Bir neçə Ukrayna rəsmisi Polşanın dövlət mükafatlarını rəsmi olaraq qaytardıqdan sonra, iki ölkə arasında gərginlik yaranıb və bunu Polşada yaşayan və işləyən ukraynalılar xüsusilə qeyd edirlər ki, bəzi polyakların gündəlik həyatda qeyri-dost münasibətlərinin səviyyəsi xeyli artıb.
Bəs problemin əsl səbəbi nədir?
Ukrayna nəşrləri yazır ki, Ukrayna prezidentinin və bəzi rəsmilərin Polşadan aldıqları mükafatları qaytarması problemin əsl səbəbi deyil. Dost münasibət əslində daha əvvəl, Polşa dəmir yolundakı hadisələrdən sonra pozuldu. Belə ki, 2024-cü ilin fevral ayında polşalı fermerlər Ukraynadan gələn taxılı qəsdən yola boşaltmışdılar.
Məhz bundan sonra ukraynalılara münasibət bir qədər dəyişdi. Son günlərsə vəziyyət daha da pisləşib. Ukraynalılar nəinki mərkəzi şəhərlərdə, hətta əyalətlərdə belə Ukrayna ləhcələrini gizlətməyə çalışırlar. Hətta telefon danışığı zamanı Ukraynalılar özlərini ifşa etməkdən qorxurlar.
Əks təqdirdə istənilən an fiziki zorakılığa məruz qala bilərlər. Son zamanlar ictimai yerlərdə bəzi polyakların ukraynalılara münasibətini ifadə edən şüarlar da peyda olub. Məsələn, bəzi mərkəzi yeraltı keçidlərdə heç bir ukraynalının polyakların qardaşı olmadığı yazılıb.
Polşa ilə Ukrayna arasındakı gərginlik nə qədər davam edəcək?
Məsələ ilə bağlı danışan politoloq Maksim Nesvitaylov “TSN.ua”-ya bildirib ki, bu bir neçə amillə bağlıdır. Millətlərarası qavrayış məsələləri var. Məlumdur ki, bir neçə əsr ərzində Ukrayna torpaqları Polşa-Litva Birliyinin bir hissəsi olub. Polşa o zaman onları özününkü hesab edib.
Ukraynalılar Seymdə təmsil olunmayıblar və Ukrayna dili və mədəniyyəti inkişaf etməyib. Bu, ukraynalılar üçün olduqca çətin bir vəziyyət idi.
O, əlavə edib ki, polşalıların guya Polşa zadəganlarının nəsilləri olması fikri hələ də qalmaqdadır:
“Özünü üstün hesab edən imperiya metropoliteni üçün bu bir bəhanədir. Bu günün reallığından baxanda dünya Ukrayna cəsarətindən, Ukrayna əzmkarlığından danışır. Artıq ukraynalıları yalnız çiyələk və ya ərzaq yığmağa gələn işçilər kimi təsvir etmək mümkün deyil. Bu nüans ukraynalıların guya polyaklardan iş yerlərini alması fikrindən irəli gəlir. Bu amil əslində polşalı siyasətçilər tərəfindən təbliğ olunur. Halbuki COVID-19 bütün dünyada tüğyan edəndə polyaklar ukraynalıları işçi kimi gətirmək üçün çarter reysləri göndərdilər. O zaman Polşa iqtisadiyyatı yaxşı vəziyyətdə deyildi."
Ekspertlər maraqlı bir araşdırma da təqdim edirlər. Belə ki, rəqəmlərə görə polyakların ukraynalılara sosial yardıma xərclədiyi hər zlotiyə görə ukraynalılar Polşa büdcəsinə 5 zloti verirlər. Bu çox ciddi faktdır.
Gərginliyin digər səbəbi isə Polşada gözlənilən seçkilərdir. Ona görə də bu, siyasi məsələdir. İqtisadi məsələdən danışarkən qeyd etmək lazımdır ki, Polşa iqtisadiyyatı üç əsas sütun üzərində qurulub: logistika, kənd təsərrüfatı və maşınqayırma.
Ukraynanın inkişaf etmiş logistika sektoru var və tammiqyaslı işğaldan sonra daha da inkişaf edib. Ukrayna AB-yə qoşularsa, Polşa Şərqi Avropanın logistika mərkəzi olmaqdan çıxa bilər. Ukrayna həmin mərkəzə çevriləcək. Polşanın kənd təsərrüfatı sektoru tamamilə subsidiyalaşdırılıb. Ukrayna bu bazara daxil olarsa, üstünlük qazanacaq. Maşınqayırmada biz burada o qədər də böyük rəqib deyilik."
Polşa ilə Ukrayna arasındakı münasibətlərdə gərginlik nə qədər davam edə bilər?
Ukraynalı ekspertlər hesab edirlər ki, bu məsələdə hər şey yalnız Polşadan asılıdır. Bu münaqişənin başlanğıcı tamamilə Polşanın seçimi idi.
Polşanın siyasi rəhbərliyi danışıqlar aparmaq istəsə, Ukrayna bu dialoqa hazırdır və məmnuniyyətlə qoşulacaq. Ukrayna dərhal münaqişənin şiddətlənməsini istəmədiyini nümayiş etdirir Prezident Aparatının rəhbəri Kirilo Budanovun Polşaya qeyri-rəsmi səfəri bu münaqişəni lap əvvəldən sakitləşdirmək cəhdi idi. Amma polyaklar, açıq-aydın barışıq əhval-ruhiyyədə deyillər.
Uzanan gərginlik Polşadakı ukraynalıların taleyinə necə təsir edə bilər?
Ukraynalı ekspertlərin fikrincə, gərginlik uzun sürməyəcək. Əvvəlki dostluq münasibətləri bərpa olunacaq. Üstəlik Polşadakı ukraynalıların Ukraynaya qayıtmaq və ya başqa ölkəyə getmək seçimləri var.
Surxay Atakişiyev, Bizim.Media
