Plansız ALIŞ-VERİŞ – Bir məhsul almağa girdiyimiz marketdən niyə ƏLİDOLU ÇIXIRIQ?

“Yenə bir məhsul almaq üçün marketə girib özümdən asılı olmadan əli dolu çıxdım”.

Bu ifadəni gündəlik həyatımızda yəqin ki, hər birimiz tez-tez istifadə edirik. Bu gün alışveriş dünyasında, marketlər və ticarət məkanları yalnız məhsul satmaqla qalmır, eyni zamanda bizim şüuraltımıza təsir etmək üçün müxtəlif üsullardan istifadə edirlər. Satınalma qərarlarımızın böyük bir hissəsi, şüuraltı təsirlər nəticəsində həyata keçir. Araşdırmalara görə, market alışverişlərinin təxminən 70%-i plandan kənar şəkildə gerçəkləşir. Ümumiyyətlə, statistik olaraq orta alıcı hər il supermarketə 221 dəfə səfər edir.

Qarşılaşdığımız reklamlar çox vaxt bizi öncədən planımızda olmayan qərarlar verməyə yönəldir. Bu reklam texnikaları, insanların ehtiyaclarını və arzularını hədəf alır, buna görə də onların qərarlarını yönləndirmək çox effektiv olur. Ancaq şüuraltı reklam yalnız marketlərdə deyil, televiziyada, sosial mediada və internetdə də sıx istifadə olunur. Təəssüf ki, bəzən şüuraltı reklamlar bizi ehtiyacımız olmayan məhsulları almağa məcbur edir və bu da iqtisadiyyatda "səhv xərcləmələrə" səbəb olur.

Bəs, hansı amillər bizə marketdə daha çox  şeyi almağa və ya səbətimizi gözlənildiyindən daha çox doldurmağa səbəb olur? Nəzərdə tutduğumuzdan və istədiyimizdən daha çox vaxt və pul xərcləməyə bizi necə təşviq edir?

Cavab sadədir: Şüuraltı reklam -  İnsanların məhsul və ya xidmətlərə qarşı qərarlarını qavrayış və hisslər vasitəsilə, şüuraltı səviyyədə yönləndirən reklam texnikalarıdır. Bu cür reklamlar, əslində bizim şüurumuzun dərinliklərinə nüfuz edir və biz onu fərqində olmadan qəbul edirik. Şüuraltı mesajlar, çox vaxt sözlərdən və şəkillərdən daha çox, rənglər, musiqi, qoxular və ya xüsusi işıqlandırma kimi qeyri-şüuri stimuli vasitəsilə ötürülür.

Həmçinin Rənglər və İşıqlandırma, musiqi və səs, qoxuların təsiri( Bəzi marketlər və mağazalar xüsusi olaraq qoxu istifadə edirlər. Məsələn, təzə çörək və ya qəhvə qoxusu, insanların həmin məhsulları almağa daha çox təşviq edər)

Sosial Təsirlər və “Bu məhsul bitəcək” qorxusu, kampaniyalar və təkliflər(Endirimlər və kampaniyalar şüuraltı olaraq bizi cəlb edir. “İki al, bir pulsuz!” və ya “Məhdud təklif” kimi etiketlər, alıcıları həmin məhsulu almağa yönəldir) kimi səbəblər də bizi daha çox məhsul almağa vadar edir.

Mövzu ilə bağlı Bizim.Media-ya danışan marketoloq Bəylər Əlizadə bildirib ki, alıcı davranışına təsir edən, onu daha çox pul xərcləməyə, daha çox məhsul istehlak etməyə təşviq edən amillər marketlərin marketinq strategiyalarının tərkib hissəsidir və hər hansısa bir qərara əsaslanır.

“Məsələn bir marketdə günlük ziyarət çox, ortalama müştəri qəbzinin dəyəri 50 AZN olduğu halda market yeni bir strategiya ilə mağazanı ziyarət edən şəxs sayını azaltmaq hesabına belə orta çekin dəyərini artıra bilər. Bunun üçün müxtəlif marketinq addımları, strategiyaları mövcuddur. Bəs alıcılara necə təsir etmək olur sualın versəniz bu siyahıya vitrinlərin mağaza daxilində düzülüşü, məhsulların vitrinlərdə düzülüşü, ətirlərdən istifadə, məhsul sıralanması, vitrinin və ya məhsulun market daxilindəki yeri, hündürlük səviyyəsi, cross kampaniyalar, xüsusi təkliflər və s. aid etmək olar”,- o deyib.

B.Əlizadənin sözlərinə görə, market əvvəlki davranışları, dataları ölçərək öz zəif olduğu nöqtələri müəyyən edir və bunun əsasında yeni addımlar atmağa başlayır: “Bu addımların kökündə dayanan ən vaciblərindən biri də məhz şüuraltında baş verən təşviqat və reklamlardır”.

Ayşən Rəhim, Bizim.Media