“Vardanyan layihəsi” öz məqsədlərinə çatdımı? - TƏHLİL

Artıq yarım ildir ki, Rusiya hansısa hədəf qoyduğu “Vardanyan layihəsi”nə start verib. Gəlin “layihə”nin məqsədlərinə nə dərəcədə çatdığını və bunun nəticəsində hansı vəziyyətin yarandığını anlamağa çalışaq.

Bizim.Media xəbər verir ki, bu fikirləri özünün Telegram kanalında Cənubi Qafqaz Araşdırmaları Mərkəzinin rəhbəri Fərhad Məmmədov yazıb.

"Vardanyan layihəsi"nin məqsədləri

“Vaşinqton sənədi”ndən sonra məlum oldu ki, danışıqlar prosesi iki istiqamətə yönəlib. Bunlar dövlətlərarası və Bakı ilə Qarabağ erməniləri arasında qurulacaq əlaqədir. Vardanyan Rusiyanın maraqlarını təmin etmək üçün Qarabağ erməniləri tərəfindən əsas danışıqlar aparan şəxs olmalı idi.

Bunun üçün aşağıdakı məqsədlər qoyulmuşdu:

• Qarabağ ermənilərinin subyektivliyini artırmaq, ermənilərin reinteqrasiyası prosesinə maneələr yaratmaq.

• Ermənilərin Qarabağda möhkəmlənməsini və beləliklə, müqavimət səviyyəsini artırmaq, ictimai rəyə barışmazlıq tətbiq etmək, ümid yaratmaq.
 
• Qarabağ erməniləri mövzusunun beynəlmiləlləşdirilməsi, media ilə qarşılıqlı əlaqə.

• “Separatçı rejimdə” maliyyə resurslarının yaradılmasının təmin edilməsi, Ermənistanın büdcə vəsaitlərindən, yəni Paşinyandan asılılığın azaldılması.

• Ermənistan Silahlı Qüvvələrinin qalıqlarının Qarabağdan çıxarılmasına maneə yaratmaq.

• “Layihənin” əldə etdiyi uğuru Ermənistanda davam etmək.

Nə əldə etdiniz?

Qarabağ erməniləri mövzusu beynəlmiləlləşdi. Bu mövzuda erməni diasporu və Ermənistanın himayədarları konsolidasiya oldu. Lakin bu beynəlmiləlləşmə Azərbaycana qarşı sanksiyaların tətbiqi üçün əsas olmadı. Danışıqlar prosesi gedir, əsas müzakirəçilər - ABŞ, Rusiya, Aİ danışıqlar prosesində iştirakını davam etdirir.

Azərbaycan “Vardanyan layihəsi”ndən necə istifadə etdi?

Azərbaycan “Vardanyan layihəsinin” həyata keçirilməsinə səbirlə yanaşır, eyni zamanda xərclərin bərabərləşdirilməsi istiqamətində addımlar atır, “Separatçı rejimdə” və siyasi-diplomatik müstəvidə tədbirlər görür. “Vardanian layihəsi” Bakının hərəkətlərini sürətləndirdi.

• Laçın yolunda keçirilən ekoloji aksiya Ermənistan Silahlı Qüvvələrinin mina, silah və şəxsi heyətin Qarabağa keçidini dayandırıb.

• Mədən əməliyyatları, hər hansı qeyri-qanuni iqtisadi fəaliyyət dayandırıldı, yəni vəsaitlərin formalaşması baş vermədi. Qarabağ erməniləri indiki mərhələdə tam olaraq İrəvanın, yəni Paşinyanın əlaltılarından asılı vəziyyətə düşdülər.

• Azərbaycan Vardanyanla danışıqlar aparmayıb, əksinə, onun istefası tələbini irəli sürüb. General Volkov onu danışıqlara cəlb edə bilmədi.

• Azərbaycan Qərbə, xüsusən də ABŞ-a nümayiş etdirdi ki, Qarabağ erməniləri ilə dialoq tələbi “Vardanyan layihəsi”nə gətirib çıxarıb və bu tələb fundamentaldırsa, “Vardanyan layihəsi”nin uğuru Ermənistana da sirayət edə bilər. Sülh müqaviləsi prosesi prioritet oldu.

• Ekoaksiya keçid məntəqəsinin mövzusunu aktuallaşdırıb və bu təklif artıq Münhendə Rusiyaya deyil, Ermənistan rəhbərliyinə verilib. Dekabrın 12-dən əvvəl olan iş rejimi olmayacaq. Bakının “qırmızı xətlərini” keçmək lazım deyildi. Bakı Moskvanın “qırmızı xətlərini” keçə bilərdi.

• Konsolidasiya əvəzinə həm Qarabağ erməniləri arasında, həm də Ermənistanın özündə daxili ixtilaf yarandı. Vardanyan da öz paylaşımlarında “daxili çəkişmədən” yazdı.

• Vardanyan “çəkişmə simvolu” kimi Qarabağ ermənilərinin ümidlərinə ən böyük zərbəni vurdu. O,  üzə çıxana qədər Qarabağ erməniləri talonlardan istifadə etmirdilər və yol boyu sərbəst hərəkət edirdilər.

• Qarabağa dəstək infrastrukturları iflasa uğrayıb və onların Azərbaycan infrastrukturları ilə əlaqəsi uzaqda deyil. Qarabağ ermənilərinin subyektivliyindən yalnız xatirələr qalacaq. Ermənistan silahlı qüvvələrinin qalıqlarının çıxarılması/dağıdılması rəsmiləşdikdən və Vardanyanın gedişindən/həbsindən sonra Qarabağ ermənilərinin çəkişməsi üçün heç bir əsas qalmayacaq.

“Vardaniya layihəsi” Ermənistanla Rusiya arasında onsuz da mürəkkəb olan münasibətlərdəki ziddiyyətləri daha da dərinləşdirib. Layihə Rusiyanın özü üçün də “zəhərlidir”. Belə ki, hətta rus sülhməramlıların məskunlaşdığı müvəqqəti zonada da proseslər nəzarətdən çıxır, onların Laçın yolundakı eksklüzivliyi kölgə altında qalır. Bu sahədə institusional konsolidasiya perspektivinə malik olan nəzarət məntəqəsi yaradılmaldıır.

Bizim.Media