2026-cı ildə Bakıda keçiriləcək Ümumdünya Şəhərsalma forumunun 13-cü sessiyası bütövlükdə region və dünya miqyasında urban inkişafla bağlı qlobal dialoqun mühüm mərhələsinə çevriləcək.
Forumun təşəbbüskarı olan BMT-nin Məskunlaşma Proqramı bu platformanı 2001-ci ildə təsis edib və 2002-ci ildə Keniyanın paytaxtı Nayrobidə ilk sessiyanı keçirib.
O vaxtdan bəri forum Barselona, Rio-de-Janeyro, Kuala Lumpur, Əbu-Dabi və Katovitse kimi şəhərlərdə təşkil olunub.
Məqsəd təkcə şəhərsalma təcrübələrini bölüşmək deyil, həm də urbanizasiya ilə bağlı qlobal çağırışlara cavab vermək, sosial bərabərliyi, ekoloji dayanıqlığı və “yaşıl iqtisadiyyat” konsepsiyasını müzakirə platformasına çevirmək olub.
Çağdaş dünya kəskin urban problemləri ilə üz-üzədir: sürətli şəhərləşmə fonunda mənzil çatışmazlığı, iqlim dəyişikliyinə davamlı olmayan infrastruktur, sosial bərabərsizlik və şəhər ekosistemlərinin pozulması artıq qlobal təhlükəsizlik kontekstində də dəyərləndirilir.
BMT-nin hesablamalarına görə, 2050-ci ilə qədər dünya əhalisinin təxminən 70 faizi şəhərlərdə yaşayacaq. Bu, dünyanı şəhərləri yalnız iqtisadi mərkəz deyil, həm də ekoloji və sosial sistem kimi planlaşdırmağa məcbur edir.
Məhz bu baxımdan, 2026-cı ildə Bakıda keçiriləcək forumun mövzusu - “Housing the World: Safe and Resilient Cities and Communities” (“Dünyaya mənzil: Təhlükəsiz və davamlı şəhərlər və icmalar”) - son dərəcə aktualdır.
Azərbaycan bu müzakirəyə həm paytaxt Bakının urban transformasiyası təcrübəsi, həm də Qarabağda aparılan “ağıllı şəhər və kənd” layihələri ilə real nümunə kimi qatılır. Ağdam, Füzuli və Zəngilan kimi şəhərlərin sıfırdan planlanması, yaşıl enerji və rəqəmsal infrastruktur üzərində qurulması, forumun əsas ideyalarına -davamlılıq, dayanıqlılıq və sosial ədalətə praktiki töhfə kimi qəbul ediləcək.
Azərbaycan üçün bu forum, ölkənin beynəlxalq urban siyasətində nüfuzunu artırmaq, həm də öz bərpa və inkişaf modelini dünyaya nümayiş etdirmək baxımından böyük fürsətdir.
Ölkəmiz artıq təkcə regional diplomatik mərkəz deyil, həm də modern şəhər planlaşdırmasının, ekoloji innovasiyanın və postmünaqişə dövrü inkişaf siyasətinin simvoluna çevrilməkdədir.
Region üçün forum Cənubi Qafqazda yeni əməkdaşlıq məkanının açılması deməkdirsə, dünya üçün Bakı sessiyası urbanizasiya ilə bağlı yeni mərhələnin -“yaşıl və inklüziv şəhər modeli”nin praktiki tətbiqinin göstəricisi olacaq.
Ümumdünya Şəhərsalma forumunun 13-cü sessiyası təkcə müzakirə meydanı deyil, həm də qlobal urban gələcəyinin istiqamətini müəyyən edəcək siyasi, sosial və ideoloji platformadır.
Azərbaycanın ev sahibliyi bu prosesdə həm tarixi məsuliyyət, həm də strateji fürsət kimi dəyərləndirilə bilər. Çünki Azərbaycan bu dəfə “daha ədalətli və dayanıqlı şəhərlər” mövzusu ilə dünyanın diqqət mərkəzində olacaq.
Ülviyyə Zülfiqar - Siyasi şərhçi
