Mirmahmud Mirəlioğlu: “Aksiya məsələsi gündəmdə yoxdur, amma...”
Son vaxtlar Azərbaycanda müxalif siyasi fəallara,
media və vətəndaş cəmiyyəti təmsilçilərinə qarşı təzyiqlərin artması, həyata
keçirilən silsilə həbslər və s. cəmiyyətdə ciddi narahatlıqla qarşılanmaqdadır.
Cəmiyyətin ictimai-siyasi baxımdan aktiv hissəsnin əksər nümayəndəsi hesab edir
ki, baş verənlər hakimiyyətin demokratik islahatlar aparmaq niyyətində
olmadığını, əksinə azad sözə qarşı açdığı cəbhəni bir qədər də
genişləndirdiyini göstərir.
Siyasi həbslər fonunda müşahidə edilən digər mühüm
amil isə müxalifətin əvvəlki kimi yenə də pərakəndə şəkildə mübarizə aparması
və bir-birinə yönəlik qınaq və ittihamlardan imtina etməməsidir. Başqa sözlə
desək, normalda hakimiyyətin müxalifətə qarşı apardığı repressiya siyasəti
gücləndikcə, müxalifət daxilində birlik meyilləri artmalı olduğu halda, bunun
əksi müşahidə edilməkdədir. Odur ki, “Hürriyyət” qəzeti və Moderator.az olaraq KXCP
sədri Mirmahmud Mirəlioğlu ilə söhbətimizdə ölkədəki son proseslərə aydınlıq
gətirməklə yanaşı, müxalifətin birlik perspektivini də araşdırmağa çalışdıq.
-Mirmahmud bəy, son vaxtlar hakimiyyətin təzyiq və repressiya
siyasətinin pik həddə çatması onu deməyə əsas verirmi ki, belə davam edərsə
Azərbaycan qısa müddətdə Şimali Koreyanı belə geridə qoymağı bacaracaq?
-Yox, bu olmayacaq. Azərbaycanı Şimali Koreyaya
çevirmək imkanı olsaydı, o zaman hakimiyyət bu 21 il ərzində bunu
reallaşdırardı. Bu istiqamətdə müəyyən təhlillər, analizlər hazırlana bilər.
Ola bilsin hakimiyyətdə elə adamlar var ki, onlar Azərbaycanı Şimali Koreyaya
nümunə göstərmək istəyir. Nəfsinə hakim ola bilməyənlər, nəfsinin qulu olanlar
bu cür düşünə bilərlər. Amma Azərbaycanı Şimali Koreyaya çevirmək mümkün
olmayacaq. Azərbaycanda baş verən proseslər sadəcə insanları qorxutmaq
siyasətinin bir hissəsidir. Lakin mən düşünmürəm ki, bu həbslərlə kimisə
qorxutmaq mümkün olsun. Azərbaycan hakimiyyətinin həm daxili, həm də xarici siyasəti
kifayət qədər qorxaqdır. Bu həbslər də həmin qorxunun təzahüridir. Siyasi kurs
bu cür müəyyənləşdirilib. Hakimiyyət elə bilir ki, xalqın, dövlətin pulu sadəcə
bir qrup adamda olmalıdır və o pula nəzarət də bir qrup adama məxsus olmalıdır.
Insan haqlarını müdafiə edənlərin, xüsusilə də İntiqam Əliyevin həbsi
Azərbaycanda xof yaratmaq istəyindən irəli gəlir. Lakin heç bir halda buna nail
ola bilməyəcəklər. Çünki bu cür həbslərlə nə İ.Əliyevi, nə də onun müdafiə
elədiyi insanları qorxutmaq mümkün deyil.
-Bugünlərdə ABŞ Dövlət Departamenti Azərbaycanda insan hüquq və
azadlıqları ilə bağlı yaranmış vəziyyətdən narahatlıq duyduğunu bildirdi. Hansı
ki, Azərbaycan XİN-nin buna reaksiyası çox kəskin oldu və ABŞ-ın özünü insan
hüquq və azadlıqlarına hörmət etməməkdə ittiham etdi. Sizcə hakimiyyətin Qərb
dövlətlərinə qarşı bu cür ittihamedici, inkarçı mövqedən çıxış etməsi ölkəmizə
nə vəd edir?
- Hakimiyyətin bu siyasəti heç bir effekt
verməyəcək. Bu, daha çox qarşılıqlı deyişmə xarakteri daşıyır. Hakimiyyət hesab
edir ki, Qərbin və ABŞ-ın Azərbaycanda demokratiyanın vəziyyəti, insan hüquq və
azadlıqları sahəsindəki problemlərlə bağlı açıqlamalarına, tənqidlərinə hökmən
cavab vermək lazımdır. Bu səbəbdən də Qərb dövlətlərinin bu və buna bənzər
ittihamlarına yalnız cavab vermək xatirinə cavab verirlər. Bu gün Qərbin tənqid
və tövsiyyələrinə qarşı məlum mövqe sərgiləyənlərin Qərbə, ABŞ-a qarşı xüsusi
bir anti-patiyası mövcuddur. Bu anti-patiya onlarda sovetdən qalmadır. Onlar
soyuq müharibə dönəmindən qalma düşüncə tərzi ilə nəyin bahasına olursa-olsun
ABŞ-ı pisləmək, onu yalanlamaq istəyirlər. Lakin onlar unudurlar ki, dünya
başqa dünyadır. Bu məsələləri dədədən, babadan qalma üsullarla, sovet metodları
ilə həll etmək olmaz.
