FNEB-in analitiki: “Rusiyaya qarşı sanksiyalar on illərlə davam edəcək” – ÖZƏL MÜSAHİBƏ

“Rusiyaya qarşı sanksiyaların səviyyəsi, təbii ki, görünməmiş səviyyədədir. Yəni bir neçə ay ərzində ölkəmizə qarşı 7 minə yaxın sanksiya tətbiq edilib. Bu, Venesuela, İran və ya Şimali Koreyaya qarşı tətbiq edilən sanksiyaların sayından qat-qat çoxdur. Ona görə də, Rusiya bu məsələdə “çempion”dur və bu, təbii ki, iqtisadiyyata təsir edir”.

Bu fikirləri Rusiyanın hazırki iqtisadi vəziyyəti barədə Bizim.Media-ya müsahibəsi zamanı Rusiya Milli Enerji Təhlükəsizliyi Fondunun (FNEB) aparıcı analitiki İqor Uşkov deyib.

- Cənab Uşkov, hazırda Rusiya iqtisadiyyatında yaşanan hansı çətinliklər var?

- İndi Rusiya üçün əsas problem idxalın azalmasıdır, çünki müxtəlif şirkətlərin Rusiyaya mal daşıması və Rusiya şirkətləri ilə sövdələşmələr etmək qorxusu səbəbindən Rusiyada idxal xeyli azalıb. Eyni zamanda, Rusiya ixracı yüksəkdir - Rusiyanın ixrac etdiyi mallar bahadır. Bu da onun üçün problemdir. Yəni bizdə daxili bazara çoxlu valyutalar – dollar və avro daxil olur. Ona görə də “rubl həm dollar, həm də avro qarşısında köklü şəkildə möhkəmlənib”. Təbii ki, yaxın aylarda, xüsusən də avqust ayında Rusiya anbarlardakı müxtəlif məhsulların ehtiyatlarının tükəndiyi vəziyyətlə üzləşəcək.

- İxrac valyuta gətisə də, daxili bazar üçün çətinliklər yaradır? 

- Bəli, yaxın gələcəkdə Rusiyada müəyyən malların istehsalı üçün bəzi komponentlərdə, aqreqatlarda və ya Rusiyada istehsal olunmayan son məhsullarda və s. müəyyən problemlər ola bilər. 

- Bununla bağlı hökumət hansı alternativlər görməlidir?

- Alternativ zəncirlər yaratmaq lazımdır. Avropa və ABŞ-dan alınan malların Asiyada qəbulu bir qədər vaxt aparacaq. Yeni il qabağı biz müxtəlif malların daşındığı “ticarət yollarının yenidən qurulmasının dramatik mərhələsini” görəcəyik. Bu proses artıq başlayıb, hökumət normal idxal sisteminin qurulmasına, o cümlədən üçüncü ölkədən hər hansı mal idxalı zamanı “paralel idxalın” – “boz idxalın” leqallaşdırılmasına yardım etməyə çalışır. Gələcəkdə Rusiya da ixracatını dəyişmək zərurəti ilə üzləşəcək, ona görə də görürük ki, bu proses artıq başlayıb. Məsələn: əsas məhsullarımız karbohidrogenlər, neft, qaz, kömür...

- Embarqo tətbiq etməyən ölkələrin daha aşağı qiymətə Rusiyadan neft idxal etmələrində artımlar varmı?

- Məsələn, ABŞ-da aprelin 1-dən Rusiya nefti, neft məhsulları və kömür idxalına qadağa qoyuldu və müvafiq olaraq ABŞ üçün həcmlər Asiya bazarlarına yönəldilib. Eyni şey Avropada da olur. Baxmayaraq ki, avropalılar Rusiya neftinə “aşağı” embarqo yalnız 2023-cü ildən tətbiq edirlər, tam yox. lakin tədricən Avropa neft bazarına gedən bu həcmlər Asiyaya yönəldilib. Ədalət naminə, Hindistan Rusiya neftinin barreli üçün təxminən 30 dollar endirim etdiyi üçün çox şey almağa başlayıb və Hindistan əslində Çindən sonra “Rusiya neftinin ikinci ən böyük alıcısıdır. O, həmçinin Rusiya neftini emal edərək dizel yanacağı kimi Avropaya göndərir. Ona görə də iqtisadi proseslər tədricən yönləndirilir. Ancaq bir çox cəhətdən Rusiya, əlbəttə ki, hələ də xarici bazarlardan, kapital bazarından, yəni bank məlumatlarının ötürülməsinin etibarlılığı və sürəti ilə bağlı suallar doğurur.

- Belə görünür ki, Ukrayna-Rusiya müharibəsi uzun müddət davam edəcək. Gələcək iqtisadiyyatın tablosunu necə çizmək olar?

- Rusiya, təbii ki, bütün iqtisadiyyatını yenidən qurmalıdır, çünki sanksiyalar uzun müddət davam edəcək. Heç kim qarşıdakı illərdə, hətta onilliklərdə sanksiyaların qaldırılacağını gözləmir. Məsələn, biz görürük ki, ABŞ sanksiyalar tətbiq edib və öz tarixində faktiki olaraq heç vaxt ləğv etməyib. Buna görə də, Rusiya uzunmüddətli perspektivdə strateji olaraq yalnız Asiya ölkələri: Hindistan, Çin və Cənub-Şərqi Asiya ölkələri ilə ticarətə diqqət yetirir.

- Rusiyada Amerikanın üz tutacağı bazarlarla əməkdaşlıqda maraqlıdır?!

- Tam doğru.

- Cənab Uşkov, müsahibə üçün təşəkkür edirik.

Tehran, Bizim.Media