Ana südü qədər ana qayğısı da körpə üçün vacibdir. Məhz bu səbəbdən dövlətimiz analıq məzuniyyəti müəyyən edib. Belə ki, hamiləliyə və doğuşa görə məzuniyyətin müddəti 126 təqvim günü təşkil edir - doğuşa qədər 70 təqvim günü, doğuşdan sonra 56 təqvim günü. Qanunvericiliyə görə məzuniyyət günləri arta bilir. Bu müddətdə anaya müəyyən müavinət ödənilir.
Qadınlar üçün analıq məzuniyyətinin tam müddəti isə 3 ildir. Lakin 3 illik analıq məzuniyyəti ödənişsizdir. Bununla belə 3 il analıq məzuniyyətinə çıxan qadınların iş yeri bir qayda olaraq saxlanılır.
Lakin son zamanlar sosial-iqtisadi həyatımızda baş verənlər analıq məzuniyyətinin müddətini qısaldıb. Artıq qadınlar daha əvvəlki kimi uzun müddət uşağına baxmır, işə dönüb karyerasını davam etdirir.
Bəs, gənc qadınlar analıq məzuniyyətindən niyə tam istifadə etmirlər?
Aparılan araşdırmalar göstərir ki, qadınları işə tez qayıtmağa məcbur edən bir neçə faktor var. İlk növbədə bu karyeranın pozulması qorxusudur. Digər səbəb maddi ehtiyacdır. Çünki insanların real gəlirləri çox zaman onların zəruri ehtiyaclarını ödəmir. Ona görə də qadınlar da daha çox işləmək məcburiyyətində qalırlar.
Bütün bu səbəblər ənənəvi “dekret” anlayışını yaddaşlardan silib.
Mövzu ilə bağlı Bizim.Media-ya açıqlama verən Vətəndaşların Əmək Hüquqlarını Müdafiə Liqası İcraiyyə Komitəsinin sədri Sahib Məmmədov bildirib ki, sosial məzuniyyət iki hissədən ibarətdir:
“Biri doğuşa və hamiləliyə görədir. Burada ödəniş yüksəkdir. Yəni orta aylıq əməkhaqqının 100 faizi ödənilir. Bundan əlavə, qismən ödənişli - 3 illik məzuniyyət də var. O da hər biri il yarım olmaqla iki hissədən ibarətdir. Bu məzuniyyətdə çox cüzi ödəniş var.
Təsadüfi deyil ki, qadınların çoxu uzunmüddətli analıq məzuniyyətindən istifadə etmirlər. Qeyd edim ki, uzunmüddətli məzuniyyətdən digər ailə üzvü də istifadə edə bilər. Məsələn, qadının əməkhaqqı yüksəkdir, kişinin isə maaşı aşağıdır. Bu zaman kişi atalıq məzuniyyətindən istifadə edə bilər. Hətta evdə yaşayan nənə-baba da bu məzuniyyətdən yararlana bilər.
Uzunmüddətli analıq məzuniyyətindən istifadə etməməyin bir sıra səbəbləri var. İlk növbədə səbəb dövlət tərəfindən verilən ödənişin az olmasıdır. İkinci səbəb qadının uzun müddət evdə oturmasına görə peşə vərdişini itirmək qorxusudur. 3 il evdə oturduqdan sonra karyera pilləsində uğurla mübarizə aparmaq qadınlar üçün çox çətin olur. Təbii ki, analıq məzuniyyətdən imtina üçün digər səbəblər də var”
Sosioloq Elçin Bayramlı isə deyib ki, bəzi qadınlar işi daha üstün tutur:
“Yaxud işdə ona daha çox ehtiyac olduğu üçün tez geri dönür. Təəssüf ki, bəzi qadınlar sosiallaşmaq eşqi ilə işi övladından daha üstün tutur. Lakin heç bir zərurət analıq vəzifəsindən yuxarıda dayanmır. Ana ən azı 3-4 ay körpəsiylə olmalı, onu sağlam qidalandırmalı və normal böyütməlidir. Təsadüfi deyil ki, dövlətimiz də analıq məzuniyyəti təsis edib. Qanuna görə hər bir ana doğuşa qədər və doğuşdan sonra ən azı 126 gün övladının qayğılarıyla yaşamalıdır.
Əgər hansısa iş yeri ananın daha tez iş başına qayıtmasını tələb edərsə, o zaman müvafiq dövlət orqanlarına müraciət etmək olar. Həmin müəssisənin rəhbərliyi qanun qarşısında cavab verə bilər. Çünki analıq vəzifəsindən vacib və müqəddəs heç nə yoxdur”.
Surxay Atakişiyev, Bizim.Media
