Dünya əhalisinin təxminən yarısı yalnız bir dildə danışır. Ən azı beş dil bilən poliqlotların payı isə dünya əhalisinin 1 faizindən azdır.
Bizim.Media xəbər verir ki, bununla belə, tarixdə beşdən çox dil bilən insanlar olub.
Müasirlərinin xatirələrinə görə, XIX əsrdə yaşamış italiyalı kardinal Cüzeppe Qaspar Metszofanti 38 dil bilirdi. 1854–1859-cu illərdə Honkonqun qubernatoru olmuş ser Con Baurinq isə 200 dil bildiyini və onlardan 100-də danışa bildiyini iddia edirdi. O, həqiqətən də dilçi olub, lakin neçə dil bildiyini, görünür, özündən başqa heç kim dəqiq hesablamayıb.
Lakin IFLScience elmi portalının haqlı olaraq qeyd etdiyi kimi, burada əsas məsələ dillərin sayı deyil, onların hansı səviyyədə mənimsənilməsidir.
Bəs insan bir dili bildiyini söyləmək üçün onu nə dərəcədə dərindən öyrənməlidir? Əgər dili səthi şəkildə mənimsəməyin mümkün olduğunu qəbul etsək, insan ömrü boyu neçə dili nisbətən dərindən öyrənə bilər?
2018-ci ildə “The New Yorker” jurnalı müasir dövrdə poliqlotların mövcudluğu məsələsini araşdırıb. Britaniyalı hiperpoliglot və hər il keçirilən Poliqlotlar Konfransının təşkilatçısı Riçard Simkott jurnala müsahibəsində bildirib ki, dilin bütün incəliklərini öyrənmək köhnəlmiş yanaşmadır və bu, yalnız bir dil bilən insanların maraqlandığı standartdır.
Digər çətin məsələ nadir və qədim dilləri bilmək iddiasını yoxlamaqdır. Hətta “dili bilmək” anlayışının onun əsas səviyyədə mənimsənilməsi demək olduğunu fərz etsək belə, nadir yerli dillər üzrə bu bacarığı yoxlamaq demək olar ki, mümkün deyil.
Bunun parlaq nümunələrindən biri livanlı poliqlot Ziad Fazadır. O, ərəb, ispan, suahili və tacik dilləri də daxil olmaqla, 59 dilə yiyələndiyini iddia edirdi. Uzun müddət “Ginnesin Rekordlar Kitabı”na görə rekordçu hesab edilən Faza 1997-ci ildə Çili televiziyasında yayımlanan tok-şouya qatıldıqdan sonra vəziyyət dəyişdi.
Müxtəlif ölkələrdən olan tamaşaçılar ona sadə suallar ünvanlasalar da, o, onların bir çoxunu başa düşə bilmədi.
Faza uğursuzluğunu prodüserlərin onu sınağa çəkəcəkləri barədə əvvəlcədən xəbərdar etməməsi və özünün həddindən artıq həyəcanlanması ilə izah etməyə çalışıb.
Müəyyən mənada Fazanın sözlərini neyrobioloqların son araşdırmaları da təsdiqləyir. Bu il Massaçusets Texnologiya İnstitutunun alimləri poliqlotların beyin fəaliyyətinə dair tədqiqat dərc ediblər. Toplanan məlumatlara əsasən, istənilən dilin səsləri beyində eyni sahələri aktivləşdirir.
Poliqlot həmin dili nə qədər yaxşı bilirdisə, beyin aktivliyi də bir o qədər yüksək olurdu. Yalnız iştirakçıların ana dili istisna təşkil edirdi: ana dilini eşidərkən beyində aktivlik, əksinə, minimum səviyyədə olurdu.
Tədqiqatın müəllifi, Massaçusets Texnologiya İnstitutunun professoru Evelina Fedorenko bunu ana dilimizlə daha uzun müddət təmasda olmağımız və ondan digər dillərlə müqayisədə xeyli fəal istifadə etməyimizlə izah edir.
Əlbəttə, xarici dil bilmək özlüyündə dərman deyil. Lakin dil öyrənmə prosesi yeni neyron əlaqələrinin yaranmasına və mövcud əlaqələrin möhkəmlənməsinə kömək edir. Bu isə istənilən halda qocalan beynin fəaliyyətinə müsbət təsir göstərir.
Bizim.Media
