Bəzi hallarda vətəndaşlar banka olan borcunu ödədikdən sonra da kredit almaqda çətinlik çəkdiklərini deyirlər. Səbəb isə ödəniş tarixçəsindəki gecikmələrin qalmağa davam etməsidir.
Bəs bankların “qara siyahı”sı qanunvericiliklə necə tənzimlənir? Kreditini tam bağlayan şəxs niyə hələ də problem ilə üzləşir?
İqtisadçı Xalid Kərimli Bizim.Media-ya açıqlamasında bildirir ki, bank müştərinin ödəniş tarixçəsini araşdıra, sınaq mərhələsi olaraq kiçik məbləğ ayıra bilər:
“Ümumiyyətlə, “bankların qara siyahısı” insanlar arasında formalaşmış ifadədir və qanunvericilikdə bu cür anlayış mövcud deyil. Banklar kredit verərkən potensial müştərilərinin kredit tarixçəsini, digər banklarla münasibətlərini və öhdəliklərini necə yerinə yetirdiklərini araşdırırlar.
Burada əsas məsələ qanunvericilik tələblərindən çox, bankın verdiyi məbləği geri ala bilməmək riskini qiymətləndirməsidir. Qanunvericilik yalnız istehlak kreditləri verilərkən müştərinin borclanma yükünün həddini müəyyənləşdirir. Hansı müştəriyə kredit verib-verməmək isə prudensial tələblər çərçivəsində bankın öz qərarıdır”.
Kredit tarixçəsini bərpa etmək və etibarlı borcalan statusunu yenidən qazanmaq üçün hansı addımlar atılmalıdır?
X. Kərimli bu “siyahıdan” çıxmağın asan olmadığını vurğulayır:
“Əvvəlcə, köhnə borclar bağlanmalı, maliyyə vəziyyəti qaydaya salınmalıdır. Bank əmin olsa ki, ödənişin gecikmə səbəbi müştərinin intizamsızlığı deyil, müvəqqəti maliyyə çətinlikləri ilə bağlıdır və bu problem həll olunub, şəxs riskli müştərilər siyahısından çıxarıla bilər. Yalnız bu halda bank həmin vətəndaşla bir qədər yüksək faiz tətbiq etməklə əməkdaşlıq qurar”.
İqtisadçının sözlərinə görə, müştərini daha yaxşı tanımaq üçün əlavə sənədlər, girov və ya zamin tələb oluna və kreditlər də müəyyən məbləğ hədləri çərçivəsində təqdim edilə bilər.
Xədicə Paşayeva, Bizim.Media
