“Qlobal güc mərkəzləri getdikcə daha çox konsolidasiyaya gedir: əsas güc qütbləri olan Vaşinqton və Pekin artıq öz müttəfiqlərini “sıraya düzür”, “yoxlama” aparır”.
Bizim.Media xəbər verir ki, bu fikirləri özünün Telegram kanalında Cənubi Qafqaz Araşdırmalar Mərkəzinin rəhbəri Fərhad Məmmədov yazıb.
Onun sözlərinə görə, ABŞ artıq Avropaya təsirini göstərdi və son NATO sammitdən aydın oldu ki, Avropa İttifaqı bu yoxlamaya “Kim düz sırada addımlayır? Bizim pioner dəstəmiz!” şüarı ilə cavab verdi:
“İndi isə növbə ABŞ-ın Sakit Okean müttəfiqlərinə çatıb: Avstraliya, Yaponiya, Cənubi Koreya və s.
Pekin isə öz müttəfiqlərini toplayır. Şimali Koreyada Çin, Rusiya və İran xarici işlər nazirlərinin görüşü keçiriləcək. Bu, “üçlü görüş” deyil, bu, Çinin müttəfiqləri ilə görüşüdür”.
O, qeyd edib ki, Çin nə Rusiya, nə də İranın strateji məğlubiyyətinə imkan verə bilməz:
“Ancaq hər iki tərəfhal hazırda açıq münaqişədədir və Pekinin yardımına ehtiyac duyur. Yardımı gizli şəkildə göstərmək getdikcə çətinləşir. Rusiyaya texnika hələ ki gizlicə ötürülə bilər, amma canlı qüvvə üçün artıq Şimali Koreyadan kömək istənilib. İranın isə canlı qüvvəyə ehtiyacı yoxdur. O, hava hücumundan müdafiə və hərbi hava qüvvələri istəyir, çünki öz hava məkanına nəzarət edə bilmir.
Bu, Çin üçün “təcili məsələlər”dir. Əsas məqsəd – Rusiya və İranın sabitliyini təmin etməkdir!”.
Politoloq bildirib ki, Çinin yeganə uğurlu müttəfiqi Pakistandır:
“O, Hindistanı susdurdu. Amma Hindistan hələ ki regional – Asiya miqyasında rəqibdir. Buradakı fikir ayrılıqları əsasən Şanxay Əməkdaşlıq Təşkilatı (ŞƏT) çərçivəsində gedir. Qlobal miqyasda isə Hindistan BRIKS çərçivəsində dirəniş göstərir”.
Fərhad Məmmədov qlobal qarşıdurma perimetrlərinə nəzər salaraq əlavə edib:
“Rusiya–Ukrayna/Avropa və ABŞ: Bu, qeyri-müəyyən zonadır. Bir tərəfdən, ABŞ-ın diqqətini və resurslarını çəkir (artıq Avropa İttifaqının pulları hesabına); digər tərəfdən, Çin bu münaqişənin “dondurulmasında” maraqlıdır, çünki bu, ABŞ-ın diqqətini Avropaya yönəltməkdə davam edir – Ukraynanın bərpası və NATO ölkələrinin anbarlarının doldurulması.
İsrail–İran: Burada ABŞ-ın müttəfiqi və özü Çinin tərəfdaşı olan İrana zərbə vurub. Hələ də İran öz hava məkanına nəzarət edə bilmir. İsrail İranın hava hücumundan müdafiə sistemlərini bərpa etməsinə imkan verməyəcək. Əgər Çin sistemləri qurulsa, onlar dərhal İsrailin (və dolayısıyla ABŞ-ın razılığı ilə) zərbəsinə tuş gələcək. Səbəb isə artıq hazırdır – İranın nüvə proqramı.
Çin və ABŞ arasında çoxşaxəli və çətin bir “oyun” gedir. Çin artıq siyasi, iqtisadi, hərbi və texnoloji resurslar toplamış vəziyyətdədir və bu resurslarla Vaşinqtonun resurslarını “yayındırmağa” çalışır. Bunu isə öz müttəfiqləri vasitəsilə, “autsorsinq” (yəni dolayı yollarla) edir.
Bəs Azərbaycan və Cənubi Qafqaz bu qarşıdurma perimetrlərində haradadır?”.
Cənubi Qafqaz Araşdırmalar Mərkəzinin rəhbəri bildirib ki, Azərbaycan ABŞ-ın müttəfiqlərinin (Türkiyə, İsrail) və Çinin tərəfdaşlarının (Pakistan, Orta Asiya ölkələri) müttəfiqidir:
“Çinlə strateji tərəfdaşlıq sənədi imzalanıb. ABŞ-la isə yüksək səviyyəli əməkdaşlıq formatı yaradıla bilər.
Rusiya və Aİ ilə münasibətlər ziqzaqlı şəkildə inkişaf edir və bərabərləşə də bilər – ya konstruktiv, ya da destruktiv istiqamətdə. Bu, Brüsselin və Moskvanın seçimindən asılıdır. Münasibətlərin pisləşməsi bəzi itkilərlə nəticələnə bilər, çox hiss olunan itkilərlə. Amma qlobal kontekstdə bu, Azərbaycanın müstəqil və suveren dövlət statusunu qoruyub saxlamasına xidmət edir. Bu status isə ölkəni qarşıdurma meydanına çevrilməkdən qoruyur.
Bu, qlobal səviyyədə strateji balansdır və artıq bundan yayınmaq mümkün deyil!
Azərbaycan və Cənubi Qafqaz regionu artıq anlayır ki, qarşıdurma xətlərindən kənarda qalmaq getdikcə çətinləşir. Bu səbəbdən resursları birləşdirmək, qarşılıqlı proqnozlaşdırıla bilən olmaq və birlikdə irəliləmək vacibdir.
Bu, asan yol deyil, amma birləşərək keçməli olduğumuz bir yoldur. Azərbaycanın yaratdığı balanslı siyasət öz effektivliyini və dayanıqlığını nümayiş etdirir. Bu model bütün region üçün aktual və nümunə ola biləcək yanaşmadır”.
Bizim.Media
