Azərbaycanda doktoranturaya qəbul olmaq istəyən namizədlərin qarşısında xarici dil tələbi ilə bağlı iki seçim var: Dövlət İmtahan Mərkəzinin (DİM) təşkil etdiyi xarici dil imtahanında iştirak etmək və ya IELTS, TOEFL kimi beynəlxalq dil sertifikatları təqdim edərək bu imtahandan azad olunmaq. Minimum B2 səviyyəsinə uyğun beynəlxalq sertifikatı olan şəxslər DİM-in xarici dil imtahanını vermədən növbəti qəbul mərhələsinə keçə bilirlər.
Lakin bu iki seçim arasında ciddi qiymət fərqi var. DİM-in doktoranturaya qəbul üçün keçirdiyi xarici dil imtahanında iştirak haqqı 110 manatdır. IELTS imtahanının qiyməti isə Azərbaycanda 575 manat, TOEFL iBT imtahanı isə təqribən 442 manatdır.
MÖVZU İLƏ BAĞLI:
Bakıdakı bu universitetlərin diplomları xaricdə üstünlük yaradır — AÇIQLAMA
Belə olan halda bəzi namizədlər yalnız doktoranturaya qəbul üçün tələb olunan daha sərfəli DİM imtahanı əvəzinə niyə yüksək ödənişli beynəlxal sertifikatlara üstünlük verirlər?
Məsələ ilə bağlı Bizim.Media-ya danışan təhsil eksperti Rizvan Fikrətoğlu bildirdi ki, burada əsas səbəblərdən biri beynəlxalq xarici dil sertifikatlarının çoxməqsədli olmasıdır:
“IELTS və ya TOEFL yalnız doktoranturaya qəbul üçün deyil, sonradan xaricdə postdoktorantura proqramlarına, qrantlara, yay məktəblərinə, beynəlxalq konfranslara müraciət zamanı da istifadə oluna bilər. Bu baxımdan, namizədlər gələcək planlarını açıq saxlamağa çalışırlar. Digər səbəb isə daha yüksək dil səviyyəsini nümayiş etdirmək istəyidir. DİM-in imtahanında 6 bal minimum tələbin ödənildiyini göstərir. IELTS üzrə 7 bal və daha yuxarı nəticə isə beynəlxalq standartlara əsasən yüksək səviyyədə ingilis dili biliyini təsdiqləyir. Bu, istənilən halda namizədin üstünlüyüdür”.
R.Fikrətoğlunun sözlərinə görə, sertifikatların tanınması baxımından da fərq var. Belə ki, DİM-in imtahan nəticəsi yalnız Azərbaycanda keçərlidir. IELTS və TOEFL isə dünyanın minlərlə universiteti və təşkilatı tərəfindən tanınır. Buna görə də namizəd sonradan xaricdə təhsil almaq qərarı verərsə, yenidən dil imtahanı verməsinə ehtiyac qalmır.
Məqsəd təkcə doktoranturaya qəbul olmaq deyil
“Bəzi insanlar üçün məqsəd təkcə doktoranturaya qəbul olmaq deyil, akademik ingilis dilini inkişaf etdirməkdir. IELTS-ə hazırlıq prosesi oxu, yazı, dinləmə və danışıq bacarıqlarının beynəlxalq meyarlar əsasında inkişafına kömək edir.
Seçim bəzən imtahan formatı ilə də bağlı olur. Kimisi akademik esse yazmaq və şifahi müsahibə formatında özünü sınamaq istəyir, kimisi isə DİM-in test formatına üstünlük verir. Yəni seçim fərdi üstünlüklərdən asılıdır”, – ekspert qeyd edir.
DİM-in xarici dil imtahanında qiymətləndirmə necə aparılır?
Qeyd edək ki, doktoranturaya qəbul üçün xarici dil imtahanı 50 bal üzərindən qiymətləndirilir. İmtahan test, yazı və danışıq olmaqla üç hissədən ibarətdir. Test mərhələsində namizədlərə 30 tapşırıq təqdim olunur və hər düzgün cavab 1 balla qiymətləndirilir. Yazı və danışıq bölmələrinin hər biri isə maksimum 10 bal təşkil edir. Namizədin doktoranturaya qəbul prosesini davam etdirə bilməsi üçün ümumilikdə ən azı 25 bal toplaması tələb olunur. Bununla yanaşı, imtahanın hər bir bacarıq istiqaməti üzrə minimum 2 bal toplamaq da şərtdir.
Xədicə Paşayeva, Bizim.Media
