Orta yaş sindromu adətən 35–50 yaş aralığında ortaya çıxan psixoloji vəziyyətdir və insanın həyat yoluna, əldə etdiyi nəticələrə və gələcək perspektivlərinə yenidən qiymət verməsi ilə bağlıdır. Bu dövrdə insan zamanın və resursların məhdud olduğunu, həm xarici, həm də daxili yaşa bağlı dəyişikliklərin qaçılmazlığını dərk etməyə başlayır.
Bizim.Media xəbər verir ki, qısamüddətli stres və ya depressiyadan fərqli olaraq, orta yaş böhranı bir neçə il davam edə və həyatın müxtəlif sahələrinə — karyera, ailə, şəxsi dəyərlər, özünə qiymət və ümumilikdə dünyagörüşünə təsir göstərə bilər.
Psixologiya baxımından orta yaş böhranı xəstəlik və ya patoloji hal hesab edilmir. O, aktiv inkişaf mərhələsindən həyat prioritetlərinin yenidən düşünülməsi və bölüşdürülməsi mərhələsinə keçidlə bağlı şəxsi inkişaf mərhələsi kimi dəyərləndirilir.
Əgər gənclikdə insan daha çox ambisiyalı olub konkret nailiyyətlərə yönəlirsə, orta yaşda əsas diqqət həyatın mənası, daxili məmnunluq və həyatın şəxsi gözləntilərə uyğunluğu məsələlərinə yönəlir.
Orta yaş böhranının yaranma səbəbləri
Orta yaş böhranının səbəbləri həm daxili, həm də xarici amillərin təsiri altında formalaşır. Əsas səbəblərdən biri insanın əbədi yaşamadığını dərk etməsidir. Müəyyən bir mərhələdə o anlayır ki, həyat yolunun böyük bir hissəsi artıq geridə qalıb və gənclikdə mövcud olan bir çox imkanlar artıq əlçatmazdır.
Bu düşüncə narahatlıq, peşmanlıq və itirilmiş zaman qorxusu yarada bilər. Gözləntilərlə reallıq arasındakı fərq də mühüm rol oynayır. Gənclik və erkən yetkinlik dövründə insanlar tez-tez gələcəklə bağlı ideallaşdırılmış təsəvvürlər formalaşdırırlar: uğurlu karyera, maliyyə sabitliyi, yaxşı münasibətlər və özünü reallaşdırma.
Orta yaşa çatdıqda isə insan nəticə çıxarır - hansı məqsədlərə nail olub, hansıları isə həyata keçirə bilməyib. Arzu olunanla real vəziyyət arasındakı uyğunsuzluq çox vaxt daxili münaqişənin mənbəyinə çevrilir.
Orta yaş böhranı necə özünü göstərir
Orta yaş böhranı həm emosional səviyyədə, həm də davranış dəyişikliyi formasında özünü göstərə bilər. Emosional baxımdan tez-tez əsəbilik, laqeydlik, narazılıq hissi və əvvəllər əhəmiyyətli olan fəaliyyətlərə marağın azalması müşahidə olunur. İnsan xarici rifahına baxmayaraq, daxili boşluq hiss edə bilər.
Davranış səviyyəsində böhran kəskin dəyişikliklərə meyl şəklində təzahür edir. Bu, iş və ya peşə dəyişikliyi, xarici görünüşdə radikal dəyişikliklər, impulsiv alış-veriş və ya yeni hisslər axtarışı ola bilər.
Düşüncə səviyyəsində isə orta yaş böhranı keçmiş və gələcək barədə daimi düşüncələrlə müşayiət olunur. İnsan öz hərəkətlərini təhlil edir, özünü yaşıdları ilə müqayisə edir və şəxsi nailiyyətləri barədə suallar verir.
Orta yaş böhranını necə keçmək olar
Orta yaş böhranından keçmək şüurlu yanaşma və daxili dəyişikliklərə hazır olmağı tələb edir. İlk növbədə, böhranın mövcudluğunu qəbul etmək və onu görməzdən gəlməyə çalışmamaq lazımdır.
Bu vəziyyətin təbii olduğunu anlamaq narahatlıq səviyyəsini azaldır və yaranan suallara daha konstruktiv yanaşmağa imkan verir. Yaxın insanların və mütəxəssislərin dəstəyi də mühüm rol oynaya bilər.
Duyğuların açıq şəkildə paylaşılması, psixoloqla iş və ya dəstək qruplarında iştirak daxili gərginliyin səbəblərini daha yaxşı anlamağa və uyğunlaşma yollarını tapmağa kömək edir.
Bizim.Media
