Demək olar ki, düz 85 il əvvəl — 1941-ci il iyunun 22-də bəşəriyyət tarixinin ən dəhşətli səhifələrindən biri olan Böyük Vətən Müharibəsi başladı. Bu gün təkcə təqvim tarixi deyil, həm də SSRİ xalqlarının ümumilikdə 27 milyon insanını itirdiyi böyük bir anım və kədər günüdür.
Bu dəhşətli statistikanı zamanın miqyasına böldükdə insanı lərzəyə gətirən mənzərə yaranır:
müharibənin davam etdiyi hər gün təxminən 19 min, hər saat 793, hər dəqiqə isə 13 insan həyatı yarımçıq qalıb. Təkcə Moskva uğrunda gedən döyüşlər bir milyona yaxın insanın canını alıb, bir o qədər insan isə yaralanıb.
Bizim.Media xəbər verir ki, bu qanlı tarixin və insan dramının fəsadları bu gün də müxtəlif mədəni və tarixi məkanlarda tarixi yaddaşın yaşadılması subyekti olaraq qalmaqdadır.
Məsələn, Yəhudi Muzeyində təşkil olunmuş "Arxamızda Moskvadır" ("За нами Москва") adlı ekspozisiyanın zallarından birində yer alan instalyasiya bu faciənin vizual təcəssümünə çevrilib.
Bu, 1940-cı illərin əvvəllərinə aid Moskva mənzilinin kiçildilmiş surətidir: otaqda sadə bir masa, patefon, servant və lüstr var. Lakin bu mənzildə insan yoxdur. Otaqdakıların müharibənin ilk günündə radio-dinamiklərin (reproduktorların) önünə qaçdığı və ya hərbi komissarlıqların (voenkomat) qarşısında növbəyə düzüldüyü təsəvvür olunur.
Otaqdakı bu kəskin səssizlik — böyük sarsıntılardan sonra yenicə bərpa olunmağa başlayan normal, dinc həyatın cəmi bir səhər daxilində necə amansızcasına qırıldığının simvolik xatırlatmasıdır.
Müharibə elə bir nəhəng tarixi hadisəyə və elə bir sağalmaz yaraya çevrilib ki, o, bu gün rəsmi dövlət tədbirlərindən və təbliğatından tamamilə asılı olmayaraq, milyonlarla ailənin şəxsi keçmişində, genetik yaddaşında və kollektiv xatirəsində öz təbii varlığını qoruyub saxlayır.
Bizim.Media
