Şampun, krem, sabun və digər şəxsi qulluq vasitələrinin demək olar ki, hamısında etiketdə göstərilməyən kimyəvi maddələr aşkarlanıb. Bəzi hallarda müəyyən edilən birləşmələr istehsalçıların məhsulun tərkibində ftalat və ya paraben olmadığını bildirən iddiaları ilə ziddiyyət təşkil edib.
Bizim.Media xəbər verir ki, bu nəticəyə Environment & Health jurnalında dərc olunan araşdırmanın müəllifləri gəlib.
Tədqiqat çərçivəsində günəşdən qoruyucu kremlər, uşaq losyonları, şampunlar, sabunlar və təmizləyici vasitələr də daxil olmaqla 12 kateqoriyadan 113 məhsul yoxlanılıb.
Araşdırma zamanı hər bir məhsulda orta hesabla 51 kimyəvi maddə aşkarlanıb. Halbuki məhsulların etiketlərində orta hesabla cəmi 16 inqrediyent göstərilib.
Test edilən məhsulların 98 faizində etiketdə qeyd olunmayan ən azı bir kimyəvi birləşmə aşkar edilib. Bu maddələrin 85 faizinin isə sağlamlıq üçün potensial risk yarada biləcəyi müəyyənləşdirilib.
Aşkarlanan maddələr arasında hormonal sistemin fəaliyyətinə təsir göstərə bilən ftalatlar və parabenlər, müxtəlif ətir komponentləri, silikon çirkləndiriciləri və BHT (butilləşdirilmiş hidroksitoluol) olub.
Bu maddələrin bəziləri daha əvvəl reproduktiv sağlamlıq problemləri, allergiya və piylənmə kimi müxtəlif pozuntularla əlaqələndirilib.
Maraqlıdır ki, etiketdə göstərilməyən kimyəvi maddələr məhsulun qiymətindən, istehsalçı şirkətin ölçüsündən və ya reklam vədlərindən asılı olmayaraq aşkarlanıb. Onlara “təbii”, “toksik olmayan” və ya “orqanik” kimi təqdim edilən məhsullarda da rast gəlinib.
Araşdırmanın digər nəticəsi isə daha diqqətçəkən olub. Məhsulların dörddə birindən çoxunda qablaşdırmada və ya istehsalçının saytında verilən məlumatlarla ziddiyyət təşkil edən maddələr aşkarlanıb.
Məsələn, “100 faiz təbii” kimi təqdim olunan bəzi məhsullarda sintetik birləşmələr tapılıb. Müəyyən maddələri ehtiva etmədiyi bildirilən məhsullarda isə ətir komponentləri, ftalatlar, parabenlər, silikonlar və oksibenzon aşkarlanıb.
Bəzi “hipoallergen” məhsulların tərkibində isə məlum allergenlər və ya həssaslaşmaya səbəb ola biləcək maddələr müəyyən edilib.
Bununla belə, tədqiqatçılar vurğulayırlar ki, belə maddələrin aşkarlanması onların istehsalçı tərəfindən qəsdən məhsula əlavə edildiyi anlamına gəlmir. Kimyəvi birləşmələr xammaldan, istehsal avadanlığından, kimyəvi reaksiyalar nəticəsində, saxlama zamanı və ya qablaşdırma ilə təmas nəticəsində məhsula düşə bilər.
Tədarükçülərin dəyişdirilməsi də etiketdə müvafiq dəyişiklik edilmədən məhsulun kimyəvi tərkibinin dəyişməsinə səbəb ola bilər.
Gizli maddələri müəyyən etmək üçün alimlər istiqamətləndirilməmiş kimyəvi analiz metodundan istifadə ediblər. Standart yoxlamadan fərqli olaraq bu üsul əvvəlcədən müəyyən edilmiş maddələr siyahısı ilə məhdudlaşmır və eyni vaxtda minlərlə müxtəlif birləşməni aşkar etməyə imkan verir.
Ümumilikdə tədqiqatçılar 3141 kimyəvi siqnal müəyyən edib və müxtəlif etibarlılıq dərəcələri ilə 303 birləşməni identifikasiya edə biliblər.
Araşdırmanın müəllifləri hesab edirlər ki, məhsulların təhlükəsizliyinin qiymətləndirilməsi ilə bağlı mövcud sistemlər istehsalçıların etiketlərdə təqdim etdiyi məlumatlardan həddindən artıq asılıdır. Bu isə çirkləndiricilərin, qarışıqların, maddələrin parçalanma məhsullarının, eləcə də istehsal və qablaşdırma prosesində yaranan birləşmələrin müəyyən edilməməsinə səbəb ola bilər.
Bizim.Media
