“Son dövrlərdə “ev yeməyinə qayıdış” mövzusu geniş müzakirə olunur və bu tendensiyanın restoran sektoruna ciddi təsir etdiyi iddia edilir. Lakin mövcud vəziyyətə daha dərindən baxdıqda görürük ki, məsələ yalnız evdən yemək gətirilməsi ilə izah olunacaq qədər sadə deyil.”
Bunu son zamanlar iş yerlərində yaranan yeni trendlə bağlı Bizim.Media-ya danışan marketoloq Elxan Mərdanlı deyib.
O, əlavə edib ki, əslində bazarda baş verənlər istehlakçı davranışının daha kompleks şəkildə dəyişməsi ilə bağlıdır:
“İnsanlar daha az yeməyə başlayıb. Buna səbəbsə qənaət yox, həyat tərzidir. Bugünkü istehlakçı əvvəlki kimi çox yeməyə deyil, daha az və daha balanslı qidalanmağa üstünlük verir.
Artıq çəki, sağlam həyat tərzi və vizual görünüş faktorları xüsusilə şəhər əhalisi arasında ciddi rol oynayır. Nəticədə insanlar daha az porsiya seçir, daha yüngül qidalanır. Gün ərzində “snack” tipli qidalara üstünlük verilir.
Bu isə restoranların klassik “set menyu” modelini zəiflədir. Problem ondadır ki, menyular hələ də köhnə istehlak modelinə uyğun qurulub”.
Qiymət artımı qaçılmaz idi...
Müsahibimiz vurğulayıb ki, bu artımın səbəbi restoranların “çox qazanmaq istəyi” deyil, struktur xərclərin yüksəlməsidir:
“Əsas faktorlar yüksək icarə haqları, kommunal xərclərin artması, ərzaq qiymətlərinin bahalaşması və işçi qüvvəsinin maya dəyəridir. Bu şəraitdə restoranın qiyməti aşağı salmaq imkanı faktiki olaraq yoxdur. Nəticədə müştəri qiyməti yüksək görür, amma biznes üçün bu, artıq minimum rentabellik həddidir”.
Turistlər restoranların əsas qazanc yeridir.
Marketoloq bəzi restoranların boş qalmasına səbəb kimi turist axınının zəifləməsini görür:
“Ən kritik və çox vaxt diqqətdən qaçan məqam məhz turizmdir. Dünyanın demək olar ki, bütün ölkələrində xidmət sektoru, restoran biznesi, kafe və əyləncə sahələri əsasən turist axını hesabına ayaqda qalır. Hazırda isə yerli bazarda turistlərin sayı nəzərəçarpacaq dərəcədə azdır. Bu isə o deməkdir ki, restoranlar yalnız yerli müştəriyə güvənir. Yerli bazarın alıcılıq qabiliyyəti isə məhduddur. Nəticədə dövriyyə düşür və bu, bağlanmaların əsas səbəblərindən birinə çevrilir”
Elxan Mərdanlı hesab edir ki, restoranlara gündəlik axının azalmasının digər səbəbi isə nahar davranışıdır:
“Böyük şəhərdə tıxac, vaxt itkisi, iş tempinin yüksək olması insanları alternativlərə yönəldir. Amma bu alternativ “ev yeməyi” deyil. Daha çox “tez, rahat və kiçik həcmli qidalanma”dır. Yəni insanlar restorana getmədiyi üçün evdən yemək gətirmir, sadəcə naharı daha praktik şəkildə həll edir”.
2026 “qənaət ili” yox, “adaptasiya ili”dir.
Mütəxəssis hesab edir ki, 2026-cı ili yalnız “qənaət ili” kimi xarakterizə etmək düzgün olmaz:
“Daha doğru yanaşma budur: bu il istehlakçının adaptasiya etdiyi ildir. İnsanlar daha düşünülmüş şəkildə pulunu xərcləyir. Daha selektiv seçim edir və daha funksional xidmətlərə üstünlük verir.
Bu isə o deməkdir ki, restoran sektoru da dəyişməlidir. Böyük porsiyalar kiçik və çevik menyularla, uzun nahar sürətli xidmətlə və bahalı interyer real dəyərlə əvəzlənməlidir. Ona görə də restoran sektorunda baş verən dəyişiklikləri yalnız “ev yeməyinə qayıdış” kimi izah etmək səthi yanaşmadır.
Əslində problem dəyişən istehlakçı davranışında, artan əməliyyat xərclərində, turist axınının zəifləməsində və vaxtın daha dəyərli olmasındadır. Bu reallığı düzgün qiymətləndirənlər yeni şəraitə və tələblərə uyğunlaşacaq, digərləri isə bazardan çəkilmək məcburiyyətində qalacaq”.
Surxay Atakişiyev, Bizim.Media
