Yay mövsümünün gəlişi ilə bazar və marketlərin piştaxtalarını çiyələk bəzəməyə başlayıb. Ən çox sevilən mövsümi meyvələrdən biri olan çiyələk həm dadı, həm də faydaları ilə seçilir. Lakin son illər sosial şəbəkələrdə çiyələyin necə yuyulması ilə bağlı yayılan videolar insanlarda sual yaradıb. Kimi çiyələyi sadəcə axar suyun altında yuyur, kimi saatlarla sirkəli və ya sodalı suda saxlayır.
Bəs hansı üsul doğrudur? Çiyələk kifayət qədər təmizlənmədikdə hansı risklər yarana bilər?
Bizim.Media “yenisabah.az”a istinadla xəbər verir ki, mütəxəssislərin sözlərinə görə, çiyələk torpağa yaxın yetişən meyvə olduğu üçün üzərində torpaq qalıqları, toz, müxtəlif mikroorqanizmlər və pestisid izləri qala bilər. Bundan əlavə, məhsulun yığılması, daşınması və satışa çıxarılması prosesində çox sayda insanın əli ilə təmasda olması çirklənmə riskini artırır.
Çiyələyin səthindəki kiçik çuxurlar və toxumlar da bakteriya və çirk hissəciklərinin toplanmasına əlverişli şərait yaradır. Buna görə də digər meyvələrdən fərqli olaraq onun təmizlənməsinə daha çox diqqət yetirilməlidir.
Qida təhlükəsizliyi üzrə mütəxəssislər bildirirlər ki, çiyələyi yeməzdən dərhal əvvəl bol axar su altında yaxşıca yumaq əsas və ən vacib qaydadır. Meyvələri yuyarkən əllə yüngül şəkildə ovuşdurmaq da tövsiyə edilir.
Sirkəli və ya sodalı su üsulu isə əlavə təmizləmə məqsədi daşıyır. Bunun üçün bəzi mütəxəssislər bir qab suya az miqdarda sirkə və ya çay sodası əlavə edib çiyələyi 5-10 dəqiqə saxlamağı məsləhət görürlər. Daha sonra isə meyvə mütləq yenidən axar su ilə yuyulmalıdır.
Bununla belə, çiyələyi uzun müddət suda saxlamaq düzgün hesab edilmir. Meyvə suyu özünə çəkərək yumşala, dadını və quruluşunu itirə bilər. Xüsusilə 20-30 dəqiqədən çox suda saxlanılması tövsiyə olunmur.
Düzgün yuyulmayan çiyələk hansı xəstəliklərə yol aça bilər?
Gigiyenik qaydalara əməl olunmadıqda çiyələyin üzərində olan bəzi bakteriya və parazitlər insan sağlamlığı üçün risk yarada bilər.
Həkimlər xüsusilə aşağıdakı problemlərə diqqət çəkirlər:
Qida zəhərlənmələri;
Bağırsaq infeksiyaları;
İshal və qusma;
Mədə-bağırsaq pozğunluqları;
Nadir hallarda parazitar infeksiyalar.
Risk xüsusilə uşaqlarda, yaşlılarda, hamilələrdə və immun sistemi zəif olan şəxslərdə daha yüksək qiymətləndirilir.
Ən çox edilən səhv: Çiyələyi əvvəlcədən yumaq
Mütəxəssislərin diqqət çəkdiyi əsas məqamlardan biri də çiyələyin alındıqdan dərhal sonra yuyulub soyuducuya qoyulmasıdır.
Çiyələk yuyulduqdan sonra üzərində nəmlik qalır və bu da kiflənmə prosesini sürətləndirir. Nəticədə meyvə daha tez xarab olur.
Bu səbəbdən çiyələyi yalnız istifadə ediləcək qədər götürüb yeməzdən əvvəl yumaq tövsiyə edilir. Saxlanılacaq hissə isə yuyulmadan, quru vəziyyətdə soyuducuda qorunmalıdır.
Çiyələyi təmizləməyin ən təhlükəsiz yolu onu yeməzdən əvvəl bol axar su altında diqqətlə yumaqdır. Sirkə və ya soda məhlulları əlavə köməkçi vasitə sayılsa da, meyvənin uzun müddət suda saxlanılması nə sağlamlıq baxımından əlavə üstünlük yaradır, nə də məhsulun keyfiyyətinə müsbət təsir göstərir.
Bizim.Media
