Müasir dövrün insanı şəxsi həyatına müdaxiləni və davamlı narahat etmə hallarını qəbul etmir. Əgər əvvəllər qadın, necə deyərlər, “abrına qısılıb” səsini çıxarmazdısa, indi tam əksinə, özü belə problemi ictimailəşdirir. İstər, ictimai nəqliyyatda, istərsə də müəyyən məkanlarda, yaxud şəxsi həyatında daimi olaraq onu təqib edən, israrlı “aşiq”lərini haqlı olaraq, qınaq obyektinə çevirir.
Birinə dayanmadan yazmaq, izləmək, qarşısına çıxmaq və ya müxtəlif yollarla onu psixoloji təzyiq altında saxlamaq, gözünü qorxutmaq artıq bir çox ölkədə ciddi hüquqi problem kimi qəbul olunur. Bu cür davranışlar ümumilikdə “stalking” adlanır və bəzi yerlərdə ayrıca cinayət kimi tanınır.
Azərbaycan qanunvericiliyində isə bu anlayış ayrıca maddə kimi birbaşa yazılmayıb. Azərbaycanda bu məsələ konkraet yox ayrı-ayrı maddələrdə tənzimlənir: Azərbaycan Respublikasının Cinayət Məcəlləsi daxilində şantaj ilə tələb etmə, hədə-qorxu gəlmə (sağlamlığa zərər vurma), şəxsi həyatın toxunulmazlığının pozulması və İnzibati Xətalar Məcəlləsi olaraq xırda xuliqanlıq üzrə işə baxılır.
Lakin burda əsas çatışmazlıq odur ki, stalking çox vaxt uzunmüddətli və davamlı davranışdır, amma mövcud maddələr daha çox tək epizodları əhatə edir. Qurbanın mütəmadi psixoloji təzyiq altında qalması ayrıca hüquqi qiymət almır. Belə olanda da sübut çətinləşir, çünki ümumi stalking yox, ayrı-ayrı hadisələr sübut olunmalıdır.
Stalkingin Azərbaycanda da gələcəkdə ayrıca maddə ola bilməsi əslində real ehtimaldır. Çünki son illərdə qadınlara qarşı zorakılıq, şəxsi həyatın qorunması kimi məsələlərin müzakirələri artıb. Bundan başqa İstanbul Konvensiyası stalkingi ayrıca cinayət kimi tanımağı tövsiyə edir. Yəni hüquqşünaslar bildirirlər ki, ictimai təzyiq və hüquqi islahatlar güclənərsə, gələcəkdə Cinayət Məcəlləsinə ayrıca maddə əlavə olunması mümkündür.
Şəfiqə Şəfa, Bizim.Media
