Azərbaycanda valideyn qayğısından, himayəsindən məhrum olan uşaqlar var. Onların valideynləri ya vəfat edib, ya övladlarından imtina edib, yaxud da imtina etməyə məcbur olublar.
Yəni dövlət və özəl müəssisələrə yerləşdirilən hər uşağın öz hekayəsi var.
Tərk edilmiş uşaqlara sahib çıxmaq istəyən insanların da sayı kifayət qədərdir. Hər il də bu uşaqların övladlığa verilməsi prosesi qanuna uyğun şəkildə davam edir.
Əmək və Əhalinin Sosial Müdafiəsi Nazirliyinin məlumatına görə, 2024-cü ildə 165 uşaq övladlığa verilib.
Yəni qanunda göstərilənlərə əməl olunmaqla kimsəsiz uşaqlara sahib çıxmaq, onlara ailə, valideyn qayğısı göstərmək mümkündür.
Qanun deyir ki, əmək qabiliyyəti olmayan və ya məhdud əmək qabiliyyətli şəxslər, valideynlik hüququndan məhrum olan valideynlər, qəyyum vəzifəsindən azad edilmiş şəxslər, məhkum olunmuş vətəndaşlar, sağlamlığı ilə əlaqədar uşağa lazımi qayğını göstərə bilməyən şəxslər övladlığa uşaq götürə bilməzlər.
Yəni aktiv və xroniki vərəm, bədxassəli onkoloji, narkomanlıq, toksikomanlıq, xroniki alkoqolizm, infeksion və ruhi xəstəlikdən əziyyət çəkənlərə bu hüquq tanınmır.
Övladlığa uşaq verilərkən şəxsin və ya ailənin gəliri mütləq nəzərə alınır. Subay şəxslər də övladlığa uşaq götürə bilərlər, lakin onların ən azı 30 yaşı və övladlığa götürdükləri şəxslə aralarındakı yaş fərqi 18 olmalıdır. Həmçinin, bu şərtlər nəzərə alınmaqla xarici vətəndaşlar da valideyn himayəsindən məhrum olan uşaqlara valideyn ola bilərlər.
Bəs boşanmış və dul insanlar övladlığa uşaq götürə bilərlərmi?
Suala Bizim.Media vasitəsilə aydınlıq gətirən hüquqşünas Şamil Paşayev deyib ki, onlar qeyd olunan şərtlərə əməl etməklə bu hüquqa sahibdirlər:
“Övladlığa götürməyə yetkinlik yaşına çatmayanlar barəsində və yalnız onların mənafeyi naminə uşağın doğumu müvafiq icra hakimiyyəti orqanında qeydə alındıqdan sonra yol verilir.
Boşanmış və dul qadınlar övladlığa uşaq götürə bilər, lakin onlara nisbətdə yaş senzi var. Belə ki, nikahda olmayanlar üçün bu 30 yaşdır.
Məhkəmə övladlığa götürənlərin xahişi ilə onların övladlığa götürülənlərin valideynləri kimi doğum haqqında akt qeydlərinə yazılmasını qət edə bilər”.
Müsahibimiz bildirib ki, buna 10 yaşından yuxarı övladlığa götürülmüş uşağın razılığı ilə yol verilir:
“Övladlığa götürmənin gizli saxlanması üçün övladlığa götürənin xahişi ilə övladlığa götürülənin doğulduğu yer, eləcə də onun doğum tarixi 3 aydan çox olmayaraq dəyişdirilə bilər”.
Qeyd edək ki, Dövlət övladlığa verilən hər uşağa görə aylıq müavinət təyin edir. Müavinətin məbləği 3-18 yaş arası uşaqlar üçün 200 manat, 0-18 yaş arası əlilliyi olan uşağa görə isə 600 manatdır.
Günay Şahmar, Bizim.Media
