ABŞ-ın nüfuzlu jurnalı “Foreign Policy”nin Pentaqon və milli təhlükəsizlik reportyoru Cek Deç Qarabağ müharibəsində Azərbaycanın göstərdiyi döyüş taktikasından geniş yazı dərc edib.
Müəllif 44 günlük Vətən savaşında istifadə edilən PUA və kamikaze dronlarının müasir döyüş meydanında olan əhəmiyyətli rollarından bəhs edib:
“Ötən payız Azərbaycan Dağlıq Qarabağda gedən hava müharibəsində Türkiyə istehsalı PUA-lar və kamikaze dronları ilə qalib gələndə, ABŞ-ın ordu strateqlərinə bir məsələ aydın oldu:
İndi artıq qoşunları “tutmaq” və məhv etmək həm asan, həm də ucuz olub”.
MÖVZU İLƏ BAĞLI:
''Forbes'' - ''Ermənilər 1994-cü ildəkinə bənzər savaş aparacaqlarını gözləyirdi''
Bundan başqa məqalədə dronların milyonlarla pul xərclənən hərbi texnikalardan qat-qat ucuz və əlverişli olduğundan da söz açılıb:
“Çox da baha olmayan döyüş dronları yaxın gələcəkdə mövqelərini tərk edən, məsələn yuyunmağa gedən əsgərləri bir anda məhv edəcək”.
ABŞ ordusunun Asimmetrik Müharibə Qrupunun başçısı, polkovnik Skot Şou isə Azərbaycan müdafiə Nazirliyinin yaydığı videolarda tankların, artilleriya mövqelərinin, qoşunların pilotsuz hava sistemləri ilə necə vurulduğu anların aydın göründüyünü qeyd edir.
Polkovnikin fikrincə , ABŞ bundan sonra Çin kimi rəqiblərə qarşı hava qüdrəti üstünlüyünə malik deyil. Hazırda hətta yoxsul ölkələr də özləri üçün hərbi-hava qüvvəsi ala bilərlər:
“Bunun üçün Birləşmiş Ştatlar və ya Rusiya olmağa ehtiyac yoxdur. Müxtəlif silahlı müharibəyə girmək əvvəllər düşünüldüyündən daha ucuz başa gəlirmiş. Lokal hava-yer, hava-hava fəaliyyətində olmaq üçün Birləşmiş Ştatların super təlim görmüş, heyrətamiz qüdrətə malik hərbi-hava qüvvələrinə ehtiyac yoxdur”.
Məqalədə 44 günlük müharibə də Azərbaycanın göstərdiyi döyüş taktikaları belə təsvir olunub:
“Altı həftəlik müharibə zamanı Azərbaycan ordusu Türkiyə istehsalı Bayraktar TB2 dronlarından, əksəriyyəti İsrail istehsalı olan intihar PUA-larından istifadə etməklə Ermənistanın zirehli qüvvələrini, hətta onun hələ cəbhə xəttinə gəlib çıxmağa imkan tapmayan təchizat zəncirini məhv edib.
Ermənistanın hərbi maşın karvanlarının və silah anbarlarının dağıdılması yeni hərbi yanaşmaya ehtiyac olduğunu göstərir”.
“Ermənistanın 1 milyard dollarlıq hərbi texnikası”
Digər sətrdə Deç yazır:
“Azərbaycan Prezidenti İlham Əliyev müharibənin son günlərində döyüşlər zamanı məhv edilmiş və ələ keçirilmiş texnikanın siyahısını “camaşırxana siyahısı” kimi oxuyurdu: 250 tank, 50 piyadaların döyüş maşını, 198 yük avtomobili, 17 qanadlı artilleriya birliyi, dörd Rusiya istehsalı S-300 raket müdafiə sistemi…
Bundan başqa Prezident Türkiyə dronları ilə Ermənistanın 1 milyard dollarlıq hərbi texnikası və döyüş avadanlığı məhv edildiyini qeyd edib.
Polkovnik Şou “Bəziləri düşünürlər ki, Dağlıq Qarabağdakı müharibə ABŞ hərbiyyəsinin əsasən güvəndiyi və hər iki İraq müharibəsində istifadə etdiyi “sarsıt və qorxut” taktikasının keçmişdə qaldığını nümayiş etdirib”,- deyə qeyd edir.
Ekspertlərin fikrincə isə, indi Birləşmiş Ştatlar keçmişdə olduğu kimi üzücü “vur-dağıt” tipli müharibəyə hazır olmalıdır.
“Dronlar getdikcə daha çox “uçan tanklara” bənzəyəcək”
Polkovnik Şounun fikrincə gələcəkdə ucuz olan pilotsuz aparatlar təkcə havada deyil, quruda və dənizlərdə də istifadə ediləcək.
Keçmiş müdafiə naziri Mark Esper Tramp administrasiyasının direktivini yerinə yetirməyə çalışırdı. Bu direktiv 355 gəmilik hərbi donanmada heyətsiz gəmilərə daha çox investisiyalar yatırılmasını nəzərdə tuturdu. Hərçənd Bayden administrasiyasının bu məsələyə necə yanaşacağı hələlik məlum deyil. Pilotsuz uçuş aparatları getdikcə daha da ölümcül olacaq.
Piyada qoşunlarında xidmət etmiş Şounun fikrincə dronlar getdikcə daha çox “uçan tanklara” bənzəyəcək. Onları vurmaq çətinləşdikcə, qurudakı qoşunları məhv etmək asanlaşacaq, döyüş meydanlarının müşahidəsi isə daha ucuz başa gələcək. O, qeyd edib ki, daha zəif rəqib tərəfindən öldürülməmək üçün yeni yollar axtarılmalıdır.
“Qarabağ müharibəsinin videolarına baxan ABŞ əsgərləri”
Deç yazır ki, bu ABŞ-ın ənənəvi müharibə manevr üslübü üçün yeni çətinliklər yaradır. Məsələn, ABŞ ordusu son 20 ildə İraq və Əfqanıstan müharibələrində FM dalğaları ilə aparılan kommunikasiyaya güvənib.
Halbuki, Rusiya kimi ölkələr döyüş birliklərinin yerini aşkara çıxarıb zərbə endirmək sahəsində daha da ustalaşırlar.
Polkovnik Şou deyir:
“Sən döyüş maşınını harda istəsən gizlədə bilrəsən. Amma sən döyüş mövqeyinə gedən izləri, tank tırtıllarının izlərini gizlədə bilməzsən. Ayaq izləri də bu qəbildəndir. Odur ki, taktiki səviyyədə biz hərəkətlərimizi, mövqelərimizi, qərargahlarımızı gizlətməyin yollarını axtarmalıyıq”.
Bizim.Media
