Rusiya-Ukrayna müharibəsi NATO ölkələrini də ciddi təhdid altında qoyub. Bunun nəticəsidir ki, Avropada bir sıra hərbi analitik və siyasətçilər Rusiyanın Ukrayna müharibəsinin başa çatmasından bir qədər sonra NATO-nun şərq cinahına hücum edəcəyini də proqnozlaşdırırlar.
Qeyd edək ki, daha əvvəl bu hücumun uzağı 2030-cu ilə qədər reallaşacağı iddia edilirdi.
Lakin Polşa rəsmiləri Rusiyanın gələn il üçün hücuma hazırlaşdığını elan ediblər.
Varşavanın belə qənaətə gəlməsi daha çox Rusiya təyyarələrinin Polşa sərhədlərinə yaxınlaşması və Polşa ərazisində sabotaj cəhdləri (dəmiryolu xəttində zədə) kimi insidentlərlə bağlıdır. Bu fonda bildirilir ki, Rusiyanın Baltikyanı ölkələrlə sərhədə qoşun və hərbi qüvvələr yığır. NATO isə öz tərəfindən bu regionda müdafiə mövqeyini gücləndirir.
Artan gərginlik fonunda Ukrayna Prezidenti Volodimir Zelenskinin açıqlaması xüsusilə diqqət çəkib. Ukrayna lideri Rusiyanın 2026-cı ildə genişmiqyaslı hərbi əməliyyatları davam etdirməyi planlaşdırdığını bildirib.
“"Bu gün Moskvadan gələn il hərbi əməliyyatları davam etdirməyi planlaşdırdıqları barədə əlavə siqnallar eşitdik. Bu siqnallar yalnız bizim üçün deyil. Tərəfdaşlarımızın bunu görməsi vacibdir”.
Rusiya Prezidenti Vladimir Putinin dekabrın 17-də Müdafiə Nazirliyinin Kollegiya iclasında səsləndirdiyi fikirlər isə 2022-ci ilin yanvarındakı ritorikanı xatırladıb. Həmin dövrdə Ukraynanı nasizmdə ittiham edən, rusdilli icmanın hüquqlarını ön plana çıxaran Rusiya lideri, bu dəfə Qərbi hədəf alaraq, Avropa liderlərini “donuz balaları” adlandırıb. Üstəlik, Putin çıxışında Baltikyanı regiondakı rusdilli əhalinin "hüquqlarının pozulması" məsələsini də gündəmə gətirib.
Proseslərin gedişi belə düşünməyə əsas verir ki, Rusiya ilə NATO arasında savaş gözləniləndən də tez başlaya bilər.
Mövzu ilə bağlı Bizim.Media-ya açıqlamasında politoloq Tural İsmayılov bildirir ki, dünyanın geosiyasi xəritəsində mövcud zaman artıq diplomatik masaların deyil, hərbi poliqonların ritmi ilə ölçülür:
MÖVZU İLƏ BAĞLI:
Rusiya “Oreşnik”ləri Belarusda – Avropa şəhərlərinə neçə dəqiqəyə ÇATACAQ? – SİYAHI
“Polşa kəşfiyyatının və hərbi dairələrinin Rusiyanın gələn il hücuma keçə biləcəyi ilə bağlı verdiyi rəsmi bəyanatlar, illərdir Qərb analitik mərkəzlərində hakim olan "2030-cu ilə qədər vaxtımız var" illüziyasını darmadağın etdi. Bu gün Baltikyanı ölkələrlə sərhədə qoşunların toplanması və Moskvanın hərbi ritorikasının kəskinləşməsi göstərir ki, Avropa artıq sülh dövründə deyil, "müharibəöncəsi" (pre-war) mərhələnin tam mərkəzindədir”.
