Türkiyə Prezidenti Rəcəb Tayyib Ərdoğan Şimali Kiprə səfərindən sonra verdiyi açıqlamada Türk Cümhuriyyətinin gələcək taleyi ilə bağlı bir sıra mühüm açıqlamaları ilə yadda qalıb. Belə ki, ölkə lideri açıqlamasında “Artıq Kipr türklərinin beynəlxalq arenada tək tələbi müstəqil dövlət statusunun tanınmasıdır. Sözügedən tələbin xaricində bütün təkliflər öz əhəmiyyətini itirib”,- deyə qeyd edib.
Türkiyə Prezidentinin sözügedən fikirləri isə uzun illərdir adada konfederativ və ya federativ dövlətin qurulması istiqamətində gedən danışıqların üzərindən birdəfəlik xətt çəkib. Belə olan halda isə, Kipr Türk Respublikasının beynəlxalq arenada müstəqil dövlət kimi tanınması üçün mühüm tədbirlərin görülməsi qaçılmazdır.
MÖVZU İLƏ BAĞLI:
Ərdoğan rəsmən Kipr Türk Dövlətini elan etdi - SON DƏQİQƏ
Bəs, hansı ölkələr Şimali Kipri müstəqil dövlət kimi tanıya bilər?
Qeyd edək ki, hal-hazırda adanın şimal hissəsini müstəqil qurum kimi yalnız Türkiyə tanıyır. Daha əvvəl Pakistan və Banqladeş də Şimali Kipri müstəqil dövlət kimi tanıyıb. Lakin sonradan beynəlxalq arenadan gələn təzyiqlər hər iki ölkəni geri addım atmağa vadar edib. Belə olan halda isə, yalnız rəsmi Ankara müstəqilliyi tanımaqda davam edib.
Bütün bunlara baxmayaraq, indiki şəraitdə Şimali Kiprin suveren republika kimi tanınması üçün əlverişli şərait mövcuddur. Belə ki, daha əvvəl Türkiyənin əsas müttəfiqi olan Azərbaycan Qarabağ məsələsinin həll olunmaması səbəbindən, adanın şimal hissəsini müstəqil siyasi təsisat olaraq tanıya bilmirdi. Çünki bunun baş verəcəyi təqdirdə, bir sıra ölkələr “Artsax”ın müstəqilliyini qəbul edə bilərdi. Təbii ki, Qarabağ və Kipr problemləri arasında yerlə göy qədər fərq olsa da, beynəlxalq arenanın ikiüzlülüyünə yaxından bələd olan Azərbaycan bu cür riskə gedə bilməzdi.
Lakin hal-hazırda Qarabağ münqaqişəsi kökündən həll olunduğuna görə rəsmi Bakı sözügedən addımı ata bilər.
Bir neçə gün öncə Azərbaycan nümayəndə heyətinin Kipr Türk Respublikasına səfərə yollanması da rəsmi Bakını müstəqilliyi tanıyacaq ilk namizəd mövqeyinə gətirib.
Xüsusilə də, digər türk dövlətləri arasında Türkiyənin artan nüfuzu və böyüyən əməkdaşlıq Qazaxıstan, Türkmənistan, Özbəkistan və Qırğızıstan kimi ölkələrin də Şimali Kiprin müstəqilliyini tanımaq ehtimallarını artırır. Eyni zamanda rəsmi Ankaranın yaxın müttəfiqləri olan Moldova, Ruminya, Liviya, Pakistan, Banqladeş, Somali, Qambiya və Türkiyənin tək xarici qüvvə kimi varlığını qoruduğu Əfqanıstan da adanın şimal hissəsini müstəqil dövlət kimi tanımağa əsas namizədlər arasındadır.
Qeyd etməliyik ki, 2020-ci ilin payızında yunan mətbuatında yayılan xəbərlərdə Azərbaycan, Pakistan, Banqladeş, Liviya və Qambiyanın Şimali Kiprin müstəqil dövlət kimi tanıyacağı bildirilmişdi.
Vəziyyətin bu cür inkişaf etməsi isə, gələcəkdə daha çox ölkənin Türk Cümhuriyyətinin maraqlarına uyğun qərar qəbul edəcəyini ehtimal etməyə imkan verir. Nəticədə isə, Kosova ilə olduğu kimi, Kipr Türk Respublikası da beynəlxalq arena tərəfindən müstəqil dövlət kimi tanına bilər.
Murad Əhmədov, Bizim.Media
