Payız gəldi, “uçdu-getdi” enerji - Bu fəsildə iş qabiliyyəti niyə azalır?

Payızın gəlişi ilə bir çox insan işə diqqətini cəmləməkdə, əvvəlki tempdə işləməkdə və əvvəllər çətinlik çəkmədən yerinə yetirdiyi tapşırıqları icra etməkdə çətinlik çəkir. Bu fəsildə insanlarda yuxululuq yarana, motivasiya azala, gündəlik işlərə daha çox vaxt və enerji sərf oluna bilər.

Bizim.Media-nın məlumatına görə, bu dəyişikliklərin səbəblərindən biri gün işığının azalması, günlərin qısalması və gündəlik rejimin dəyişməsidir.

Orqanizmin yeni şəraitə uyğunlaşması üçün vaxt lazım olduğundan payızda məhsuldarlıq müvəqqəti olaraq aşağı düşə bilər. Bəzən bu hal məişət dilində beynin “enerjiyə qənaət rejiminə” keçməsi kimi təsvir olunur. Əslində, beyin öz funksiyalarının bir hissəsini dayandırmır. Sadəcə yuxululuq, əhval dəyişikliyi və gümrahlığın azalması diqqəti cəmləməyi və əvvəlki aktivliyi qorumağı çətinləşdirə bilər.

Payızda işləmək niyə çətinləşir?

Mütəxəssislər bunu bir neçə səbəblə izah edirlər:

1. Gün işığının azalması - İşıq orqanizmin yuxu və oyaqlığa təsir edən daxili bioloji saatını tənzimləməyə kömək edir. Günlər qısaldıqda insanın adi rejimi dəyişə, səhər oyanmaq və gün ərzində aktiv qalmaq çətinləşə bilər.

2. Yuxu rejiminin dəyişməsi - Payızda yuxuya getmə və oyanma vaxtı dəyişə bilər. İnsan kifayət qədər yatmadıqda və ya yuxu rejimi nizamsız olduqda bu, diqqətə, reaksiya sürətinə və qərarvermə qabiliyyətinə təsir göstərir.

3. Enerji və motivasiyanın azalması - Buludlu havalarda və gün işığı az olduqda bəzi insanlar daha çox yorğunluq və əhval düşkünlüyü hiss edirlər. Bu zaman hətta sadə tapşırıqlar da daha çətin görünə bilər. İşlər arasında daim keçid etmək isə yorğunluğu daha da artıra bilər.

4. İnformasiya çoxluğu - Yorğunluq və yuxusuzluq səbəbindən diqqət artıq zəifləyibsə, davamlı bildirişlər, iş yazışmaları və eyni anda bir neçə işi görmək cəhdi vəziyyəti daha da çətinləşdirir. Nəticədə insan yarımçıq qalmış işə yenidən qayıtmaq üçün daha çox səy göstərməli olur.

Bununla belə, payız yorğunluğu təkcə mövsüm dəyişikliyi ilə bağlı olmaya bilər. Stress, iş yükü, yuxunun keyfiyyəti və ümumi sağlamlıq vəziyyəti də insanın özünü necə hiss etməsinə təsir göstərir.

Bəs payızda məhsuldarlığı necə bərpa etmək olar?

Mövsümi dəyişikliklərə daha asan uyğunlaşmaq üçün iş gününün təşkilinə yenidən nəzər salmaq və enerji azalmasını yalnız iradə gücü hesabına kompensasiya etməyə çalışmamaq tövsiyə olunur.

Səhərə iş yazışmaları ilə başlamayın. Yuxudan oyanan kimi mesaj və bildirişləri oxumaq hələ gün başlamamış insanda təcili işlər hissi yarada bilər. Əvvəlcə oyanmaq, səhər yeməyi yemək və günə hazırlaşmaq, daha sonra iş məsələlərinə keçmək faydalıdır.

Çətin tapşırıqları daha gümrah olduğunuz vaxta planlaşdırın. Hər kəs səhər tezdən eyni dərəcədə məhsuldar olmur. Əgər diqqətinizi günortaya yaxın və ya günün ikinci yarısında daha yaxşı cəmləyə bilirsinizsə, analiz, qərarvermə və yüksək diqqət tələb edən işləri həmin vaxta salmağa çalışın. Daha sadə işləri isə enerjinizin nisbətən az olduğu saatlarda görə bilərsiniz.

Gün işığında açıq havaya çıxın. Gün ərzində açıq havada 15–20 dəqiqə gəzmək gündəlik rejimin faydalı hissəsi ola bilər. Gəzinti işə fasilə verməyə və təbii işıqdan daha çox yararlanmağa imkan yaradır. Xüsusilə günün böyük hissəsini qapalı məkanda keçirənlər üçün bu, əhəmiyyətlidir.

Mavi ekrana fasilə verin. Kompüter qarşısında uzun müddət işləmək göz yorğunluğuna və zehni tükənməyə səbəb ola bilər. Müntəzəm olaraq monitordan uzaqlaşın, ayağa qalxın, bir qədər hərəkət edin və uzağa baxın. Bu fasilələr gərginliyi azaltmağa və işə daha rahat qayıtmağa kömək edə bilər.

Yuxu rejiminə əməl edin. Hətta istirahət günlərində də təxminən eyni vaxtda yatmağa və oyanmağa çalışın. Yarımçıq qalan işləri mütəmadi olaraq yatağa daşımaq istirahətlə iş arasındakı sərhədi pozur və yuxuya getməyi çətinləşdirə bilər.

Özünüzü daim maksimum güclə işləməyə məcbur etməyin. Diqqət müvəqqəti zəifləyibsə, bütün işləri eyni anda görməyə çalışmaq əvəzinə, yükü bölüşdürmək, prioritetləri müəyyənləşdirmək və böyük tapşırıqları kiçik mərhələlərə ayırmaq daha faydalıdır.

Yorğunluq nə zaman narahatlıq doğurmalıdır?

Mövsüm dəyişikliyi insanın özünü necə hiss etməsinə təsir göstərə bilər. Lakin güclü və uzunmüddətli yorğunluğu avtomatik olaraq payızla əlaqələndirmək düzgün deyil. Enerji azalması davamlı əhval pisləşməsi, yuxu pozuntuları, əvvəlki maraqların itməsi ilə müşayiət olunursa və gündəlik həyata nəzərəçarpacaq dərəcədə mane olursa, mütəxəssisə müraciət etmək tövsiyə edilir. Bu əlamətlərin müxtəlif səbəbləri ola bilər və hər bir hal fərdi qiymətləndirilməlidir.

Payıza uyğunlaşmanın əsas prinsipi bütün şəraitlərdə özündən eyni məhsuldarlığı tələb etmək deyil. Yuxu rejiminə diqqət yetirmək, gün işığında daha çox vaxt keçirmək və iş yükünü düzgün bölüşdürmək həddindən artıq yorulmadan işləməyə kömək edə bilər.

Bizim.Media