Ağ rəng demək olar ki, bütün toplumlarda saflığın simvoludur. Bəlkə də buna görə yeni həyata başlayan körpənin bələyi, gəlinin paltarı ağ olur... Elə onun gözlədiyi şahzadənin atı da ağdır... Dilimizdə “həyatında ağ səhifə açmaq”, “ağ günə çıxmaq”, “üzü ağ olmaq” və s. kimi deyimlər var ki, ağ rəngin cəmiyyətimizdə yenilik, paklıq, dürüstlük, məmnunluq kimi yüksək dəyərləri təmsil etdiyini göstərir.
Qəbirlərin başdaşılarına niyə ağ bayraq sancılırdı?
Psixoloqlar deyir ki, ağ sakitləşdirici təsirə malikdir. İnsanın enerji sistemini tarazlaşdırır. Yaradıcılıq hisslərini aktivləşdirir. Ağ – gündüzü təcəssüm etdirir. Avropa ölkələrində ağ rəng cavanlığı, təmizliyi, nöqsansızlığı, Çin, Yaponiya və Hindistanda isə əksinə, matəmi və təhlükəni bildirir. Maraqlıdır ki, Qafqazda yaşayan bir sıra türkdilli xalqlarda: qumuqlarda, qaraçaylılarda da ağ matəm rəngi sayılıb. Bu xalqların yas adətlərindəki bir əlamət də diqqətçəkəndir: qəbirlərin başdaşılarında kiçik, dərin oyuq oyulur və ora ağ bayraq sancılır.
Eynilə Naxçıvanda da qədimdə ağ rəngin matəmlə əlaqəsi varmış. Məsələn, əri ölmüş qadın dörd ay on gün başına ağ tənzif bağlarmış. Bu müddət bitdikdən sonra yaxın qohum qadınlar yığışıb onu yasdan çıxararmışlar – qadının başına xına qoyar və sonra bir daha o, ağ tənzif örpəyi örtməz, ağ rəngli paltar geyməzmiş. Ağ rəng kəfəni xatırlatdığı üçün bir sıra rayonlarda yatmış adamın üstünə ağ örtməzdilər. Göründüyü kimi, ağ rəng beşikdən məzaradək insanı öz müxtəlif mənaları ilə əhatə edən, özünəməxsus aurası olan bir ziddiyyətli rəngdir.
Ağ rəngin müqəddəs hesab olunmasının səbəbləri mədəniyyətlərə və dini inanclara görə dəyişsə də, bir neçə ümumi psixoloji, simvolik və dini əsasları var. Misal olaraq, işığın, günəşin təcəssümü ağ rəng hesab olunur. Qaranlığın əksi olan işıq bir çox dinlərdə ilahi nur və Tanrının varlığı kimi yozulur. İslamda həcc ziyarəti zamanı ağ geyinmək bərabərlik və ruhi təmizlik rəmzidir. Elə xristianlıqda da kilsədə ağ rəng müqəddəs bayramlar (məsələn, Pasxa) zamanı istifadə olunur.
Bəs ağ rəngə həşəratların yaxınlaşmadığını bilirdinizmi?
Bu, əsasən həşəratların görmə qabiliyyəti bağlıdır. Ağ rəng həm günəş işığını, həm də elektrik işığını güclü şəkildə əks etdirir. Bir çox həşəratlar, xüsusən də ağcaqanadlar tünd rənglərə daha çox qonurlar. Həm də çox güman ki, ağ rəngdə komuflyaj ola bilmirlər. Bundan başqa həşəratların çoxu ultrabənövşəyi və mavi-yaşıl spektrdə olan rəngləri daha yaxşı görür. Ağ rəng ultrabənövşəyi işığı az udur, buna görə də həşəratlar onu o qədər də cəlbedici hesab etmirlər. Tünd rənglər günəş işığını daha çox udur və istilik yayır, bu da bəzi həşəratlar üçün cəlbedici ola bilər. Ağ rəng isə daha soyuq səthlər yaradır və bu, həşəratları cəlb etmir. Ona görə də yayda ağ paltar geyinmək təkcə istidən yox, həm də ağcaqanadlardan qorunmaq üçün tövsiyə olunur.
Şəfiqə Şəfa, Bizim.Media