Hərbi əməliyyat üçün hazırlıqlar
Ekspert qeyd edir ki, Putinin son açıqlamaları, xüsusən də Baltikyanı regiondakı rusdilli əhalinin "hüquqlarının pozulması" və "tarixi ədalət" mövzusundakı çıxışları, 2022-ci ilin fevralında Ukraynaya genişmiqyaslı müdaxilədən əvvəl səslənən bəyanatlarla tam simmetriya təşkil edir:
“Bu, sadəcə təsadüfi bənzərlik deyil, Kreml tərəfindən hərbi əməliyyat üçün lazımi ideoloji və psixoloji bazanın artıq hazırlandığının göstəricisidir. Politoloji nöqteyi-nəzərdən biz "münaqişənin dondurulması" deyil, "münaqişə coğrafiyasının genişlənməsi" ssenarisini müşahidə edirik”.
Həmsöhbətimiz bildirir ki, Suvalki dəhlizi və Baltikyanı sərhədlər boyu hərbi texnikanın dislokasiyası Moskvanın NATO-nun 5-ci maddəsini sınağa çəkmək və ittifaqın daxili birliyini sarsıtmaq üçün hərbi hazırlıqlarını praktiki olaraq tamamladığına işarədir:
“Əvvəllər beynəlxalq ekspertlərin mümkün toqquşma üçün 2030-cu ili hədəf seçməsi Rusiyanın hərbi-sənaye potensialının bərpası üçün zamana ehtiyac duyacağı fərziyyəsinə əsaslanırdı. Lakin Rusiya iqtisadiyyatının sürətlə "hərbi relslər" üzərinə keçməsi, Şimali Koreya və İran kimi müttəfiqlərin hərbi yardımları, Moskvanın bərpa müddətini dramatik şəkildə qısaldıb.
Bu nöqteyi-nəzərdən, 2026-ci ıl Rusiya üçün "ən zəif həlqəyə" zərbə endirmək baxımından ən optimal zaman kəsiyi kimi görünür. Suvalki dəhlizi və Baltikyanı sərhədlər boyu hərbi texnikanın dislokasiyası göstərir ki, Moskva NATO-nun 5-ci maddəsini sınağa çəkmək və ittifaqın daxili birliyini sarsıtmaq üçün hərbi hazırlıqlarını praktiki olaraq tamamlayıb”.
Putin NATO-nu 1997-ci il sərhədinə doğru geri çəkmək istəyir.
Politoloqun fikrincə, Polşanın bu qədər erkən həyəcan təbili çalması, əslində Qərb dünyasını strateji lənglikdən qurtarmaq və "kollektiv rezilyansı" (dözümlülüyü) artırmaq cəhdidir:
“Təcavüzkar tərəf üçün ən böyük stimul rəqibin dağınıqlığı və tərəddüdüdür. Putinin "tarixi sərhədlər" ambissiyası artıq Ukrayna ilə məhdudlaşmır. O, NATO-nun 1997-ci il sərhədlərinə çəkilməsi tələbini hərbi güc tətbiqi ilə reallaşdırmaq istəyir. Əgər əvvəllər savaşın onilliyin sonunda başlayacağı ehtimal edilirdisə, bu gün reallıq odur ki, savaşın qarşısını almaq üçün vaxt artıq aylarla ölçülür.
Qərbin Ukraynaya dəstəkdə nümayiş etdirdiyi yorğunluq əlamətləri Kreml üçün bir dəvətnamə rolunu oynayır. Nəticə etibarilə, biz böyük bir tarixi kəsişmədəyik. Ya Avropa öz təhlükəsizlik arxitekturasını yenidən və daha sərt şəkildə inşa edəcək, ya da İkinci Dünya Müharibəsindən bəri müşahidə olunmayan ən böyük geosiyasi fəlakətin şahidi olacaq”.
Bütün deyilənlərə əsasən də T. İsmayılov düşünür ki, Qərblə Rusiya arasında savaş artıq qaçılmaz bir proqnoz deyil, masada duran və hər an icrasına başlanıla biləcək bir plandır:
“Bu təhlükə fonunda xalq və dövlət birliyinin təmin olunması, milli güc faktorlarının səfərbər edilməsi yalnız Polşa və ya Baltikyanı üçün deyil, bütün Avrasiya məkanı üçün həlledici əhəmiyyət kəsb edir”.
Rüfət Sultan, Bizim.Media
