Bugünkü dünyada analıq çox vaxt sonsuz gözləntilər siyahısı kimi hiss olunur.
Sosial media, mütəxəssis məsləhətləri və hətta yaxın ətrafınız sizi asanlıqla "yaxşı ana"nın praktik olaraq fövqəlbəşəri olduğuna inandıra bilər.Lakin, psixologiyanın daha inandırıcı bir cavabı var.
Bizim.Media xəbər verir ki, “Psychology Today” bizə xatırladır ki, uşağın sağlam inkişafı üçün ananın mükəmməl olmasına o qədər də ehtiyac yoxdur.
"Bir qədər yaxşı" olmaq kifayətdir hər şey yolunda getsin. Bu, kompromis deyil, sübut olunmuş valideynlik strategiyasıdır.
"Kifayət qədər yaxşı Ana" kimdir?
Bu konsepsiya Britaniyalı pediatr və psixoanalist Donald Vinnikott tərəfindən irəli sürülüb. Onun ideyası sadə və inqilabi xarakter daşıyır:
Uşaq qüsursuz anadan deyil, canlı anadan faydalanır.
Həyatın ilk aylarında körpənin həqiqətən ehtiyaclarına tez və həssas cavab verməsi lazımdır. Lakin zaman keçdikcə mütləq təcililik lazımsız hala gəlir.
Ana gündəlik iş, yorğunluq səbəbindən dərhal reaksiya verə bilmədikdə, uşaq ilk və çox vacib təcrübəsi ilə qarşılaşır:
Məyusluq və məhz bu məyusluq psixoloji dayanıqlığın inkişafına kömək edir, gözləmək qabiliyyətini inkişaf etdirir, özünütənzimləmə və müstəqillik üçün təməl qoyur.
Təhlükəsiz, sevgi dolu bir mühitdə bu cür "kiçik narahatlıqlar" zərər vermir, öyrədir.
Ana qayğısı yalnız bir emosiya deyil, həm də fizioloji tənzimləyicidir. İstilik, toxunma, qidalanma və ya sığallama kimi müəyyən ana hərəkətləri körpənin bədənindəki müxtəlif sistemlərə təsir göstərir.
Məsələn, ürək döyüntüsünü sabitləşdirir, nəfəsi tənzimləyir, sinir sisteminin inkişafını təşviq edir.
Bu o deməkdir ki, instinktlər işləyir. Ananın hər hərəkəti daim təhlil etməsinə ehtiyac yoxdur. Təbii hərəkətlər artıq güclü təsir göstərir. Bəzən ən yaxşısı özünüzə etibar etməkdir.
Başqa bir vacib fikir də var. Yəni bütün uşaqlar fərqli doğulur. Və bu, tərbiyənin nəticəsi deyil, əsasən genetik olaraq müəyyən edilmiş bir temperamentdir.
Psixiatrlar deyirlər ki, bəzi uşaqlar daha sakit, digərləri daha emosionaldır. Bəziləri dünyaya açıq, bəziləri ehtiyatlıdır. Bəziləri asanlıqla uyğunlaşır, bəziləri isə daha çox vaxt tələb edir.
Bu xüsusiyyətlər düzəldilməli "problem" deyil. Valideynlərin işi uşağını tanımaq, qəbul etmək və dünya ilə öz tempində qarşılıqlı əlaqədə olmağa kömək etməkdir.
Bəzən ana özünə bənzər bir uşaqla asanlıqla əlaqə qura bilər. Digər vaxtlarda isə tamamilə fərqli bir temperamentlə mübarizə apara bilər. Bu normaldır və onun "pis" olduğu anlamına gəlmir.
Psixoloqlar qeyd edirlər ki, ən vacib olan gündəlik şeylərdir.
Məsələn, dəri ilə dəri təması - hətta şüşə ilə qidalanma zamanı belə.
Körpənizlə danışmaq - paltar dəyişdirərkən, çimərkən və gəzinti zamanı.
Oxumaq və danışmaq - insan nitqi ilk günlərdən beyin inkişafını stimullaşdırır.
Bu hərəkətlər xüsusi bilik və ya ideal şərait tələb etmir. Sadəcə iştirakçı olmağınız kifayətdir.
Demək olar ki, hər bir ana narahatlıq və günahkarlıq hissləri ilə tanışdır.
Lakin psixologiya fərqli bir diqqət təklif edir: nəzarətə deyil, qarşılıqlı əlaqəyə. Mükəmməlliyə deyil, canlı əlaqəyə. "Kifayət qədər yaxşı ana" olmaq diqqətli, lakin mükəmməl olmamaq, səhv etmək və əlaqəni bərpa etmək, sevmək isə standartlara uyğun gəlməmək deməkdir.
Bəlkə də bu, həm özümüzə, həm də uşaqlarımıza təqdim edə biləcəyimiz ən isti və ən real analıq modelidir.
Surxay Atakişiyev, Bizim.Media
