioksidant potensialını artırır.
Bununla yanaşı, xərçəngdən qorunma məsələsində təkcə bir meyvəyə bağlanmaq düzgün sayılmır. Amerika Xərçəng Araşdırmaları İnstitutu bildirir ki, heç bir tək qida insanı xərçəngdən tam qoruya bilməz. Təşkilatın mövqeyinə görə, əsas qoruyucu amil meyvə, tərəvəz, paxlalı və tam taxıllarla zəngin ümumi qidalanma modelidir.
Dünya Xərçəng Araşdırmaları Fondu da oxşar mövqe ortaya qoyur. Fondun məlumatına görə, liflə zəngin qidalanma, xüsusilə də meyvə və tərəvəzlərin çox istifadəsi bağırsaq xərçəngi riskinin azalması ilə əlaqələndirilir. Gavalı da lifli və bitki mənşəli qidalanmanın faydalı hissəsi kimi bu kontekstdə önəm qazanır.
Bununla belə, alimlər sensasiyalı başlıqlardan ehtiyatla istifadə etməyi tövsiyə edirlər. ABŞ Milli Xərçəng İnstitutu qeyd edir ki, antioksidant mövzusu tez-tez şişirdilir və bəzi əlavələrin xərçəngin qarşısını aldığı elmi cəhətdən sübut olunmayıb. Bu səbəbdən gavalını “müalicə vasitəsi” kimi yox, sağlam qidalanmanın faydalı elementi kimi təqdim etmək daha doğrudur.
Nəticə olaraq, gavalı xərçəngə qarşı “gizli silah” kimi təqdim olunsa da, elmi baxımdan ən düzgün yanaşma budur: bu meyvə sağlam qidalanma rejiminin bir hissəsi kimi xərçəng riskinin azalmasına yardım edə bilər, amma təkbaşına möcüzə yaratmır. Ən güclü müdafiə yolu balanslı qidalanma, normal bədən çəkisi, fiziki aktivlik və zərərli vərdişlərdən uzaq durmaqdır.
Bizim.Media
