Qara həsrət qalan Şimal-qərb BÖLGƏSİ – Təsərrüfatlar böyük təhlükə ilə ÜZ-ÜZƏ – FOTO

Ötən ilin noyabr ayından başlayaraq Şimal-Qərb bölgəsində havanın qeyri-sabit keçməsi və günümüzə qədər davam etməsi ciddi iqlim dəyişmələrindən xəbər verir. El arasında böyük çillə kimi qeyd edilən bu müddətdə nə yağış yağıb, nə də qar.

Bizim.Media-nın yerli bürosu xəbər verir ki, adətən dekabr yaxud yanvar ayında bölgənin əksər ərazilərinə bir ya iki dəfə qar yağar, qış sərt üzünü göstərərdi.

Bəs qeyri-sabit iqlim su qıtlığı ilə yanaşı aqrar sektora hansı təsirləri ilə özünü biruzə verə bilər?



Müşahidələr göstərir ki, əvvəlki illər ilin bu günlərində Böyük Qafqazın cənub yamaclarında 1-1.5 metr qar olardısa, bu il vəziyyət tamamilə fərqlidir. AMEA Şəki Regional Elmi Mərkəzin coğrafiya şöbəsinin müdiri Qafqaz Ağabalayev də müşahidə və mülahizəmizi təsdiqləyir. Onun sözlərinə görə, şöbə əməkdaşları mütəmadi olaraq bu istiqamətdə monitorinqlər aparır.

Müsahibimiz qarşıdakı aylarda bu boşluğun aradan qalxacağına ümid etdiklərini bildirir.

AMEA Şəki Regional Elmi Mərkəzin şöbə müdüri Qafqaz Ağabalayevin sözlərinə görə, qış fəslinin böyük çilləsi olduğuna görə yağıntının miqdarı daha çox dağlarda özünü göstərir, amma yaşayış məntəqələrində bu hiss olunmur:



“Yuxarı dağlıq bölgədə, əsasən də Şəkiyə aid arealda əsasən şimalda 50 sm-ə yaxın qar yağıb, qarşıda kiçik çillə gözlənilir. Böyük çillədə yağmayan yağıntı kiçik çillədə özünü göstərər və yağıntı düşər” -deyən çoğrafiyaşünas alim zərərvericilərin qar və donmalarla məhv ola biləcəyini diqqtə çatdırır. 

Qarın az olmasının kənd təsərrüfatına təsirləri

Ölkəmizin ən böyük aqrar rayonlarından olan Şəkidə əkin sahələri əsasən dəmyə (suvarılmayan-red) torpaqlarda yerləşdiyindən yağıntılara, xüsusən də qar örtüyünə böyük ehtiyac duyulur. Aqrar elmlər üzrə fəlsəfə doktoru Tələt Mehdiyev rayon əhalisinin əsas gəlir mənbəyinin taxılçılıq olduğunu, havaların isti və quraq keçməsi ilə siçanabənzər gəmiricilərin əkinlərdə çoxaldığını lakin mübarizə tədbirlərinin də davam etdirildiyini bildirir.



KTN Aqrar Xidmətlər Agentliyi Bitki mühafizəsi və Fumiqasiya Mərkəzi, Şəki rayon mərkəzinin rəisi, Aqrar elmləri üzrə fəlsəfə doktoru Tələt Mehdiyev bildirir ki, Şəki böyük aqrar rayondur. 2025-ci ilin məhsulu üçün 2024-cü ilin payızında 69 mindən artıq sahədə payızlıq dənli bitkilər əkilib.

Səpin ərəfəsində düşən yanğıntılar nəticəsində normal bitiş alınıb. Lakin noyabr ayından bu günə qədər havanın quraq, əsasən də isti keçməsi sahələrdə taxılın inkişafının ləngiməsinə və eyni zamanda siçanabənzər gəmiricilərin aqressivliyinin artmasına, yeni populyasıyaların yaranmasına əlverişli şərait yaradıb.

Bununla bağlı Şəki rayon mərkəzinin mütəxəssisləri tərəfindən siçanabənzər gəmiricilərə qarşı 36 min hektar sahədə fitosanitar müşahidələr aparılıb, 27 min hektarda sirayətlənmə aşkar edilib və büdcə vəsaiti hesabına 26 min hektar sahədə sikfosfit pereparatı ilə fermerlər dərmanla təmin ediliblər: 



“Payızından bu günə qədər 15 min fermerə mərkəz tərəfindən xidmət göstərilib. Bu fermerlərə bir deyil bir neçə dəfə dərman pereparatı verilib yəni əvvəllər siçanabənzər gəmiricilərə qarşı bir mübarizə tədbiri kifayət edirdi. Amma indi hava şəraitinin isti, sabit, quraq keçməsi təkrar-təkrar mübarizə aparılmasına gətirib çıxarıb” - deyən Aqrar elmləri üzrə fəlsəfə doktoru əsasən taxıçılıq və bağçılıq təsərrüfatlarında fəaliyyət göstərən fermerlərin qayğılarının artdığını və bununla əlaqədar mütəmadi görüşlər keçirildiyini, praktiki tədbirlər aparıldığını sözlərinə əlavə edir.

Rayonda bağçılıq təsərrüfatlarında hazırda budama-tarama işləri aparılır.

Yağıntılarn növbəti aylara qalması isə gələcək məhsulların tumurcuq dövrünə düşə bilər ki, bu da meyvəçiliyə ciddi zərbə vura bilər.  Bağçılıqla məşğul olan Etibar Nuriyev təsərüfatında siçanabənzər gəmiricilərə qarşı dəfələrlə tədbir görməsinə baxmayaraq, hava şəraiti, qar və donmaların olmamasının bu istiqamətdə effektivliyi azaltdığını deyir.

Aqrar elmlər üzrə fəlsəfə doktoru Tələt Mehdiyev söhbət əsasında onu da diqqətə çatdırıb ki, bu ildən etibarən dincə qoyulmuş torpaqlara da subsidyaların verilməsinə başlanılacaq. Bu ilk növbədə gəmiricilərə qarşı ən təsirli vasitələrdən biri olacaq. Digər tərəfdən dincə qoyulan torpaqlar gələcək məhsuldarlığın iki dəfə artmasına səbəb olacaq.













Tural Rasimoğlu, Bizim.Media, Şimal-qərb bürosu