İlk baxışda bu, sadəcə unudulmuş bir kənd təsərrüfatı təcrübəsi kimi görünürdü. Lakin 130 ildən çox müddət ərzində tənha bir adada yaşayan inək sürüsü alimlər üçün nadir genetik tədqiqat obyektinə çevrilib.
Bizim.Media “qaynarinfo.az”a istinadla xəbər verir ki, 1871-ci ildə Hind okeanındakı Amsterdam adasında cəmi beş inək buraxılmışdı. Təxminən 21 kvadrat mil sahəsi olan adada sərt küləklər, soyuq hava və məhdud şirin su ehtiyatı mövcud idi ki, bu da kənd təsərrüfatı heyvanları üçün əlverişli şərait sayılmırdı.
Tarixi qeydlərə görə, Erten adlı bir fermer adanı məskunlaşdırmaq məqsədilə bu heyvanları gətirmişdi. Lakin plan bir neçə ay sonra uğursuz oldu və inəklər adada qalıb vəhşiləşib.
Zamanla bu kiçik qrup böyük bir sürüyə çevrildi və 1952 və 1988-ci illərdə sayları təxminən 2000 başa qədər yüksəlib. Beləliklə, bu populyasiya Yer üzündə yaxşı sənədləşdirilmiş vəhşi iribuynuzlu heyvan qruplarından birinə çevrilib.
2010-cu ildə isə adadakı son heyvanlar, yerli Amsterdam albatrosunun yaşayış mühitinə yaratdığı təhlükəyə görə məhv edilib. Lakin 1992 və 2006-cı illərdə toplanmış 18 heyvanın DNT nümunələri qorunaraq sonradan genetik analiz üçün istifadə olunub.
"Ecoticias" nəşrinin yazdığına görə, alimlər bu məlumatlar vasitəsilə adadakı sürünün mənşəyini və kiçik bir başlanğıc populyasiyasının necə sağ qala bildiyini araşdırıblar.
Nəticələr göstərib ki, genetik materialın təxminən dörddə üçü Avropa taurinə aid inəklərə, xüsusilə müasir Cersi (Jersey) cinsinə yaxın olub. Qalan təxminən 25 faiz isə Hindistanda yayılmış zebu iribuynuzlu heyvanlarına aid genetik izlər daşıyıb.
Tədqiqatçılar hesab edir ki, bu qarışıq mənşə genetik müxtəlifliyi artıraraq kiçik başlanğıc qrupunun sağ qalmasına kömək edə bilərdi. Ehtimallara görə, ilkin inəklərin özləri də qarışıq genetik mənşəyə malik olub.
Alimlər həmçinin qeyd ediblər ki, Avropa mənşəli heyvanların sərt və rütubətli iqlimə əvvəlcədən uyğunlaşmış olması onların adadakı çətin şəraitə davam gətirməsində mühüm rol oynamış ola bilər.
Bununla belə, yalnız beş heyvanla başlanması güclü qohumluq (inbriding) riskini qaçılmaz edirdi. Adətən bu, zərərli genetik mutasiyaların toplanmasına və populyasiyanın zəifləməsinə səbəb olur. Lakin bu halda belə, sürüdə gözlənilən genetik kollaps müşahidə edilməyib.
Tədqiqatda qeyd olunur ki, "dar boğaz effekti" çox güclü olsa da, qısa müddətli olub. Sürünün sürətlə böyüməsi genetik müxtəlifliyin tam itirilməsinin qarşısını alıb. Müşahidəçilər isə heyvanların ümumilikdə yaxşı sağlamlıq vəziyyətində olduğunu bildiriblər.
Əvvəlki araşdırmalarda onların ölçülərinin zamanla kiçildiyi iddia olunsa da, yeni genetik analizlər bu fikri şübhə altına alır və ilkin heyvanların artıq kiçik cinslərdən ola biləcəyini göstərir.
Bu unikal hadisə göstərir ki, çox kiçik başlanğıc populyasiyalar belə uyğun şəraitdə uzun müddət yaşaya və genetik olaraq dayanıqlı qala bilər.
Bizim.Media
