ABŞ prezidenti Donald Tramp bir neçə həftə ərzində Yaxın Şərq sularında aviadaşıyıcılar və esmineslərdən ibarət böyük hərbi qüvvə cəmləşdirib. Regiondakı müttəfiq bazalara F-35 və F-22 qırıcı eskadrilyaları yerləşdirilib.
Bizim.Media xəbər verir ki, bu barədə Bloomberg yazıb.
MÖVZU İLƏ BAĞLI:
Tramp İranı HƏDƏLƏDİ: “Yeni zərbələrdən çəkinin, əks halda...”
Mənbə qeyd edib ki, bu, 2003-cü ildə İraq müharibəsindən bəri ABŞ-ın ən böyük hərbi qüvvə toplanması olub.
Trampın məqsədi İran rəhbərliyini uzun illər müqavimət göstərdiyi məsələlərdə geri addım atmağa məcbur etmək idi: nüvə proqramından və uzaqmənzilli ballistik raketlərdən imtina, həmçinin silahlı proksi qüvvələrə dəstəyin dayandırılması. O, diplomatik həllə üstünlük verdiyini desə də, hərbi əməliyyata hazırlıq paralel şəkildə davam edirdi.
Cenevrə danışıqları və dönüş nöqtəsi
Trampın nümayəndələri – kürəkəni Cared Kuşner və Stiv Uitkoff – Cenevrədə İranla danışıqlara hazırlaşarkən, vəziyyət tədricən münaqişəyə doğru dəyişirdi. Cümə axşamı keçirilən danışıqlar irəliləyiş vermədi. Tərəflər növbəti görüş üçün razılaşsalar da, ABŞ nümayəndə heyəti hesab etdi ki, imkanlar tükənib.
Onların qənaətincə, İranın ali rəhbəri ayətullah Əli Xameneinin dünyagörüşü Trampın Yaxın Şərq vizyonu ilə uzlaşmağa imkan vermirdi.
Cenevrədə 16 saatlıq görüşdən sonra amerikalılar Vaşinqtona qayıtdılar. Oman xarici işlər naziri Bədr əl-Busaidi, danışıqların vasitəçisi kimi, vəziyyətin müharibəyə doğru getdiyini hiss edərək ABŞ-a yollandı və vitse-prezident Cey Di Venslə görüşdü. Lakin bu təşəbbüs Trampın bəzi müşavirlərinin narazılığına səbəb oldu.
Qərar və hücum
Ağ Evdə Trampın İrana münasibətdə mövqeyi sərtləşirdi. Məruzələr göstərirdi ki, qısamüddətli razılaşma mümkün olsa da, raket proqramı kimi əsas məsələlər həll olunmur.
Texasdakı tədbirdə Tramp danışıqlardan “narazı” olduğunu bildirdi. Daha sonra Floridadakı Mar-a-Lago iqamətgahına yollandı. Həmin gecə ABŞ dövlət katibi Marko Rubio bəzi qanunvericilərə mümkün hərbi əməliyyat barədə məlumat verdi.
Gecə yayımlanan videomüraciətdə Tramp İrana qarşı hücumu elan etdi və iranlıları hakim rejimi devirməyə çağırdı.
“Bu gecə etməyə hazır olduğum şeyi heç bir prezident etməyə hazır olmayıb”, – deyə o bildirib. Bununla müharibə başladı.
Regionda eskalasiya
ABŞ və İsrailin yüzlərlə zərbəsinə cavab olaraq Tehran regiondakı ABŞ və İsrail hədəflərinə raketlər atdı. Ər-Riyad, Doha və Əbu-Dabidə hava hücumundan müdafiə sistemləri işə düşdü. Bəhreyndə ABŞ-la əlaqəli baza atəşə tutuldu. Əbu-Dabidə bir nəfər qalıq fraqmentlər nəticəsində həlak oldu.
İlk saatlarda Tramp və İsrailin baş naziri Benamin Netanyahu Xameneinin öldüyünü elan etdilər. Daha sonra İran bunu təsdiqlədi. Müdafiə naziri və İslam İnqilabı Keşikçiləri Korpusunun rəhbərinin də həlak olduğu bildirildi.
Lakin analitiklər qeyd edirlər ki, İraq və Əfqanıstan təcrübəsi göstərir: münaqişənin ilk saatları onun ümumi nəticəsini müəyyən etmir.
Davam edən kampaniya
Tramp hazırda əsasən hava gücünə arxalanır və İranda təşkilatlanmış müxalifət olmasa da, əhalini fəallaşdırmağa çalışır. Sosial mediada o, “ağır və dəqiq bombardmanların” bir həftə və ya lazım olduğu qədər davam edəcəyini bildirib.
Bu, ilin əvvəlindən bəri Trampın ikinci böyük hərbi addımıdır. Bir vaxtlar “əbədi müharibələrə” qarşı çıxan lider indi ən riskli qərarlarından birini verib. Onun nəticələri illərlə hiss oluna bilər.
Buna baxmayaraq, Ağ Ev bildirir ki, prezident planlaşdırılan daxili siyasi tədbirlərini ləğv etməyib. Mətbuat katibi Kerolayn Livitt qeyd edib ki, Tramp həmin axşam Respublikaçılar Partiyası üçün Mar-a-Lagoda keçiriləcək vəsait toplama tədbirində iştirak edəcək.
Bizim.Media
