İran Almaniya, Fransa və Böyük Britaniyadan ibarət Avropa üçlüyünün nüvə danışıqlarına dair təklifini rədd edib. İranın BMT-dəki daimi nümayəndəsi Əmir Səid İrəvani jurnalistlər qarşısında çıxışında “Avro-üçlük” planını “ikiüzlü addım” adlandırıb: “Onlar danışıqların başlanğıc nöqtəsi deyil, nəticəsi olan şərtlər tələb edirlər”.
Diplomat vurğulayıb ki, İran, problemləri həll etməkdənsə, "tətbiq etmək və diktə etmək" üçün nəzərdə tutulmuş təzyiq taktikasına "heç vaxt boyun əyməyəcək".
Ardınca o qeyd edib ki, Tehran nüvə sazişi (JCPOA) üzrə vicdanlı danışıqlara açıqdır, lakin onları təhdid altında aparmayacaq və “qeyri-real ilkin şərtlərə” görə Avropa “üçlüyünün” planını rədd edir.
MÖVZU İLƏ BAĞLI:
Cənubi Qafqazda YENİ DÖNƏM – İran razılaşdı, növbə Rusiyanındır...
İranlı rəsmidən gələn belə bir açıqlama fonunda Almaniya Xarici İşlər Nazirliyi öz vətəndaşlarına İrana səyahət etməməyi məsləhət görüb.
“Almaniya vətəndaşlarına İrandan dərhal çıxmaları qətiyyətlə tövsiyə olunur”, – deyə Almaniya XİN-in bəyanatında bildirilib.
Sözügedən vəziyyət İrana yeni hücumların olması ehtimalını gündəmə gətirib.
Görəsən, İrana növbəti zərbələr endiriləcək?
Mövzu ilə bağlı Bizim.Media-ya açıqlamasında politoloq Tural İsmayılov bildirir ki, İranın Avropa Üçlüyünün təklifini rədd etməsi əslində artıq uzun müddətdir davam edən siyasi qarşıdurmanın yeni mərhələsidir:
“Burada diqqətçəkən bir neçə mühüm detal var. Birincisi, Avropa ölkələri JCPOA-ya (İran nüvə sazişinə) qayıdış üçün “başlanğıc nöqtəsi yox, nəticə olan şərtlər” irəli sürüb. Bu o deməkdir ki, Tehran masaya əyləşməmişdən öncə sanksiyalara boyun əyməli, nüvə fəaliyyətini məhdudlaşdırmalı və əlavə öhdəliklər götürməlidir. İran isə bunu “ikiüzlülük” adlandırır, çünki ona görə real danışıqların mahiyyətini danışıqların əvvəlində deyil, sonunda əldə olunan güzəştlər müəyyən etməlidir”.
İran Şərq güclərinə bel bağlayır.
Ekspert deyir ki, İran bu fonda Rusiya və Çinin mövqeyinə daha çox yaxınlaşır:
“Tehranın Avropa planını rədd edib, əvəzində Moskva və Pekinin BMT Təhlükəsizlik Şurasında 2231 saylı qətnamənin texniki uzadılmasına dəstək verməsi bunu açıq göstərir. İran açıq şəkildə Qərbin sanksiya mexanizmlərindən qaçmaq üçün Şərq güclərinə bel bağlayır”.
ABŞ hələlik “kölgədə görünür”.
Politoloqa görə, burada digər bir məqam Avropa və ABŞ-ın reaksiyasının sərtləşməsidir.
Onun fikrincə, Almaniyanın öz vətəndaşlarını təcili İrandan çıxarmağa çağırması əslində növbəti sanksiyalar dalğası və siyasi təzyiqin anonsudur:
“Avropa üçün İran yalnız nüvə təhlükəsi deyil, həm də Rusiya ilə yaxınlaşan,Yaxın Şərqdə hərbi və ideoloji təsirini artıran riskli bir aktordur. Burada Vaşinqtonun da mövqeyi paralel gedir. ABŞ hələlik “kölgədə görünür”. Amma İranın Avropanı bu cür açıq şəkildə rədd etməsi fonunda amerikalıların da hədəfli sanksiyalar və mümkün təcrid addımlarını dəstəkləməsi gözləniləndir”.
İran növbəti zərbələrə tuş gələcək.
Bu gedişlə həmsöhbətimiz düşünür ki, İrana növbəti zərbələrin endirilməsi realdır:
“Sanksiyalar sərtləşdiriləcək. Xüsusən də, İranın enerji ixracı və maliyyə sisteminə qarşı. Habelə, İranın diplomatik təcridi də dərinləşəcək. Ən əsası İrana qarşı hərbi-siyasi təzyiqlər artacaq. İrana regiondakı qolları–Hizbullah, husilər üzərindən dolayı yollarla təhdidlər ediləcək”.
T. İsmasyılov bildirir ki, eyni zamanda Tehran da boş dayanmayacaq:
“Çin və Rusiya ilə strateji yaxınlaşmanı daha da sürətləndirəcək. Regional kartlardan – Qəzza, Livan, Yəmən və hətta Cənubi Qafqaz faktorundan istifadə etməyə çalışacaq. Sanksiyaların iqtisadi effektini minimuma endirmək üçün qara bazar və paralel ticarət kanallarını genişləndirəcək.
Bir sözlə vəziyyət “danışıqlar masasına qayıdış” ssenarisindən daha çox qarşılıqlı təzyiq və qarşıdurma trayektoriyasına doğru yönəlir:
Qısası, Avropa ilə İran arasında yeni bir “sanksiya savaşı” başlayır və bu prosesdə Tehran uduzsa da tam geri çəkilməyəcək – çünki artıq oyun masasında Qərb yox, Şərq dayaqları var”.
Rüfət Sultan, Bizim.Media