Azərbaycanda insan haqları addımbaşı pozulur. Bu,
hər kəsə bəlli olan bir həqiqətdir. Buna görə də bu müstəvidə səsləndirilən
tənqidi fikirlərə yalınız cavab vermək xatirinə cavab vermək düzgün deyil.
İkincisi, Azərbaycanda insan haqq və hüquqları ilə bağlı məsələyə hakimiyyətin
münasibəti tamamilə fərqlidir. Haqq deyəndə onlar tamamilə başqa şeyi nəzərdə
tuturlar. Onlar rüşvəti, korrupsiyanı nəzərdə tuturlar. Amma hakimiyyət doğal
insna haqlarını qəbul etmir. Hüquq anlamır. Bu baxımdan Azərbaycan XİN-nin ABŞ
Dövlət Departameniə qarşı ittiham xarakterli cavabı gülməlidir. Bu bir
parodiyadır.
-Artıq bəzi beynəlxalq təşkilatlar Qərbi Azərbaycana qarşı
sanksiyalar tətbiq etməyə çağırır. Onların qənaətincə, hakimiyyətin bugünə
qədərki siyasəti onun tənqid və tövsiyyələrdən nəticə çıxartmadığını göstərir
ki, bu da ona qarşı sanksiyaları zəruri edir. Sizcə yaxın gələcəkdə Qərbin
Azərbaycana qarşı sanksiyaları gözləniləndirmi?
-Düzünü demək lazımsa, Azərbaycana qarşı
sanksiyaların tətbiqi ehtimalı hakimiyyət təmsilçilərinin vecinə də deyil.
Onları sadəcə öz gündəlik gəlirləri maraqlandırır. Bu baxımdan da Azərbaycana
qarşı sanksiyaların tətbiqi ehtimalına onlar o qədər də əhəmiyyət vermirlər. Lakin
nəzərə almalıdırlar ki, təmsil etdikləri dövləti, təmsil etdikləri coğrafiyanı
çox gülməli bir vəziyyətə salıblar. Hansısa tənqid və tövsiyyəyə etriraz etmək,
inkarçılıq mövqeyində dayanmaq problemlərin həlli demək deyil.
-Hakimiyyət müxalifətə, vətəndaş cəmiyyəti nümayəndələri və media
təmsilçilərinə qarşı təzyiqləri artırsa da, demokratik düşərgədə birlik
meyilləri hiss olunmur. Sizcə müxalifətin bunca təzyiq qarşısında belə bir
araya gəlməməsinin səbəbi nədir? Doğrudanmı müxalifət bir-birinə hətta artan
repressiyalar qarşısında belə birləşməyəcək qədər çox nifrət edir?
-Mən bu məsələdə sizin mövqeyinizi bölüşmürəm.
Intiqam Əliyevin həbsindən sonra bu məsələdə çox böyük bir dəyişiklik var.
Azərbaycanda bu vaxta qədər olmayan bir hal baş verib. Müxalif partiyaların böyük əksəriyyəti ”“ təxminən 100-də 95-i bir
aradadır. Siyasi partiyaların dəyirmi masa xarakterli birləşmiş hüquq müdafiə
mərkəzi formalaşıb. Hansı ki, onun xartiyası da hazırlanmaqdadır. Bir sözlə,
İ.Əliyevin həbsi və ondan sonra baş verən proseslər əksər müxalifət
partiyalarının bir araya gəlməsinə səbəb olub ki, bu, çox böyük bir
irəliləyişdir. Hesab edirəm ki, bu birləşmə prosesi sona qədər davam etməsə
belə, onlar mahiyyət və yenə də bir yerdə olacaqlar. Bizim hüquqlarımızı
müdafiə edənlərlə bir yerdə həbsxanada olacayıq və həbsxanada da olsa birgə
fəaliyyətimizi davam etdirəcəyik.
-Necə hesab edirsiniz, indiki məqamda müxalifətin hansısa kütləvi
aksiya keçirməsinə ehtiyac varmı? Yaxın gələcəkdə bu cür aksiyaların
keçirilməsi gözləniləndirmi?
-Hazırda həbslərlə bağlı aksiyaların keçirilməsi
məsələsi gündəmdə yoxdur. Lakin yəqin ki, Azərbaycan hakimiyyətinin bu siyasəti
davam edərsə, qarşıdakı məhkəmə prosesləri zamanı hakimiyyətin məlum siyasətinə
qarşı adekvat addımlar atılacaq. Amma bu gün kütləvi aksiyaların keçirilməsi
real görünmür. Fəqət bu gün heç bir aksiyanın keçirilməməsi o demək deyil ki,
sabah da heç bir aksiya keçirilməyəcək. Əgə kimsə bugünkü durumu belə
xarakterizə edirsə, yanılır.
Seymur Əliyev
