Ukraynadakı müharibə atəşkəslə bağlı danışıqların mümkün olduğu növbəti mərhələyə yaxınlaşır. ABŞ-ın yeni seçilmiş prezidenti Tramp artıq Ukrayna prezidenti ilə, onun nümayəndələri isə Ukrayna rəhbərliyi ilə görüşüb. Bununla yanaşı, baş nazir Orban Trampla söhbətdən sonra Rusiya prezidenti ilə müzakirələr aparıb. Aydındır ki, Tramp prezidentliyinin elə ilk günlərində öz nizamlanma düsturunu irəli sürəcək və onu təzyiq alətləri ilə təbliğ edəcək.
Bizim.Media xəbər verir ki, bu fikirləri Cənubi Qafqaz Araşdırmalar Mərkəzinin rəhbəri Fərhad Məmmədov Telegram kanalında yazıb.
Onun sözlərinə görə, Ukrayna və Rusiyanın hərbi-siyasi rəhbərliyi, öz növbəsində, həm bir-birinə, həm də üçüncü tərəflərə maksimum tələblər irəli sürür, mümkün atəşkəs haqqında öz fikirlərini çatdırır:
"Məsələn, Kiyevin gözləntiləri arasında NATO-ya qoşulma bəndi var və Moskva atəşkəsi Rusiyaya qarşı sanksiyaların azaldılması ilə əlaqələndirir".
Fərhad Məmmədov hesab edir ki, hazırda Trampın komandası danışıqların gündəliyini sistemləşdirir, yer və formatı müəyyənləşdirir:
"Danışıqlar platformasına çevrilməyə çalışan bütün ölkələri nəzərdən keçirək:
- Türkiyə - Rusiya və Ukrayna arasında danışıqların təşkilində təcrübəyə malikdir, Moskva və Kiyevlə daimi təmasdadır və danışıqlar prosesinin təfərrüatlarını yaxşı bilir.
Lakin o, NATO üzvüdür. Suriyadakı hadisələrdən və Astana formatının dağılmasından sonra
Rusiya ilə qarşılıqlı əlaqənin xarakteri dəyişib və həm Rusiya, həm də Aİ və ABŞ-la münasibətlərdə danışıqlar prosesini manipulyasiya edə bilər.
- Çin/Braziliya - danışıqlar təşəbbüsü ilə çıxış etdi, lakin nə Kiyev, nə də Moskva bu təşəbbüsü dəyərləndirmədi, çünki müddəalar çox ümumi idi, heç bir konkretlik yox idi. Bununla yanaşı, Ukraynadakı müharibə mövzusunun Pekin və Vaşinqtonun gündəm mövzusuna çevriləcəyi gözlənilir.
- Macarıstan – Baş nazir Orban Tramp və Putin arasında vasitəçi olmağa çalışdı və buna nail oldu. Lakin Zelenski ilə əlaqə saxlaya bilmir, Orbanı Kiyevdə qəbul etmirlər.
- Bir qrup ölkə - Səudiyyə Ərəbistanı, BƏƏ, Hindistan müxtəlif dövrlərdə mesajların ötürülməsində, hərbi əsirlərin mübadiləsində iştirak edib, Moskva, Vaşinqton və Kiyevlə rəvan münasibətləri olan ölkələrdir".
Cənubi Qafqaz Araşdırmalar Mərkəzinin rəhbəri qeyd edib ki, danışıqlar digər formatlarda da aparıla bilər:
• Rusiya-Ukrayna
• Rusiya-ABŞ-Ukrayna
• Ukrayna iştirak etmədən Rusiya-ABŞ
• Rusiya iştirak etmədən ABŞ-Çin
Görüş yeri Bakı da ola bilər.
Azərbaycanın bütün səviyyələrdə görüşlərin təşkilində təcrübəsi var. Bakı Rusiya-ABŞ/NATO Baş Qərargah rəhbərlərinin görüş yeri olub.
Azərbaycan NATO və KTMT hərbi-siyasi bloklarının üzvü deyil.
Rəsmi Bakı Moskva və Kiyevlə etibarlı münasibətlər qurub. 2022-ci ilin əvvəlində Azərbaycan Prezidenti İlham Əliyevin Kiyevə (14 yanvar) və Moskvaya (22 fevral) səfərləri Ukrayna və Rusiya ilə münasibətlərin səviyyəsini yüksəldib.
Son zamanlar Azərbaycan Rusiya qazının Avropaya nəqli məsələsinin həll oluna biləcəyi ölkə hesab olunurdu. Bu ilin fevralında prezident Zelenski Münhendə prezident İlham Əliyevlə görüşdə qaz probleminin həllində vasitəçi olmağı xahiş etmişdi. Bu görüşdən sonra Azərbaycan və Ukrayna mütəxəssisləri arasında məsləhətləşmələr aparılıb. Bu mövzunun öz həllini tapmaması mövzunun bağlanması demək deyil. Burada əsas odur ki, Bakı vasitəçi oldu və hər iki tərəf Azərbaycanın bu roluna etimad göstərdi.
Azərbaycan danışıqlar prosesini manipulyasiya edə bilməz, çünki onun marağı və müvafiq resursları yoxdur.
Beləliklə, Azərbaycanın Ukrayna böhranı ilə bağlı müxtəlif formatlarda danışıqlar məkanına çevrilmək imkanı var və buna hazırdır".
Bizim.Media
