Yaşıl enerji təbliğatı fonunda neftə artan TƏLƏBAT – Səbəb nədir?

Rusiya-Ukrayna müharibəsinin başlaması dünyanı əhatə edən enerji böhranını da bərabərində gətirdi. Avropa başda olmaqla enerji ixracatçıları öz tələbatlarını ödəmək üçün alternativ mənbələrə yönəlməyə başladılar. Eyni zamanda müharibənin yaratdığı bu tendensiya yaşıl enerjidən istifadə məsələsini daha da aktuallaşdırdı.

Lakin buna paralel olaraq neftə tələbatın artacağı ilə bağlı proqnozlar da çoxalmağa başlayıb. Belə ki, OPEC-in baş katibi Haysam Əl-Qays fevralın 12-də qeyd edib ki, 2023-cü ildə neftə tələbat sutkada 102 milyon barel təşkil edəcək ki, bununla da koronavirus pandemiyasından əvvəlki rəqəmi sutkada 1,9 milyon bareli ötəcək.

OPEC baş katibinin sözlərinə görə, 2025-ci ilə qədər xammala tələbat artaraq sutkada 110 milyon barel olacaq.

Bundan əlavə, yanvarın ikinci yarısında Beynəlxalq Enerji Agentliyinin analitikləri 2023-cü ildə dünyada neftə tələbatın sutkada 1,9 milyon barel səviyyəsində artaraq 101,7 milyon barelə çatacağını proqnozlaşdırıblar.

Bəs, yaşıl enerjiyə çağırışla neftə olan tələbatın artması arasındakı qanunauyğunsuzluq nədən qaynaqlanır?

Mövzu ilə bağlı Bizim.Media-ya danışan Neft Araşdırmaları Mərkəzinin sədri İlham Şaban xatırladıb ki, pandemiyadan əvvəl, yəni 2019-cu ildə neftə olan gündəlik tələbat 99,4 milyon barel olub:

“Bu proqnozları əsas gətirən bir çox banklar və enerji agentlikləri öz proqnozlarında ilin ikinci yarısında neft qiymətləri tələbatın yüksək olması ilə əlaqədar 100 dolları keçəcək. Hətta qiymətlərin 110 dollara çatacağını proqnozlaşdıranlar da var. Digər tərəfdən, ötən həftə ABŞ-in iki bankı “City Group” və “Goldman Sachs” 2023-cü ildə neftin bir bareli üçün qiymətin 90-92 dollar arasında dəyişəcəyini qeyd etdi. Bu proqnoz onunla əsaslandırılır ki, neftə real olaraq tələbat böyük olmayacaq. Çünki iqtisadiyyatların durumu buna dəlalət eləmir.

Doğrudan da, istər Çin, istər Avropa, istərsə də ABŞ-ın iqtisadi artım tempində son illərdə yüksək rəqəmə rast gəlinmədiyi üçün, neftə tələbatın artacağını da düşünmürəm. İqtisadi temp müharibə, ABŞ-Çin münasibətlərinin mövcud durumu səbəbindən artmır, əksinə zəifləyir. Belə olan halda, enerjiyə tələbat da əvvəlki səviyyədə qalmır.
Bununla yanaşı, neftin ən böyük istehlak bazarı Avropadır. Lakin köhnə qitədə də qış mülayim keçdi. Yanvar ayında son 30-35 ildə müşahidə olunmayan səviyyədə yüksək temperaturlar qeydə alındı. Rusiyanın özündə də hava ilə bağlı durum oxşardır. Ona görə də, OPEC-in açıqladığı bu tip proqnozlara şübhə ilə yanaşıram”.

İlham Şaban Azərbaycan nefti üçün də proqnozlarını bölüşüb:

“Ötən il Azərbaycanda neft hasilatı 2 milyon ton azaldı. Bu il isə azalma tempi aşağı düşəcək və 1 milyon tona bərabər olacaq. Lakin bunun özü də kifayət qədər böyük rəqəmdir”.

Murad Əhmədov, Bizim.Media