Vaxtaşırı bəzi qida məhsullarında antibiotiklərin tapıldığı barədə məlumatlar yayılır. Nəzərə alaq ki, dünyanın ən böyük antibiotik istehlakçısı ət sənayesidir. Dünyada istehsal olunan bütün antibakterial dərmanların 73%-ni ət sənayesi təşkil edir. Heyvan və quş ətində, həmçinin süd məhsullarında, yumurtada olan məhsulların əksəriyyətində antibiotiklərin müəyyən faizi var.
Bizim.Media xəbər verir ki, Balıq təsərrüfatında yetişdirilən balıqlarda da antibakterial dərmanların qalıq miqdarı ola bilər.
Əksər hallarda antibiotiklər digər məhsullara daxil olmur.
Niyə qidada antibiotiklərə ehtiyacımız var?
Antibiotiklər 1940-cı illərdən bəri bütün dünyada fermalarda istifadə olunur. İnəklərə, donuzlara və toyuqlara infeksiyaları müalicə etmək və heyvanlarda xəstəliklərin qarşısını almaq üçün profilaktik tədbir kimi verilir. Daha böyük həcmdə ət və süd vermək üçün heyvanın böyüməsini sürətləndirmək üçün yemə antibiotiklər də əlavə edilir. Heyvandarlıqda antibiotiklərin istifadəsi ölüm nisbətini azaldır və çoxalmanı yaxşılaşdırır.
Hansı ölkələrdə ətdə antibiotik var?
Dünyanın əksər ölkələrində heyvandarlıq, quşçuluq və balıq yetişdirilərkən antibiotiklərdən istifadə olunur. Burada korrelyasiya belədir: müəyyən ölkədə ət məhsullarına tələbat və istehlak nə qədər yüksək olarsa, heyvandarlıqda antibiotiklərdən bir o qədər fəal istifadə olunur. Bəzi ölkələrdə heyvandarlıq istehsalında antibiotiklərin istifadəsini tənzimləyən qanunvericilik mövcuddur. Aİ-də 2006-cı ildən heyvandarlıq və quşçuluqda böyümənin təşviqi üçün antibiotiklər qadağan edilib, 2022-ci ildən isə Avropa blokunda antibakterial dərmanlar yalnız heyvan xəstəlikləri zamanı verilə bilər.
Hindistan 2013-cü ildə heyvanların çəkisini artırmaq üçün antibiotiklərdən istifadəni dayandırdı.
Çin 2016-cı ildə kütlə artıran dərmanların istifadəsini qadağan etdi.
Qidadakı antibiotiklər niyə təhlükəlidir?
Heyvandarlıqda antibiotiklərin həddindən artıq istifadəsi onların həm heyvanlar, həm də insanlar üçün effektivliyini azalda bilər. İş ondadır ki, tez-tez antibiotiklərə məruz qalan bakteriyalar onlara qarşı müqavimət göstərməyə başlayır. Bu gün antibiotiklərə davamlı bakteriyaların törətdiyi infeksiyalar hər yaşda olan insanlar arasında əsas ölüm səbəblərindən biridir.
Antibiotikli qidalar yesəniz nə olar?
Tərkibində antibiotik olan qidaların daimi istehlakı bir sıra fəsadlara səbəb ola bilər. Məsələn, antibiotik mikrob əleyhinə müqaviməti zəiflədir. Bu o deməkdir ki, xəstələnsəniz, əvvəllər işləmiş antibiotiklər təsirsiz ola bilər. Heyvanlardan insanlara antibiotiklərə davamlı bakteriyaların allergik reaksiyaları daha asan ötürüləcək.
Bir sıra elmi araşdırmalar göstərib ki, tərkibində antibiotiklər olan məhsullar xərçəng və reproduktiv sistem xəstəliklərinin inkişaf riskini artırır.
Sonda onu da qeyd edək ki, Gömrük İttifaqının Texniki Reqlamentinə əsasən satılan ət və ət məhsullarının tərkibində antibiotikin miqdarı mikrob əleyhinə agentlər qrupundan asılı olaraq 0,05-20 mq/kq arasında dəyişə bilər. Lakin laboratoriya müayinəsi olmadan müəyyən bir məhsulda nə qədər qalıq antibiotik olduğunu müəyyən etmək mümkün deyil.
Surxay Atakişiyev, Bizim.Media
