Xiyar, təzə pomidor və qarğıdalı kimi yayın ən sevilən məhsullarından biridir. Salatlara və sendviçlərə xırtıldayan dad qatır, tərəvəz süfrəsinin vazkeçilməz hissəsidir, soyuq şorbalarda istifadə olunur və turşu şəklində də böyük maraqla yeyilir.
Bizim.Media verir ki, xiyar ev şəraitində yetişdirilməsi ən asan və bol məhsul verən tərəvəzlərdən biri olduğu kimi, bazarlarda da ən əlçatan məhsullardandır. Buna görə də bir çox insan onu çox miqdarda alır.
Xiyar balqabaqkimilər fəsiləsinə daxildir.
O, qovun, balqabaq və kabaqla eyni ailəyə məxsusdur və sarı çiçəklərdən əmələ gəlir. Gündəlik həyatda tərəvəz hesab olunsa da, botaniki baxımdan meyvə sayılır. Çünki çiçəkdən yaranır və toxum ehtiva edir.
Xiyarın vətəni Hindistan hesab olunur və insanlar onu təxminən 3 min ildən artıqdır ki, qida kimi istifadə edirlər. Xiyarın təxminən 96 faizi sudan ibarətdir. Bu göstərici hətta qarpızdan da yüksəkdir. Mağazada xiyar seçərkən tünd yaşıl rəngli, bərk, ləkəsiz meyvələrə üstünlük vermək tövsiyə olunur. Yumşalmış, saralmış və ya büzüşmüş xiyarlardan uzaq durmaq lazımdır.
Xiyar soyuducuda nə qədər qalır?
Soyuducuda saxlanılan xiyar alışdan sonra 4-6 gün ərzində istifadə edilməlidir. Əgər xiyar qida plyonkasına və ya mumlu kağıza bükülərsə, onun saxlama müddəti bir qədər uzana bilər. Doğranmış xiyar isə soyuducuda yalnız 1-2 gün saxlanmalıdır.
Bütöv xiyarı necə saxlamaq lazımdır?
Bağçılıq üzrə mütəxəssis Kelli Smit Trimbl bildirir ki, xiyarın saxlanılmasında əsas məqsəd onun nəmini itirməsinin və eyni zamanda çürüməsinin qarşısını almaqdır. Bunun üçün əvvəlcə xiyar yuyulmalı və tam qurudulmalıdır.
Daha sonra onu qida plyonkasına və ya mumlu kağıza bükmək məsləhət görülür. Bu üsul məhsulun xarab olmasını ləngidir. Məhz buna görə mağazalarda nazik qabıqlı ingilis xiyarları adətən plyonkaya bükülmüş vəziyyətdə satılır. Xiyar yetişən meyvə və tərəvəzlərin ifraz etdiyi etilen qazına həssasdır. Bükülməsi onu bu təsirdən də qoruyur. Mütəxəssis daha sonra xiyarı tərəvəz bölməsində saxlayır.
Əgər xüsusi saxlama qabından istifadə edilirsə, hava dövranı daha yaxşı olur və məhsul daha uzun müddət təzə qalır. Əgər xiyar tərəvəz bölməsinə yerləşmirsə, onu soyuducunun arxa divarına yaxın qoymaq olmaz. Çünki həmin hissədə temperatur daha aşağı olur və məhsul dona bilər.
Paketdə saxlamaq da mümkündür
Xiyarı yuyub tam quruduqdan sonra hər birini kağız dəsmala bükərək kip bağlanan paketə yerləşdirmək də olar. Ev şəraitində yetişdirilən xiyarları isə səhər tezdən, hava sərin olarkən toplamaq daha məqsədəuyğundur. Daha sonra onları yuyub tam qurudaraq eyni qaydada saxlamaq tövsiyə edilir.
Doğranmış xiyar necə saxlanmalıdır?
Əgər xiyarın yalnız bir hissəsini istifadə etmisinizsə, qalan hissəni yenidən qida plyonkasına və ya mumlu kağıza bükərək soyuducuya qoyun. Kiçik doğranmış hissələri isə içərisində kağız dəsmal olan şüşə və ya plastik qaba yerləşdirin. Kağız dəsmal artıq nəmi özünə çəkəcək. Doğranmış xiyar bütöv xiyardan daha tez xarab olduğuna görə onu mümkün qədər qısa müddətdə istifadə etmək lazımdır.
Müxtəlif xiyar növləri necə saxlanmalıdır?
Mütəxəssislərin sözlərinə görə, əsasən iki növ xiyar mövcuddur:
salatlıq xiyar;
turşuluq xiyar.
Turşuluq üçün nəzərdə tutulan növlər daha kiçik və qalın qabıqlı olur. Salatlıq xiyar isə mağazalarda ən çox rast gəlinən uzun, tünd yaşıl növdür. Bəzi sortlar acılığı və toxumu az olan şəkildə yetişdirilir. Qalın qabıqlı növlər daha uzun müddət saxlanılsa da, bütün növlər üçün eyni saxlama qaydaları keçərlidir.
İngilis xiyarı
İngilis xiyarı nazik qabıqlı və yumşaq toxumlu olur. Buna görə də mağazalarda adətən qida plyonkasına bükülmüş şəkildə satılır. Bu vəziyyətdə təxminən bir həftəyə qədər saxlanıla bilər. Əgər mağazada plyonkasız satılırsa, deməli, üzəri xüsusi qida mumu ilə örtülüb. Bu qat məhsulu nəm itkisi, kif və zədələnmədən qoruyur.
Fars xiyarı
Fars xiyarı ingilis xiyarına bənzəyir, lakin uzunluğu adətən 12-15 santimetr olur. Nazik qabıqlı olsa da, daha sıx quruluşa və az su tərkibinə malikdir. Buna görə də bəzi digər növlərlə müqayisədə daha uzun müddət təzə qalır. Mağaza qablaşdırmasından çıxarıldıqdan sonra onu qida plyonkasına bükərək soyuducuda saxlamaq tövsiyə olunur.
Digər növlər
Asiya xiyarları uzun, nazik və bəzən əyri formada olur. Erməni xiyarı isə əslində müşk qovununun növüdür, lakin görünüşü və dadı adi xiyara bənzəyir. Bu növləri də saxlamazdan əvvəl qida plyonkasına bükmək məsləhətdir.
Xiyarı dondurmaq olarmı?
Bəli, lakin mütəxəssislər bunu hər zaman tövsiyə etmirlər. Xiyarın tərkibində su çox olduğuna görə dondurulduqdan və əridildikdən sonra xırtıldayan quruluşunu itirərək yumşalır. Ona görə də dondurulmuş xiyar daha çox souslar, smuzilər və yumşaq teksturanın problem yaratmadığı yeməklər üçün uyğundur.
Xiyarın xarab olduğunu necə anlamaq olar?
Əgər xiyar yumşalıb, selikli hala gəlibsə, solubsa və ya üzərində kif əmələ gəlibsə, onu istifadə etmək olmaz. Büzüşmüş qabıq məhsulun nəm itirdiyini, sarı ləkələr isə artıq yetişdiyini göstərir. Təzə xiyar bərk, tünd yaşıl və xoşagəlməz qoxusuz olmalıdır. (mənbə: lent.az)
Bizim.Media
