Siyasi elmlər doktoru, professor Ramiz Sevdimalıyevin fikrincə, Cənubi Qafqazdakı məsələləri müzakirə edən ABŞ və Türkiyə liderləri əsasən əməkdaşlıq platforması olan “3+3”ün üzərində dayanıblar. Amerika tərəfi isə bu platformaya qarşıdır:
“Çünki bunu onların müdafiə nazirlərinin açıqlaması da biruzə verib. Belə ki, Gürcüstanın bu platformada iştirak edə bilməyəcəyi açıqlanıb. Qısqanclığa səbəb, “3+3”də aparıcı qüvvə kimi Rusiyanın iştirak etməsini hesab etməkləridir”.
Bizim.Media ilə eksklüziv müsahibə zamanı beynəlxalq məsələlər üzrə ekspert bildirib ki, buna baxmayaraq Türkiyə prezidenti amerikalı həmkarını məsələnin əksinə inandıra bilib. Əsas da o gətirilib ki, “3+3” regionda uzunmüddətli sülhə xidmət edəcək.
Platforma iştirakçı olmayan qüvvələr üçün də sərfəli olacaq. Ərdoğan bu barədə ancaq Baydenlə danışmayıb:
“Eyni zamanda Makronla da söhbət zamanı bu məsələyə toxunub. Yəni, məsələ geniş müzakirə obyekti olub. Nəzərə almaq lazımdır ki, bu platformada mərkəzi element Zəngəzur dəhlizidir. İnanıram ki, koridorun reallaşması mümkün olacaq.
Sadəcə, bölgədən kənar qüvvələr hər hansı formada dəhlizin açılması, “3+3”ün reallaşmasını müəyyən mənada gecikdirə bilərlər. Amma dayandıra bilməzlər, çünki layihə ətrafında proseslər başlayıb. Ermənistanı öz tərəflərinə çəkməklə müəyyən vasitələrə əl atıla bilər, amma son nəticədə koridor açılacaq”.
ABŞ və Fransa niyə belə narahatdır?
“Vaşinqton və Paris ehtiyatlanır ki, layihə işə düşəndən sonra Qərbin bölgədəki dövlətlərlə bağlı himayədarlığı o qədər də əhəmiyyət kəsb etməyəcək. Asılılıq azalacaq və ölkələr iqtisadi cəhətdən daha müstəqil inkişaf edəcəklər.
Ehtiyatlanırlar ki, Gürcüstan da layihəyə daha sıx qoşulandan sonra Tbilisi-Moskva münasibətlərində hansısa istiləşmə ehtimalı yaranar.
Bu tip problemlərə görə bir az vaxt lazım olsa da, fakt odur ki, proseslərin iştirakçıları olan dövlətlər birbaşa müzakirələr aparırlar. Prezidentimiz də dəfələrlə qeyd edib ki, müsbət siqnallar var. Lakin müsbət siqnalların reallaşma müstəvisinə gəlmə məsələsində əmin olmaq istəyirik”.
Platformanın yubadılması həm də sülh müqaviləsinin gecikdirilməsidir?
“Sülh müqaviləsinin imzalanması ifadəsindən Azərbaycandakı ekspertlər geniş istifadə edirlər. Amma sülh müqaviləsinin imzalanması özü-özlüyündə uzunmüddətli bir prosesdir. Bunun üçün ilk addımlar atılmalıdır. Dövlətlərin beynəlxalq səviyyədə tanınmış sərhədləri çərçivəsində ərazi bütövlüyünü tanımaq – Ermənistan tərəfi ilk addımı atarsa, Azərbaycan Ermənistanın ərazi bütövlüyünü tanımağa hazırdır.
Belə olan halda, tərəflər arasında sülh müqaviləsilə bağlı ilkin razılaşma imzalanır, danışıqlar başlayır.
Sülh müqaviləsinin imzalanması qısa müddətdə də həyata keçə bilər. Ancaq dünyada elə nümunələr var ki, bəzi dövlətlər sülh sazişi olmadan da bir-biriləri ilə əməkdaşlıq edirlər. İlk addım ərazi bütövlüyünün tanınması olmalı və delimitasiya-demarkasiya prosesinə start verilməlidir.
Texniki işlərə paralel sülh müqaviləsi üzərində danışıqlar başlasın və davam etsin. Sadəcə, əvvəlcə ilkin şərtlər yerinə yetirilməlidir”.
Bizim.Media
