Məlum olduğu kimi, İnzibati Xətalar Məcəlləsinə dilənçiliklə bağlı yeni maddə əlavə edilib. Milli Məclisin komitə iclaslarında müzakirə edilərək plenara tövsiyə olunan qanun layihəsinə görə, dilənçiliklə məşğul olmağa görə xəbərdarlıq ediləcək yaxud yüz manatdan iki yüz manatadək məbləğdə cərimə ediləcək və ya işin halları və pozuntu törədənin şəxsiyyəti nəzərə alınmaqla, bu tədbirlərin tətbiqi kifayət sayılmadıqda on günədək müddətə inzibati həbs tətbiq olunacaq.
Yetkinlik yaşına çatmayan şəxsin dilənçiliyə cəlb edilməsinə görə - iki yüz manatdan beş yüz manatadək məbləğdə cərimə ediləcək və ya işin halları və pozuntu törədənin şəxsiyyəti nəzərə alınmaqla, bu tədbirlərin tətbiqi kifayət sayılmadıqda on beş günədək müddətə inzibati həbs tətbiq olunacaq.
Bildiyimiz kimi, indi insanlar təkcə küçədə fiziki şəkildə dilənmirlər. Artıq virtual məkanda, sosial şəbəkələrdə də dilənçiliklə məşğul olanlar mövcuddur. Onlar pula ehtiyacları olduqlarını bəyan edərək hamıdan yardım umurlar. Hətta bunun üçün bank kartları da paylaşırlar.
Bəs bunlara qarşı da cəza müəyyən olunacaqmı? Ümumiyyətlə, qanuna “onlayn dilənçilik” anlayışı daxil edilə bilərmi?
Mövzu ilə bağlı Bizim.Media-ya danışan deputat Razi Nurullayev deyib ki, dilənçiliklə mübarizə aparmaq niyyəti başadüşüləndir:
“Lakin qanuna təklif olunan dəyişikliklərin qəbul olunması məsələsinə ehtiyatla yanaşmaq lazımdır. Çünki cəmiyyətdə iki fərqli vəziyyət mövcuddur. Bir tərəfdən dilənçiliyi artıq bir növ peşəkar gəlir mənbəyinə çevirən qruplar var. Digər tərəfdən isə həqiqətən ağır sosial vəziyyətdə qalan, xüsusilə yaşlı insanlar, kimsəsiz şəxslər və ehtiyac üzündən yardım istəyənlər mövcuddur. Qanun hazırlanarkən bu fərq mütləq nəzərə alınmalıdır. Əks halda, real ehtiyac içində olan insanlara qarşı da sərt yanaşma ortaya çıxa bilər”.
Milli Məclisin üzvü vurğulayıb ki, onlayn dilənçilik də nəzərdən keçirilməlidir:
“Bununla yanaşı, müasir dövrdə dilənçilik artıq yalnız küçə ilə məhdudlaşmır. Sosial şəbəkələrdə və müxtəlif internet platformalarında da pul istəyən, bəzən bunu sistemli şəkildə edən şəxslər var. Bu baxımdan qanunvericilikdə onlayn dilənçilik və ya sosial şəbəkələr üzərindən sistemli pul istəmə halları da ayrıca nəzərdən keçirilməlidir. Çünki texnologiyanın inkişafı ilə bu fəaliyyətin forması dəyişir və bəzi hallarda hətta təşkilatlanmış şəkildə həyata keçirilir.
Beynəlxalq təcrübədə də buna bənzər yanaşmalar mövcuddur. Məsələn, Birləşmiş Ərəb Əmirliklərində internet üzərindən icazəsiz pul və ianə toplamaq qanunla qadağandır və buna görə hətta həbs və pul cərimələri nəzərdə tutulur. Digər ölkələrdə də dilənçiliyin müəyyən formalarına məhdudiyyətlər tətbiq olunur.
Məsələn, bəzi Avropa ölkələrində aqressiv və ya təşkilatlanmış dilənçilik qanunla cəzalandırılır. Bu səbəbdən hesab edirəm ki, qanunvericilikdə əsas diqqət təşkilatlanmış, peşəkar və sui-istifadə xarakterli dilənçiliklə mübarizəyə yönəlməlidir. Eyni zamanda sosial müdafiəyə ehtiyacı olan insanlar isə cərimə və sanksiyalarla deyil, sosial proqramlar və dəstək mexanizmləri ilə qorunmalıdır. Bu balans qorunarsa, həm qanunun məqsədi təmin olunacaq, həm də sosial ədalət prinsipi pozulmayacaq”.
Günay Şahmar, Bizim.Media
