Böyük dramaturq, cavan yaşında dünyasını dəyişən dahi yazıçı Cəfər Cabbarlının ədəbi irsi tədqiqatçıların hər zaman diqqət mərkəzində olub. C.Cabbarlının hələ 15-16 yaşlarında gizli imzalarla yazdığı musiqi təhlilləri hələ də müasir dövrdə ali təhsilli musiqişünasları təəccübləndirə bilir.
Dahi şəxsiyyətin fitri istedadı təkcə ədəbi irsi ilə yetinməyib və buna görə də ölümündən sonra da onu diqqət mərkəzində saxlayıb.
Bəzi arxiv sənədlərini araşdıran elm adamları Cəfər Cabbarlının ölümündən sonra da müəmmalı hadisələrin baş verməsini iddia edirlər. Bu haqda versiyalardan biri də dahi dramaturqun dəfn edildikdən sonra Sovet hakimiyyətinin gizli orqanları tərəfindən beyninin oğurlanaraq tədqiqat üçün Moskvaya aparıldığı haqqında gəzən söz-söhbətdir. Müasir dövrdə bu haqda çox az informasiyalara rast gəlmək olur.
Lakin bəzi gizli mənbələrin bildirdiyinə görə, 86 ildir məzardan çıxarılan C.Cabbarlının beyni xüsusi olaraq qorunur. Hazırda İngiltərənin paytaxtı Londan şəhərində gizli şəkildə laboratoriyaların birində saxlanılır.
Xatırladaq ki, Cəfər Cabbarlının beyni adi insan beynindən çəkisinə görə fərqlənib. Belə ki, tibbi elminə bəlli olan məlumatlara görə adi insanın beyin kütləsi 1.4 kq olduğu halda dramaturqun beyninin 2775 qram çəkisi olub. Bundan başqa onun beyin qırışları da daha dərin olub.
Musiqişünas alim, professor Abbasqulu Nəcəfzadə Bizim.Media-ya açıqlamasında bildirib ki, bu cür faktlar mövcuddur, çünki Cəfər Cabbarlının demək olar ki, bir çox sahələrdə olan fitri istedadı onu dövrünün ən dahi şəxsiyyətinə çevirib.
“Mən də arxiv sənədlərinə istinad edilən mənbələrdən bu barədə məlumat almışam. Məlumata görə, onun beyni həqiqətən də əvvəl Moskvaya, daha sonra isə tədqiqat üçün Londona aparılıb. Düşünürəm ki, bu faktlar mövcuddur və onlar boş yerə yazılmayıb. Dünyanın 2-3 belə nadir insanları olub ki, beyinləri tədqiqat olunub.
Çünki onların bu cür istedada sahib olmalarının səbəbləri araşdırılıb. C.Cabbarlının ağlasığmaz istedadı vardı, bir növ bu cismin ruh aləmi ilə təmasından doğurdu.
O zamanlar kompyuter, texnologiya əsri deyildi. Bakıdan kənara çıxmayan insan Türkiyədə olan hadisələri elə dəqiqliklə təsvir etmişdi ki, elə bil nə vaxtsa o hadisələrin içərisində olub. Bu da hamıya təəccüblü gəlirdi.
A.Nəcəfzadə Cəfərin hələ 16 yaşında olduğu zaman dahi bəstəkar Üzeyir Hacıbəyovun “Leyli və Məcnun” tamaşası haqqında yazdığı musiqi təhlilindən də söz açıb.
“C.Cabbarlı ilk dəfə dahi Üzeyir Hacıbəyovun “Leyli və Məcnun” tamaşasında 9 yaşında olub. Yenidən 16 yaşında tamaşaya baxdıqdan sonra onun haqqında “Bakinskiy raboçi” qəzetində tənqidi yazı yazıb. Gizli imza və səlis rus dilində yazılan bu məqalə Üzeyir bəyi də çaş-baş salır. Çünki musiqi təhsili olmayan Cəfər orada xüsusi terminləri ilə ən xırda detallara, səhvlərə belə toxunmuşdu. Hətta Üzeyir bəy bu yazının Moskvanın sifarişi ilə rus musiqi tənqidçisinin yazıldığını düşünür. Bundan sonra Üzeyir bəy digər tamaşada qeyd olunan iradlara əsasən əsərə dəyişiklik edib. Cəfər Cabbarlının həm həyatı, həm də ölümü hələ də sirr olaraq qalmaqdadır”.
Mövzu ətrafında araşdırmamız davam edir.
Vüsalə Balayeva, Bizim.Media
