Bank sektorunun əsas gəlir mənbələrindən biri və bəlkə də birincisi verilən kreditlərdə əldə edilən gəlirlərdir. Ona görə də banklar daha çox müştəri cəlb etmək üçün kredit faizlərini zaman-zaman aşağı salırlar.
Amma bir məsələ də var ki, faizlər nə qədər aşağı salınsa da, müştəri məmnunluğu çox aşağıdır. Müştəriləri məmnun etməyən səbəblərdən biri də verilən kreditin geri ödənişi zamanı tərtib edilən qrafikdir. Bu qrafikdə bank hesabladığı faizi ilk dönəmdə müştəridən geri alır.
Əsas borc isə sonrakı aylara qalır.
Məsələ ilə bağlı fikirlərini Bizim.Media ilə bölüşən Liberal İqtisadçılar Mərkəzinin sədri Akif Nəsirli deyib ki, bankların kredit verərkən ilk aylarda əsasən faiz məbləğini tutması bir çox hallarda qanun pozuntusu sayılmır:
“Çünki kredit müqaviləsində ödəniş qrafiki əvvəlcədən göstərilir və müştəri həmin şərtlərlə razılaşaraq müqaviləni imzalayır. Ən çox tətbiq olunan üsul annuitet ödəniş sistemidir və bu sistemdə ilkin dövrlərdə ödənişin böyük hissəsi faizlərə, sonrakı dövrlərdə isə əsas məbləğə yönəlir. Bu mexanizm riyazi hesablamaya əsaslanır və bankın “özbaşınalığı” kimi qiymətləndirilmir.
Azərbaycan qanunvericiliyinə, o cümlədən “İstehlakçıların Hüquqlarının Müdafiəsi haqqında” və “Banklar haqqında” qanunun normalarına görə əsas tələb şəffaflıqdır. Yəni bank müştəriyə kreditin illik faiz dərəcəsini, ümumi ödəniş məbləğini və ödəniş cədvəlini əvvəlcədən tam və aydın şəkildə təqdim etməlidir. Əgər bu məlumatlar gizlədilmirsə və müqavilədə açıq göstərilibsə, bu hal adətən istehlakçı hüquqlarının pozulması kimi qiymətləndirilmir”.
Bununla belə, müsahibimiz hesab edir ki, qanunvericilikdə kreditlərin hesablanma mexanizmi ilə bağlı daha detallı və məcburi vahid standartların olmaması müəyyən mübahisələr yarada bilər:
“Əgər bank şərtləri düzgün izah etməyibsə, əlavə gizli komissiyalar tətbiq edibsə və ya müqavilə şərtləri birtərəfli dəyişdirilibsə, bu zaman artıq istehlakçı hüquqlarının pozulmasından danışmaq olar”.
Surxay Atakişiyev, Bizim.Media
