Ərdoğan və Putin Tehrana gedir: Yaxın Şərqdə yeni ittifaq mümkündürmü? – TƏHLİL

“Rusiya prezidenti Vladimir Putin gələn həftənin əvvəlində Tehrana səfər edəcək. Artıq Kremlin Yaxın Şərq dövlətləri ilə birlikdə Qərbə meydan oxuması ilə bağlı geosiyasi tonda şərhlər səslənir. Çoxları Putinin Tehrana gözlənilən səfərini ABŞ rəsmilərinin İrana məxsus pilotsuz təyyarələrin Rusiyaya çatdırılması ilə bağlı bəyanatları ilə əlaqələndirirlər. Digərləri Tehran görüşünü ABŞ prezidenti Co Baydenin İranın əleyhdarları İsrail və Səudiyyə Ərəbistanına səfərinə cavab olaraq görür”.

Bizim.Media xəbər verir ki, bu fikirləri belaruslu siyasətçi Sergey Boqdan səsləndirib.

“Əslində Putin İrana, belə demək mümkünsə, “hansısa işə görə” gedir. O, iyulun 19-da “Astana prosesi”nin qarantı olan dövlət başçılarının görüşündə iştirak edəcək. Suriyadakı vəziyyətin nizamlanma prosesində Rusiya Federasiyası, İran və Türkiyə iştirak edir. 2017-ci ildən bəri üç ölkənin prezidenti Suriyadakı vəziyyəti müzakirə etmək üçün hər il paytaxtların birində görüşür. 2020-ci ildə bu görüşlər koronavirusa görə dayandırılmışdı.

Ona görə də Putinin səfərinin əsas mövzusu məhz elan olunan mövzudur: Suriyadakı vəziyyət. Burada bir sıra suallar var. Birincisi, Ankara bu ölkənin şimalına türk qoşunlarının mümkün girişi üçün tələsmir.

Bəlkə də Moskvanın terrorçu “Kürdüstan Fəhlə Partiyası”nın dəstələrini Suriya-Türkiyə sərhədindən çıxarmaq vədini yerinə yetirəcəyini gözləyir. İkincisi, Suriyada İran təsirinin güclənməsi ilə bağlı İsrail hökumətinin narazılığı var. Bunu Təl-Əviv Rusiya hökuməti ilə təmaslarda səsləndirib.

Üçüncüsü, İsrailin Suriyada artan hücumlarına Rusiyanın laqeydliyi ilə bağlı İran və Əsəd rejiminin narazılığı ortaya çıxıb.

Üçtərəfli sammit görüşündən əlavə, Putin, təbii ki, İran rəhbərliyi ilə ayrıca görüşəcək.

Tehranda qalmaq onu buna məcbur edir. Maraqlıdır ki, Rusiya lideri bütün siyasi karyerası boyu İrana bu yolla yalnız çoxtərəfli tədbirlər çərçivəsində, məsələn, qaz, Xəzər məsələsi və s. çərçivəsində gəlib. Bu, Putin xəttinin ümumi konturuna uyğun gəlir.

İndi Tehranın Rusiya liderini salamlamaq üçün əlbəttə ki, başqa səbəbi yoxdur, əksinə Qərblə qarşıdurmaya girən və sərt sanksiyalara məruz qalan Rusiya İran üçün cəlbediciliyini bir qədər itirib (sanksiyalara məruz qalan Rusiya Tehran üçün “dünyaya pəncərə” olmaqdan çıxıb) və maraqları iranlılarla toqquşmağa başlayıb”, deyə o, caliber.az saytına açıqlamasında bildirib.

Onun fikrincə, Tehran görüşünü həqiqətən məhsuldar zirvə toplantısına çevirə biləcək şəxs isə Ərdoğan olacaq:

“O, son bir neçə onillikdə beynəlxalq siyasəti yenidən formatlaşdırmaq bacarığını dəfələrlə nümayiş etdirib. Xüsusilə onun dövründə Türkiyə hökuməti Qərbin qurduğu NATO kimi sərt təşkilat çərçivəsində də öz suverenliyini uğurla müdafiə edir. Tanınmış rusiyalı politoloq Fyodor Lukyanov indiki Türkiyə hökumətinin siyasətindən danışarkən qeyd edir ki, son dərəcə çoxşaxəli münasibətlər sistemi indiki hakimiyyətin nailiyyətidir. 

Bir sözlə, Tehranda qarşıdan gələn üçtərəfli sammit problemlərlə doludur. Və bu, qətiyyən bir növ anti-Qərb bloku yaratmaq üçün görüş deyil. Ona görə yox ki, müraciət edənlər yoxdur, onların sayı kifayət qədərdir.

Bunu mətbuatda gedən müvafiq şərhlərdən, siyasi açıqlamalardan da görmək olur. Amma belə bir anti-Qərb layihəsinin heç bir maddi əsası yoxdur. Digər iki dövlətlə sıx əlaqələrə malik olan yeganə iştirakçı ölkə Türkiyədir. O, israrla həm anti-Qərb, həm də anti-Rusiya doqmatizmindən qaçır.

Digər insanların qlobal çəkişmələrinə çəkilməklə yanaşı, Ankara Birinci Dünya Müharibəsinə daxil olmağın necə başa çatdığını mükəmməl xatırlayır və bu müharibənin dağıdıcı nəticələri ilə İkinci Dünya Müharibəsindəki müsbət nəticəni müqayisə edir. Hansı ki, Türkiyə son müharibədə iştirak etməyib. Təəccüblü deyil ki, hətta indi də Ankara qlobal münaqişələrə girməyə tələsmir”.

Bizim.Media