Türkiyədə kosmosdan zəlzələ riskini aşkarlayan yerli platforma hazırlanıb.
Bizim.Media xəbər verir ki, Gümüşhane Universitetinin Geodeziya Mühəndisliyi Fakültəsinin Geodeziya kafedrasının müdiri professor Dr. Sefa Yalvaç süni intellekt və peyk məlumatlarından istifadə edərək yer deformasiyalarını erkən mərhələdə aşkarlayan "DefoSense" adlı yerli platforma hazırlayıb.
Süni intellektlə işləyən “DefoSense” platforması Yer səthindəki riskli hərəkətləri santimetr dəqiqliyi ilə izləməklə fəlakətlər barədə erkən xəbərdarlıq təmin edir.
Sistem yer hərəkətlərinin monitorinqini təmin edir və riskli sahələri erkən mərhələdə müəyyən edə bilir.
Prof. Dr. Yalvaç Yer kürəsinin deformasiyalarını izləyən və bu məlumatları analiz edərək qərarlar qəbul edən layihə üzərində işlərə təxminən bir il əvvəl Trabzon Texnoparkında başlayıb. Avropa Kosmik Agentliyinin təqdim etdiyi peyk məlumatlarından istifadə edərək Prof. Dr. Yalvaç platformada süni intellekt dəstəkli Yer kürəsi deformasiya təhlilləri aparıb.
Platforma, həmçinin zəlzələ ilə əlaqəli riskləri ortaya çıxara bilir.
Yalvaç bildirib ki, "DefoSense" adlandırdığı platforma riskli sahələri erkən mərhələdə müəyyən etməyi hədəfləyir. Əsas məqsəd peyklərdən əldə edilən məlumatlardan istifadə edərək potensial deformasiya sahələrini erkən mərhələdə aşkar etmək və beləliklə, mümkün itki və dağıntıların qarşısını almaqdır.
Yalvaç platformanın Avropa Kosmik Agentliyinin SAR peyk məlumatlarından istifadə etdiyini və bu məlumatlara dünya miqyasında sərbəst şəkildə daxil ola biləcəyini bildirib:
"Bu peyklər təxminən hər 12 gündən bir eyni bölgəni yenidən müşahidə edir və səth dəyişikliklərini alt santimetr dəqiqliklə izləyir. 2015-ci ildən bu günə qədər arxivləşdirilmiş məlumatlar sayəsində istənilən bölgənin həm keçmiş deformasiya davranışı, həm də hazırkı vəziyyəti təhlil edilə bilər".
Yalvaç məlumatların emalının texniki infrastruktur, yüksək hesablama gücü və təcrübə tələb edən mürəkkəb prosesləri əhatə etdiyini və "DefoSense"in bu mərhələdə müdaxilə edərək prosesi sadələşdirdiyini deyib.
O, platformadakı istifadəçilərin istədikləri sahəni seçərək sürətli təhlillər apara biləcəklərini bildirib və əlavə edib ki, 12 günlük yenilənmiş məlumatlar sayəsində həm keçmişdən bu günə qədər deformasiya hərəkətlərini araşdıra, həm də mövcud vəziyyəti davamlı olaraq izləyə bilərlər.
Professor deformasiyaların yalnız çökmə şəklində deyil, həm də qalxma, üfüqi yerdəyişmə, sürüşmə və zəlzələlərin yaratdığı yer qabığının hərəkətləri kimi müxtəlif formalarda baş verə biləcəyini vurğulayıb və bu hərəkətlərin platformada vahid şəkildə təhlil edildiyini qeyd edib.
Yalvaç sistemin yalnız məlumatların təhlili ilə məhdudlaşmadığını, əldə edilən nəticələrin mənalı risk xəritələrinə də çevrilə biləcəyini vurğulayaraq, süni intellekt tərəfindən dəstəklənən qiymətləndirmə mexanizmləri sayəsində risk səviyyələrindəki artımlar avtomatik olaraq aşkar edildiyini deyib.
Bizim.Media
