Hündürmərtəbəli binalarda GİZLİ TƏHLÜKƏ - Eyvan məhəccərləri ölüm tələsinə çevrilib?

Hündürmərtəbəli binalarda insanların ehtiyatsızlıq səbəbindən pəncərə və eyvanlardan yıxılması halları kimi xəbərlərə tez-tez rast gəlinir. Xüsusilə uşaqların nəzarətsiz şəkildə pəncərəyə və eyvana çıxması faciəvi hadisələrə gətirib çıxara bilir. Burada valideynlərin diqqətli olması ilə yanaşı binaların layihələndirilməsi, pəncərə və eyvanların təhlükəsiz olması da önəmlidir.

Köhnə binalardan fərqli olaraq, müasir tikililərin eyvanlarında bəzən şüşə və yüngül metaldan hazırlanmış məhəccərlərdən istifadə olunur. Bu cür məhəccərlər kənardan estetik görünsə də, onların nə dərəcədə etibarlı olması sual yaradır.

Bəs çoxmərtəbəli binalarda eyvan və pəncərələrin hündürlüyü hansı standartlara uyğun olmalıdır? Məhəccərlərin hündürlüyü və aralıqları necə müəyyənləşdirilir?

Məsələ ilə bağlı Bizim.Media-ya danışan memar, inşaat məsələləri üzrə ekspert Muxtar Ərturan məhəccərin cavab verməli olduğu standartları qeyd edib:

“Məhəccərin əsas funksiyası yıxılmanın qarşısını almaqdır. Yaşayış binalarında praktik təhlükəsizlik yanaşmasında təxminən 1,0–1,1 metr səviyyəsi geniş istifadə olunur, lakin konkret obyekt üçün tələb layihənin tətbiq olunan normativinə və düşmə hündürlüyünə görə müəyyən edilməlidir. Burada yalnız hündürlük kifayət etmir.

Məhəccər lazımi üfüqi yükə, insanın söykənməsinə və mümkün zərbəyə davam gətirməlidir. Materialın yüngül olması onun təhlükəli olması demək deyil. Düzgün hesablanmış polad və ya alüminium məhəccər ağır beton parapet qədər, hətta müəyyən həllərdə daha etibarlı ola bilər”.

Problem materialda yox, hesablamada, profilin kəsiyində, birləşmələrdə, ankerləmədə, korroziyadan qorunmada və montaj keyfiyyətindədir.

Ekspert hesab edir ki, ən təhlükəsiz materialı müəyyənləşdirmək texniki baxımdan doğru deyil:

“Polad, alüminium, dəmir-beton və təhlükəsizlik şüşəsi düzgün layihələndirildikdə etibarlı həll ola bilər. Şüşə istifadə edilirsə, adi pəncərə şüşəsinə məhəccər kimi yanaşmaq olmaz. Düşmə riski olan qoruyucu sistemlərdə şüşənin növü, laminasiyası, qalınlığı, bərkidilməsi və qırıldıqdan sonrakı davranışı ayrıca hesablanmalıdır”.

M.Ərturan vurğulayır ki, uşaq təhlükəsizliyi nəzərə alınan məhəccərlərdə boşluqlar uşağın başının və bədəninin keçməsinə imkan verməməli, konstruksiya eyni zamanda dırmaşma nərdivanına çevrilməməlidir. Onun sözlərinə görə, Beynəlxalq praktikada bu məqsədlə təxminən 100 mm ətrafında maksimum boşluq prinsipi geniş tətbiq olunur. Üfüqi elementlər elə yerləşdirilməlidir ki, uşaq onları pillə kimi istifadə edib məhəccərin üstünə qalxa bilməsin.

Təhlükəsizlik layihələndirmədən başlayır 

Memar bildirir ki, burada məsuliyyət yalnız bir qurumun üzərinə düşmür:

“Layihəçi normativ tələbləri təmin etməli, tikinti zamanı həll layihəyə uyğun icra edilməli və nəzarət mexanizmləri işləməlidir.

Dövlət Şəhərsalma və Arxitektura Komitəsi şəhərsalma, layihələndirmə və normayaratma sahəsində dövlət tənzimlənməsini həyata keçirir; tikinti və istismara icazə prosedurları da qanunvericiliklə müəyyən olunub.

Şəhərsalma və Tikinti Məcəlləsinə görə, istismara icazənin məqsədi tikintisi başa çatmış obyektin normativ sənədlərin tələblərinə uyğun tikildiyini və təyinatı üzrə istifadəsinin mümkün olduğunu təsdiqləməkdir”.

Eyvan məhəccəri fasad dekorasiyası deyil

M.Ərturan qeyd edir ki, məhəccərin arxasında 5, 10 və ya 20 mərtəbə hündürlük ola bilər. Burada bir zəif anker, normadan artıq boşluq və ya səhv seçilmiş şüşə sadəcə tikinti qüsuru deyil — birbaşa insan həyatı üçün riskdir. Məhəccərin keyfiyyəti görünüşü ilə deyil, insan ona söykənəndə və uşaq onun yanında oynayanda nə qədər təhlükəsiz qalması ilə ölçülür.

Xədicə Paşayeva, Bizim.Media