İran və İsrail arasında gizli danışıqlar aparılır? - Sensasion təfərrüat

Çin İsrail və İran arasında məxfi danışıqlara ev sahibliyi edir. Bu barədə iki gün əvvəl ABŞ və Britaniya diplomatları məlumat veriblər. Danışıqların birinci raundu martın 23-də Honq-Konqda başlayıb, ikincinin isə Şanxayda keçirilməsi planlaşdırılır.

Bizim.Media xəbər verir ki, martın 13-də bununla bağlı İsrailin Haaretz qəzetində MOSSAD-ın keçmiş rəhbəri Efraim Halevinin materialı dərc edilib.

Onun fikrincə, İsrail tərəfinin Tehranla mümkün normallaşma üçün zəminləri araşdırmağa başlamasının vaxtı çatıb:

“Bu, bizi ehtiyatlı olmağa və “sonda nə olacaq?” barədə düşünməyə vadar edir”. 

Bu fikirlər Halevinin birdən-birə ağlına gəlməyib. 

Səkkiz gün sonra, Amerikanın “Responsible Statecraft” analitik nəşrində İsrail və İran arasında münasibətlərə yenidən baxılmasının o qədər də mümkün olmadığını iddia edən material işıq üzü görüb.

Ancaq ilk baxışdan aydın olur ki, İranla İsrail arasında münasibətlərdə mühüm, sensasiyalı, lakin sırf məxfi bir şey baş verir.

Göründüyü kimi, fərziyyə doğru çıxıb. Pekinin vasitəçiliyi ilə Tehrandan və yəhudi dövlətindən 2-3 nəfərlik nümayəndə heyətləri Honq-Konqda görüşdülər.

Birinci raund sadəcə olaraq iki barışmaz düşmən arasında dialoqun təsdiqi idi. Yəhudi dövləti hesab edir ki, İran "mövcud təhlükə"dir. Tehran əmindir ki, onun fəal iştirakı ilə "sionist rejim" tarixin səhifələrindən silinəcək.

Şanxayda keçirilməsi planlaşdırılan ikinci tur daha əhatəli olacaq. İştirakçıların kimlikləri, əlbəttə ki, açıqlanmayacaq, çünki İsraildə onların işdən çıxarılması, İranda isə vətənə xəyanətdə ittiham olunmaq riski var. Bu görüşdə tərəflərin ümumiyyətlə nəyi razılaşdıracaqları bəlli olacaq.
Və onun hər bir bəndi şiddətli mübahisələrə səbəb olacaq.

İndiyə qədər burada ümumi bir dilin tapılıb-tapılmayacağını təsəvvür etmək belə çətindir, çünki biz təkcə müəyyən məsələlərdəki ziddiyyətlərdən danışmırıq, antaqonist xarakterli ziddiyyətlərdən danışırıq. Sadə dillə desək, İran-İsrail münasibətlərinin əsas problemi ondan ibarətdir ki, tərəflərin hər biri eyni qlobusda anlaşa bilməyəcəklərinə inanır.
Ancaq başqa variant yoxdur, hələ bir şey haqqında danışmaq və nəyisə müzakirə etmək lazımdır. Və İranın nüvə proqramı, Suriya və Hizbullah haqda.

Məsələ ondadır ki, danışıqlar üçün obyektiv ilkin şərtlər olsa da, tərəflərin hər biri əmindir ki, tez bir zamanda razılığa gələ bilməyəcəklər.

İstənilən razılaşmanın qarşısında iki çox mühüm maneə var. Birincisi, İsrail nüvə proqramını hədəf alan İrana qarşı hücum planlarını bir kənara qoymalı olacaq. Və bu qorxu hələ ki, Tehranı nüvə imkanlarını tam şəkildə reallaşdırmağa mane olan yeganə şeydir.

İkincisi, Əli Xamenei və ətrafı Tehranda hakimiyyətdə olduğu müddətdə prinsipial razılaşmalar əldə oluna bilməz. Onlar potensial razılaşmaların əldə edilməməsi üçün mümkün olan hər şeyi edəcəklər. Eyni zamanda bunun İrana faydası olub-olmayacağına zərrə qədər fikir verməyəcəklər.

Bu cür ilkin məlumatlar onu göstərir ki, indiyə qədər əldə edilmiş razılaşmalar yalnız məhdudlaşdırıcı xarakter daşıyır. Ən optimist nəticə budur ki, hücum həyata keçirilməyəcək. Dünyanın ən böyük oyunçuları, ABŞ və Çin buna ciddi zəmanət verəcək.
BMT-ni qarant kimi götürmək olardı, lakin son illərdə onun nüfuzunun azalması və dünyada vəziyyətə real təsir rıçaqlarının itirilməsi səbəbindən onun zaminlər siyahısına salınması kifayət qədər deklarativ xarakter daşıya bilər.

Hücum etməmək paktı həm İran-İsrail münasibətlərinin gərginləşməsinə, həm də Yaxın Şərqdə və bütün dünyada vəziyyətin yumşaldılmasında irəliyə doğru böyük addım olardı. İki ölkə arasında aparılan danışıqlar son dərəcə mürəkkəb olacaq.

Amma Çinin İran-İsrail dialoquna başlamaq təşəbbüsü onlar üçün “imkanlar pəncərəsi” açır, ən azı iki ölkə arasında münaqişənin idarə olunması üçün platforma yaradır. Və bu, indiki zamanda çox vacibdir.

Bizim.Media