Çamadanı əllərində qalmış hind turistləri – Azərbaycandan niyə QAÇAQ DÜŞDÜLƏR?

Hindistanın son aylarda Azərbaycan və Türkiyəyə qarşı başlatdığı turizm boykotu, böyük bir ölkənin necə kiçik çərçivədən qərarlar verdiyini göstərir. Ölkənin təkcə rəsmi qurumları deyil, ictimai təşkilatları, turizm şirkətləri siyasi narazılığın yükünü əhalinin çiyinlərinə qoyur. Üstəlik bunu turizm kimi siyasətdən kənarda qalınacaq, istirahətə, əyləncə və zövqə hesablanmış bir sahəyə daşımaq çox məyusedicidir.

Daha çox Hindistan üçün...

Hər nə qədər hind filmlərini sevib, mahnılarına rəqs edib, aktyorlarını bəyənsək də, bu ölkənin əslində kinolarındakı kimi nağılvari olmadığını artıq öyrənmişik. Anti-sanitar ölkə, kasıblığın pik həddi, insanlara sırnaşan dilənçiləri, böyük şəhərlərinin təhlükəli vəziyyəti, hələ yandırılmış cəsədlərin şəhəri bürümüş qoxusu turistləri qaçaq salır. Ələlxüsus da azərbaycanlılar kimi rahatlığa, səliqə-səhmana fikir verən, asayişinə, gigiyenasına düşkün olan toplum üçün Hindistan gediləcək ölkələr siyasında sonunculardandır. Filmlərinə, maraqlı, fərqli adətlərinə, qədim tarixinə görə gedib nə qədər peşman dönən insanlarımız var.

Cəzalandıran siyasət – uduzan mədəniyyət

Azərbaycan beynəlxalq münasibətlərdə həmişə təmkinli mövqeyi ilə tanınıb. Hələ heç bir ölkənin vətəndaşını “sən mənim yox, filan ölkənin tərəfini saxladın, istəmirəm səni” yanaşması ilə gözümçıxdıya salmayıb. Sadəcə Pakistanla dostluq münasibətinə görə öz vətəndaşlarını Azərbaycana gəlməkdən çəkindirmək, viza və tur paketlərinə qadağalar qoymaq Hindistan kimi böyük və qədim ölkənin imicinə kölgə salar.  

Bu məntiqlə yanaşsaq, o zaman Ermənistana açıq dəstək verdiyinə görə, gərək Azərbaycana bir nəfər fransızı buraxmayaq. Amma ölkəmizdə, paytaxtımızda dünya ölkələrinin vətəndaşları bizi dəstəklədi-dəstəkləmədi rahat, qorxusuz gəzib-dolaşıb, istirahət edirlər. Ümumiyyətlə, bir ölkənin turisti siyasi simpatiyaya görə səyahət etməz, turizm bu deyil –  mədəniyyətlərarası dialoqdur, xalqlararası yaxınlaşmadır.

Münasibətlər necə korlandı?

Öncə xatırlayaq üzü Sovetlərdən bu yana dost olan iki ölkə nə vaxt bu duruma düşdü. Bu hadisənin kökü Hindistan-Pakistan gərginliyi fonunda 22 aprel 2025‑ci il Pahalgam hücumundan sonra yaranan vəziyyətə söykənir. Pahalgam bölgəsində 26 nəfərin öldüyü terror aktında Hindistan Pakistanı ittiham edirdi (Pakistan tərəfi məsuliyyəti öz üzərinə götürməmişdi). Bundan sonra qarşı tərəfi raket hücumlarına məruz qoyub əvəz çıxmışdı. Hirsi soyumadan, Pakistana dost olan ölkələrlə də aranı soyutmağa başladı. Başqa sözlə, indiyədək kəsdiyi duz-çörəyi unutdu.

Ən yaxşı silah – qəzəbli kütlədir. Yəni ictimaiyyəti cırnadıb bu iki qardaş ölkədən uzaq durmağa çağırdı. Nəticədə qəzəbli ictimaiyyət çamadanını boşaldıb Azərbaycan və Türkiyəyə gəlməkdən vaz keçdi. Hindistanın məşhur MakeMyTrip platformasında Azərbaycan və Türkiyəyə rezervasiyalara tələbat 60% azaldı, ləğv edilmələr ə 250%‑ə qədər artdı. EaseMyTrip‑də Azərbaycan üçün ləğv həcmi 30%, Türkiyə üçün 22% artdı.

Yerli turistlərin üzü gülür

Hazırda Hindistanla Azərbaycan (və Türkiyə) arasında bu gərginlik rəsmi diplomatik böhran səviyyəsinə çatmasa da, ictimai qınaq, sosial media boykotu və bazar reaksiyası səviyyəsində davam edir. Vəziyyətin uzun çəkəcəyi ehtimal edilmir. Ekspertlərin proqnozuna görə, ictimai qəzəb azaldıqdan sonra turizm sektoru öz axarına dönə bilər: təxminən 4-5 ay, ən pis halda bir il. Hindistanın daxili gündəminin dəyişməsi çox şeyi həll edəcək.

Qısası, milli turizm sektoru bu yay əlini üzsün, çörək Hindistandan çıxmayacaq. Hindistan turistləri adətən böyük qruplarla gəlir, çox xərcləyirlər. Orta hesabla hər hindistanlı turist 1200-1500 dollar xərcləyir (otellər, alış-veriş, ekskursiyalar, restoranlar və s.).

Müqayisə üçün deyək ki, Azərbaycana 2024-cü ildə 1 855 113 nəfər turist gəlib. Bunların içərisində ilk yeri Rusiya tuturdu: 600186 nəfər. Hindistan 235625 turist sayı ilə ikinci sırada qərarlaşmışdı. Hazırda bu iki ölkə ilə də münasibətlərimizdə problemlər olduğu üçün turizm sektorunda itki qaçılmazdır. Alternativ turist bazarı kimi Gürcüstan, Türkiyə, Orta Asiyadan gələn qonaqların bu boşluğu dolduracağı gözlənilir. Yaxud da bu yay yerli əhalinin üzü güləcək, turist axını zəif olduğu üçün bölgələrdə istirahət ciblərini “ağlatmayacaq”.

Şəfiqə Şəfa, Bizim Media