Bu günlərdə Kreml bütün dünyada ciddi müzakirə və narahatlığa səbəb olan maraqlı açıqlama ilə çıxış edib. Rəsmi Moskva bəyan edib ki, əgər Suriya hökuməti İŞİD-ə qarşı mübarizədə Rusiyadan hərbi dəstək istəyərsə, Rusiya bu təklifi dəyələndirə, terror təşkilatına qarşı əməliyyatlarda iştirak edə bilər.
Rusiyanın məlum bəyanatı
ilk baxışdan nə qədər cəzbedici görünsə də, ABŞ kimi super dövlətin belə
bilavasitə qarşılaşmaqdan çəkindiyi İŞİD kimi beynəlxalq terror təşkilatına
qarşı mübarizəyə Kremlin maraq göstərməsi
ictimai rəydə birmənalı qarşılanmayıb. Belə ki, bəzi politoloqlar hesab
edir ki, bu günə qədər Əsəd rejimini qoruyub saxlamaq üçün Suriyaya hər cür hərbi
dəstək gösdərən Rusiya, terror təşkilatını zərərsoizləşdirmək üçün deyil, vəziyyətə
birmənalı şəkildə nəzarəti təmin etmək, Rusiyanın Suriya ilə bağlı maraqlarını
qorumaq, Qərbin bu bölgədə möhkəmlənməsini önləmək üçün hərbi əməliyyatlarda
yer almaq niyyətindədir. Ekspertlərin fikrincə, Rusiyanın İŞİD-ə qarşı hərbi əməliyyatlara
start verməsi terror təşkilatını ağır itkilərlə üz-üzə qoysa da, regionda vəziyyətin
daha da gərginləşməsinə, Rusiya-Qərb ziddiyyətlərinin kəskinləşməsinə səbəb
olacaq.
Moderator.az xəbər verir
ki, məsələ ilə bağlı “Hürriyyət”x9də açıqlama verən Azad Demokratlar Partiyasının
sədri, politoloq Sülhəddin Əkbər Rusiyanın Suriyada bilavasitə hərbi əməliyyatlarda
iştirak etmək niyyətinin qəti olduğunu bildirib. Ekspertin sözlərinə görə, eyni
məzmunlu açıqlamaların Suriya yetkililəri tərəfindən də verilməsi, artıq
bununla bağlı tərəflər arasında razılıq əldə edildiyini düşünməyə əsas verir:
“Oxşar bəyanatla Suriyanın xarici işlər naziri
də çıxış edib. Əgər bu bəyanatları və atılan addımları nəzərə alsaq, böyük
ehtimalla söyləyə bilərik ki, bununla bağlı Rusiya, Suriya və İran arasında
prinsipial razılıq mövcuddur. Rusiya Suriyaya yalnız hərbi-texniki dəstək verməklə
kifayətlənmir, eyni zamanda ordakı dəniz bazasını və yeni formalaşdırdığı hərbi
hava bazasını qorumağa çalışır. Rusiya İŞİD-ə qarşı mübarizə adı ilə Suriyada
yaranmış vəziyyətə artıq faktiki olaraq müdaxilə etməyə başlayıb. Bu da ona
Suriyanın bu günü və gələcəyi ilə bağlı söz haqqı vermiş olur”x9d.
S.Əkbərin fikrincə,
Rusiya hərbi müdaxilə vasitəsi ilə bir neçə hədəfə nail olmaq istəyir ki,
bunlardan da biri Əsəd hökuməti qorumaq, onun nəzarəti altındakı ərazilərin
itirilməsinə imkan verməməkdir:
“Suriyaya müdaxilə etməkdə
rəsmi Moskvanın bir neçə məqsədi var. Rusiya birinci mərhələdə Əsəd hökumətini
mümkün qədər qorumağa çalışacaq. Hansı ki, Əsəd hökuməti bu gün Suriyanın
yalnız 25%-nə nəzarət edir. Rusiya çalışacaq ki, heç olmasa bu 25%-lik ərazini
öz nəzarətində saxlaya bilsin. ABŞ və onun müttəfiqlərinin Suriya ərazisində
mümkün qədər çox vaxt və enerji itirməsinə nail olmaq da Rusiyanın əsas məqsədlərindən
biri olacaq. Rusiya çalışacaq ki, dünyanın diqqəti post sovet məkanından Yaxın
Şərqə doğru yönəlsin. Yəni ilk məqsəd Əsədi qorumaqdan ibarət olacaq”x9d.
Politoloqun bildirdiyinə
görə, Rusiya öz məqsədinə nail olmaq üçün alternativ planlara sahibdir: “Əgər
Rusiya görsə ki, Suriyada Əsəd hakimiyyətini qorumaq mümkün deyil, o zaman
ikinci variantın tətbiqinə çalışacaq. Çalışacaq ki, Aralıq dənizi sahilində ərazi
dövləti qurmağa nail olsun. Bu, Rusiyaya öz maraqlarını qoruması üçün gərəklidir.
Rusiya Suriyada ruspərəst hakimiyyətin mövcudluğunda, o cümlədən yaxın Şərqdə
rus hərbi bazalarının formalaşmasında maraqlıdır. Əgər görsələr ki, Əsədi
saxlamaq mümkün deyil, o zaman danışıqlar prosesində iştirak etməyə
çalışacaqlar. Rusiya həm Qərb, həm də Suriya müxalifəti ilə danışıqlarda öz
maraqlarını qorumağa cəhd edəcək. Çalışacaq ki, keçid hökumətinin
formalaşdırılması prosesində yaxından iştirak etsin.
Bir sözlə, Rusiyanın əas
məqsədi Aralıq dənizində öz maraqlarını qoruyub saxlaması və geostrateji
qarşıdurmanın post-sovet məkanından uzaqlaşdırmaqdır. Çox güman ki, Rusiya bu
niyyətinə çatmaq üçün bütün mümkün vasitələrdən yararlanmağa çalışacaq”x9d.
Seymur Əliyev
